Moisiej Aronowicz Kagan (ros. Моисей Аронович Каган, ur. 1904 w Cudnowie, zm. 26 lutego 1940) – funkcjonariusz radzieckich służb specjalnych, major bezpieczeństwa państwowego.
Życiorys Urodził się w żydowskiej rodzinie. Do 1918 ukończył 5 klas gimnazjum w Cudnowie, później był praktykantem w dziale produkcji rotacyjnej i praktykantem zecerstwa w drukarni w Berdyczowie. Od kwietnia 1919 służył w Armii Czerwonej, był m.in. żołnierzem oddziału specjalnego przeznaczenia w Cudnowie i Żytomierzu, następnie służył w jednostce kawalerii 14 Armii oraz był pomocnikiem adiutanta i adiutantem w 1 pułku kawalerii 41 Dywizji Piechoty i szefem sztabu 2 Brygady 2 Dywizji 1 Korpusu Konnego. W 1923 został członkiem Komsomołu, a w lipcu 1927 WKP(b), od sierpnia 1924 był funkcjonariuszem GPU, w 1931 kierował jednym z oddziałów Wydziału Tajno-Politycznego Pełnomocnego Przedstawicielstwa OGPU Ukraińskiej SRR, następnie został sekretarzem tego wydziału. Od 1932 pracował w Wydziale Zagranicznym (INO) OGPU ZSRR jako pomocnik szefa Oddziału 1, później został przeniesiony do Wydziału Tajno-Politycznego OGPU ZSRR jako pomocnik szefa i od 21 września 1933 do 10 lipca 1934 szef Oddziału 2 tego wydziału. Od 10 lipca 1934 do 21 kwietnia 1935 był szefem Oddziału 2 Wydziału Tajno-Politycznego GUGB NKWD ZSRR, a od 21 kwietnia 1935 do 31 sierpnia 1936 szefem Oddziału 3 Wydziału Tajno-Politycznego GUGB NKWD ZSRR, następnie został przeniesiony na stanowisko szefa pomocnika szefa Zarządu NKWD Kraju Azowsko-Czarnomorskiego, a od 21 sierpnia do 3 października 1937 był zastępcą szefa tego zarządu. 5 grudnia 1935 otrzymał stopień kapitana bezpieczeństwa państwowego, a 13 kwietnia 1937 majora bezpieczeństwa państwowego. 30 lipca 1937 został mianowany przewodniczącym Trojki ds. pozasądowego rozpatrywania spraw podczas masowych represji w Kraju Azowsko-Czarnomorskim. Od 3 października 1937 do 16 kwietnia 1938 pełnił funkcję zastępcy szefa Zarządu NKWD Kraju Dalekowschodniego. Był dwukrotnie nagradzany Odznaką Honorowego Pracownika Czeki/GPU (w 1931 i 1934, a 3 lipca 1937 został odznaczony Orderem Lenina.
W kwietniu 1938 zastępca ludowego komisarza spraw wewnętrznych ZSRR Michaił Frinowski wysłał do szefa Zarządu NKWD Kraju Dalekowschodniego Gienricha Luszkowa informację, że w związku z nominacją Moisieja Kagana (jego zastępcy) zostaje on pilnie wysłany do innego regionu i odkomenderowany do dyspozycji NKWD ZSRR. Wówczas Luszkow uzgodnił z Kaganem, że jeśli po przybyciu do Moskwy wszystko będzie w porządku, da mu znać. Po przybyciu do Moskwy Kagan natychmiast został aresztowany, wobec czego Luszkow, nie mając żadnych wieści od Kagana, wyciągnął odpowiednie wnioski i, po otrzymaniu samemu wezwania do Moskwy, bezzwłocznie uciekł za granicęKrótka biografia na stronie Stowarzyszenia Memoriał (ros.) [dostęp 2025-09-05]. Moisiej Kagan 21 lutego 1940 został skazany na śmierć przez Izbę Wojskową Sądu Najwyższego ZSRR i pięć dni później rozstrzelany. Nie został zrehabilitowany.
Przypisy
Kategoria:Funkcjonariusze NKWD Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Radzieccy wojskowi Kategoria:Radzieccy Żydzi Kategoria:Rosyjscy Żydzi Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Ukraińscy Żydzi Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żydowscy funkcjonariusze rosyjskich i radzieckich służb specjalnych