Miasto 15-minutowe – koncepcja sformułowana przez . Koncepcja ta zakłada, że jakość życia w mieście jest tym lepsza, im krótszy jest czas spędzony w transporcie – szczególnie samochodowym.
Moreno z zespołem sformułował założenie, że na terenie miasta mieszkańcy powinni mieć dostęp do niezbędnych (essentials) usług i dóbr w odległości wymagającej maksymalnie 15 minut dojścia pieszo lub przejechania rowerem. Jako miejskie funkcje społeczne, których możliwość zrealizowania w czasie 15 minut podniesie jakość życia, Moreno wymienia: zamieszkanie, pracę, handel, opiekę zdrowotną, edukację i rozrywkę.
Koncepcja miasta 15-minutowego stanowi opozycję wobec modelu monocentrycznego. Zakłada ona bowiem możliwość realizacji podstawowych społecznych funkcji w odległości dojścia w ciągu 15 minut od miejsca zamieszkania. Oznacza to skoncentrowanie wszystkich podstawowych usług w kilku lub kilkunastu miejskich lokalnych centrach, a więc zmianę modelu miasta na model policentryczny, w ramach którego dla większości mieszkańców transportowanie się na wertykalnej osi między strefami miasta nie jest już w większości przypadków konieczne.
Zapewnienie podstawowych funkcji społecznych miasta oznacza, że mieszkańcy odległych od centrum dzielnic mogą je zrealizować w okolicy swojego zamieszkania (dochodząc w czasie 15 minut), co w istocie ma wpłynąć na jakość ich życia, jak i ogólną jakość życia w poszczególnych dzielnicach. Moreno wskazuje nie tylko na korzyści z radykalnego zmniejszenia czasu transportu, aby dotrzeć do potrzebnych usług, lecz także na aspekty środowiskowe, gospodarcze czy wreszcie społeczne wobec bliskości do podstawowych funkcji społecznych. Koncepcja ta z założenia ma więc stanowić pewien model rozwojowy dla miast, którego implementacja ma mieć równoległe konsekwencje na kilku płaszczyznach. Chodzi o to, by zwiększyć jakość życia w istniejących dzielnicach i obszarach zabudowy przez organizację terenów zielonych, punktów handlowo-usługowych i placówek publicznych, co dodatkowo ma zacieśnić relacje sąsiedzkie. Tym samym tworzone są w mieście pewne mikrokosmosy, czyli dzielnice, których mieszkańcy nie muszą opuszczać ich w celu zaspokojenia codziennych potrzeb. Tym samym poprawić powinna się jakość życia zarówno w samej dzielnicy jako wygodnym i zintegrowanym obszarze, jak i całym mieście, które, poprzez decentralizację, ma przede wszystkim zostać udrożnione komunikacyjnie. Ten aspekt jest szczególnie ważny w kontekście zjawiska eksurbanizacji, czyli rozlewu miast na obszary pozbawione usług publicznych, z których konieczny jest dojazd (najczęściej samochodem) do miasta-rdzenia w celu realizacji podstawowych potrzeb.
W ramach koncepcji Moreno, do implementacji koncepcji miasta 15-minutowego konieczne jest uwzględnienie czterech fundamentów: gęstości (density), różnorodności (diversity), cyfryzacji (digitalisation) i bliskości (proximity). Kolejno – odpowiednia gęstość ma umożliwić planowanie miasta/dzielnicy i jej funkcji miejskich bez uwzględnienia ruchu samochodowego lub z jego zasadniczym ograniczeniem. Różnorodność ma stanowić komponent zapobiegający zbytniej homogenizacji danej dzielnicy. Miasto 15-minutowe w tym ujęciu ma być składową przestrzeni mieszkalnych, komercyjnych i rekreacyjnych, co ma zapewniać korzystną dyferencjację wśród ludzi korzystających z dzielnicy i funkcji miejskich. Moreno uwzględnia cyfryzację jako element, który może pomagać w osiąganiu większej partycypacji i inkluzywności społecznej w dzielnicy, zarówno w procesie jej projektowania, jak i jej właściwego funkcjonowania.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Urbanistyka