Tomasz Schulz

Tomasz Schulz, znany również jako Thomas Schulz (ur. 1951 w Nakło nad Notecią) – polsko-niemiecki artysta konceptualny, teoretyk sztuki, menedżer kultury oraz jeden z pionierów międzynarodowego ruchu mail artu. Uznawany za jedną z kluczowych postaci sztuki sieciowej w Europie Wschodniej. Jego twórczość obejmuje poezję konkretną, komunikację wizualną oraz działania artystyczne o charakterze politycznym i subwersywnym, odnoszące się m.in. do rzeczywistości społeczno-politycznej Europy Wschodniej oraz Ameryki Środkowej i Południowej.

Życiorys Studiował filologię polską oraz teorię sztuki na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 1975 roku przeprowadził się do Lądka-Zdroju, gdzie pracował jako nauczyciel. W tym okresie rozpoczął aktywną działalność w ruchu mail artu, dołączając do międzynarodowej sieci artystów kontaktujących się i wymieniających dziełami oraz ideami za pośrednictwem poczty. Brał udział w wielu indywidualnych i zbiorowych wystawach, akcjach i prezentacjach, a także w licznych kongresach i sympozjach poświęconych mail artowi.

Od 2001 roku mieszka w Poczdamie, gdzie pracował jako pracownik naukowy w . Prowadzi prywatne archiwum mail artu dokumentujące zarówno jego działalność artystyczną, jak i aktywność w ramach ruchu. W zbiorach znajdują się typowe dla mail artu obiekty: katalogi wystaw i akcji, multiple, zdjęcia, plakaty, zaproszenia, autorskie karty pocztowe, znaczki, oryginalne stemple (Stamp Art), obiekty z dziedziny poezji konkretnej i wizualnej oraz pełna dokumentacja (wraz z eksponatami) zrealizowanych przez Schulza projektów. Zbiór liczy ponad 400 teczek, z których każda poświęcona jest poszczególnej osobie, zawierając m.in. adresowane do artysty obiekty, korespondencję oraz dokumentację.

Twórczość Twórczość Schulza charakteryzuje się koncepcyjnym podejściem oraz krytycznym stosunkiem do tradycyjnych form sztuki i komunikacji. W swojej praktyce artystycznej wykorzystywał m.in. książki artystyczne, kolaże, kopie, stemple, listy adresowe i notatniki.

Najważniejsze projekty Atomizacja słowa (1975) – projekt z zakresu poezji konkretnej, polegający na rozbijaniu języka na elementy wizualne; Red-Y Made, Red-Y Made Center (1981–1988) – fikcyjne centrum artystyczne interpretujące ideę ready-made Duchampa oraz kwestie tożsamości związane z funkcjonowaniem w rzeczywistości socjalistycznej („red”); Coop-Books (1979–1981) – międzynarodowy projekt książek artystycznych krążących po świecie, współtworzonych przez artystów z różnych krajów; Solidarność z Solidarnością (1980–1981) – działania wspierające ruch „Solidarność”; MY, MY, MY (1985/86) – eksperymentalne wykorzystanie wizytówek jako nośników treści artystycznych; Mona Lisa Show (1987/88) – ironiczny, dadaistyczny projekt odnoszący się do „Mony Lizy” jako ikony sztuki oraz idei, że każdy nosi w sobie jej obraz w podświadomości.

Jego twórczość często zawierała treści krytyczne wobec systemów politycznych i struktur komunikacyjnych. Z tego powodu był obiektem zainteresowania służby bezpieczeństwa PRL – był poddawany zatrzymaniom, rewizjom, kontroli korespondencji oraz konfiskacie przesyłek.

Znaczenie i wpływ Tomasz Schulz odegrał kluczową rolę w tworzeniu i wzmacnianiu międzynarodowych sieci artystycznych między Wschodem a Zachodem. W ramach projektów i akcji artystycznych współpracował z takimi twórcami, jak , , Robin Crozier, , , , Andrzej Partum oraz . Wziął udział w ponad 350 projektach i wystawach związanych z mail artem.

Jego twórczość wywarła wpływ na wielu artystów postrzegających sztukę jako formę komunikacji i oporu. Schulz jest uważany za budowniczego mostów między narodami i kulturami, mentora sztuki konceptualnej oraz kronikarza alternatywnej historii sztuki rozwijającej się poza oficjalnymi nurtami i instytucjami.

Zbiory i wystawy Prace Tomasza Schulza znajdują się głównie w specjalistycznych archiwach oraz na ekspozycjach poświęconych sztuce sieciowej. Znaczący zbiór jego dzieł przechowuje m.in. Lomholt Mail Art Archive w Danii, obejmujący karty mail artu, stemple oraz projekty zbiorowe. Projekt badawczy Art in Networks, realizowany przez Politechnikę Drezdeńską, przedstawia Schulza jako jedną z centralnych postaci mail artu w Europie Środkowo-Wschodniej.

Jego prace były prezentowane m.in. w: galerii Chert Lüdde w Berlinie (w kontekście mail artu z NRD i Polski), , , Akademie der Künste, , , Museo Cavelliniano we Włoszech.

Bibliografia Berswordt-Wallrabe K., Schwerin S.M. (red.), Mail art: Osteuropa im internationalen Netzwerk: drei Tage rund um alternative Kommunikation: Kongressdokumentation, Staatliches Museum Schwerin, 13.-15. 9. 1996 = Eastern Europe in international network, Schwerin: Staatliches Museum, 1996, s. 224-250, ISBN 978-3-86106-029-1

Przypisy

Kategoria:Urodzeni w 1951 Kategoria:Polscy plastycy Kategoria:Polscy artyści współcześni Kategoria:Artyści konceptualni Kategoria:Teoretycy sztuki Kategoria:Polacy w Niemczech Kategoria:Ludzie urodzeni w Nakle nad Notecią