David Chalmers (ur. 20 kwietnia 1966 w Sydney) – australijski filozof, redaktor Stanford Encyclopedia of Philosophy.

Życie Ukończył studia matematyczne na University of Adelaide, następnie doktoryzował się na Indiana University z zakresu filozofii. Został profesorem na Australijskim Uniwersytecie Narodowym i New York University, od 1995 do 1998 roku wykładał także na Uniwersytecie Kalifornijskim w Santa Cruz; został również współdyrektorem NYU Center for Mind, Brain and Consciousness. W 2018 roku otrzymał The Berggruen Prize.

Członek Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk oraz Australian Academy of the Humanities. Autor prac pt. Constructing the World, Reality+: Virtual Worlds and the Problems of Philosophy, The Character of Consciousness i The Conscious Mind. Został także redaktorem Stanford Encyclopedia of Philosophy, gdzie opracowywał artykuły poświęcone filozofii umysłu.

Myśl Jeden z twórców teorii emergencji i superweniencji umysłu, krytykującej ujęcia redukcjonistyczne za ich brak adekwatności w przedstawianiu świadomych stanów mentalnych (antyredukcjonizm w filozofii umysłu)J.Bremer, Wprowadzenie, w: Przewodnik po filozofii kognitywistyki, WAM,2016, 14..

Postuluje istnienie trudnego problemu w badaniu świadomościJ. Jarocki, Gdzie jest mój umysł? Podręcznik nie tylko dla studentów, PWN, 2023, w szczególności rozdział Mózgi świadome i nieświadome.. Twierdzi, że subiektywne doświadczenia są niewytłumaczalne w kategoriach materialnych i zamiast tego broni pewnej formy dualizmu własności,,Moje stanowisko jest odmianą dualizmu, .ponieważ postuluje własności fundamentalne poza i ponad własnościami, o jakich mówi fizyka. Jednak jest to umiarkowana wersja dualizmu, całkowicie zgodna z naukowym obrazem świata. Nie bronię żadnego twierdzenia, które byłoby sprzeczne z fizyką. Postuluję jedynie wprowadzenie dalszych praw mostowych, które wyjaśnią, w jaki sposób świadome doświadczenie powstaje z procesów fizycznych. Nie ma w tym podejściu niczego mistycznego ani tajemniczego. Moja propozycja przybiera analogiczny kształt do fundamentalnych teorii fizycznych, zakładając istnienie nowych fundamentalnych własności i praw. W tym sensie ma ona charakter całkowicie naturalistyczny. W: Robert Poczobut, Między redukcją a emergencją. Spór o miejsce umysłu w świecie fizycznym,WUWr, Wrocław, 2009,s. 481, przypis 50. – przynajmniej w odniesieniu do tzw. qualiów, czyli jakościowego charakteru doświadczeń(w wersji D. Chalmersa nieredukowalna jest tylko i wyłącznie tzw. świadomość fenomenalna.)W.Bechtel, Mental mechanisms. Philosophical perspectives on Cognitive Neuroscience,Routledge,2008, s.260..

W swoim dziele Chalmers rozwijał fundamentalną teorię umysłu, postulującą istnienie nowych podstawowych praw psychofizycznychRobert Poczobut pisze: Chalmers przytacza znaną opinię S. Weinberga ( 1 992, s. 45), według którego nawet teoria fizyczna unifikująca fundamentalne oddziaływania fizyczne nie byłaby w stanie wyjaśnić istnienia i natury świadomości. Zdaniem Weinberga Teoria Wszystkiego wyjaśniałaby co najwyżej neuronowe korelaty świadomości. Wychodząc od powyższej opinii, Chalmers zwraca uwagę na dwie możliwe strategie zmierzające do uzupełnienia Teorii Wszystkiego. Pierwsza polega na potraktowaniu przeżyć świadomych jako nowych wielkości fundamentalnych, druga zaś na przyjęciu, że istnieje nieznany jeszcze rodzaj własności i praw fundamentalnych, wobec których pochodne są znane oddziaływania fizyczne i świadomość. Zgodnie z tym poglądem unifikacja oddziaływań fizycznych i świadomego umysłu byłaby możliwa na głębszym poziomie od tego, do którego odwoływałaby się fizyczna Teoria Wszystkiego. Niektórzy spekulują, że taka hiperunifikacja zostanie dokonana z wykorzystaniem przyszłej teorii informacji..

Wokół książki "Świadomy umysł" Chalmersa narosła spora doza polemik, w których brali udział główni filozofowie umysłu tacy jak Dennett, Churchland, czy SearleP. S. Churchland, Brain–Wise. Studies in Neurophilosophy, A Bradford Book — The MIT Press, Cambridge — London 2002., mimo wszystko w nauce o świadomości ostał się podział na fenomenalny i psychologiczny aspekt świadomości, który ma swe źródło w pomyśle ChalmersaM.Wierzchoń, Granice świadomości. W poszukiwaniu poznawczego modelu subiektywności, WUJ, Kraków,2013, s.21. i stał się pożywką do dalszych badańVarela F., Neurofenomenologia: metodologiczne lekarstwo na trudny problem, AVANT 01/2010..

Propaguje również tzw. aktywny eksternalizm, czyli tezę, że częściami układu poznawczego mogą być także obiekty uznawane tradycyjnie za składniki środowiska, na przykład protezy, okulary, notatnikiM.Miłkowski, Filozofia kognitywistyki, w: Przewodnik po filozofii kognitywistyki, WAM,2016, s.261.. Za tym poglądem wiąże się odrzucenie paradygmatu neuronalnych korelatów świadomości, ponieważ nie odkryjemy wszystkich czynników determinacji treści umysłowej i jej odniesienia wnikając tylko coraz głębiej w mikrostrukturę naszych mózgów.

Aktywny uczestnik debat w zakresie świadomości i sztucznej inteligencji.

Dzieła i artykuły w języku polskim D. Chalmers, Świadomy umysł. W poszukiwaniu teorii fundamentalnej,przeł. M. Miłkowski, Warszawa: WN PWN, 2010. A. Clark, D.J. Chalmers, Umysł rozszerzony, przeł. M. Miłkowski, [w:] M. Miłkowski, R. Poczobut (red.), Analityczna metafizyka umysłu, Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, 2008, s. 342-357. Chalmers, D. (2003). Zagadka świadomości. Świat Nauki, wydanie specjalne, 102–110. D. J. Chalmers, „Świadomość i jej miejsce w naturze”, [w:] M. Miłkowski, R. Poczobut, Analityczna metafizyka umysłu, tłum. R. Poczobut, T. Ciecierski, IFiS PAN, Warszawa 2008. https://www.projektpulsar.pl/struktura/2255769,1,czy-duze-modele-jezykowe-mysla-odpowiada-david-chalmers.read https://www.projektpulsar.pl/struktura/2237256,1,czy-modele-jezykowe-sa-swiadome-odpowiada-david-chalmers.read

Bibliografia Bechtel W., Mental mechanisms. Philosophical perspectives on Cognitive Neuroscience,Routledge,2008. Bremer J., Wprowadzenie, w: Przewodnik po filozofii kognitywistyki, WAM,2016. Hohol M., Czy potrzebna nam teoria fundamentalna? Refleksje na temat teorii świadomości Davida Chalmersa, Zagadnienia Filozoficzne w Nauce XLIX (2011), 3–45. Jarocki J., Gdzie jest mój umysł? Podręcznik nie tylko dla studentów, PWN, 2023 Miłkowski M., R. Poczobut, Analityczna metafizyka umysłu, tłum. R. Poczobut, T. Ciecierski, IFiS PAN, Warszawa 2008 Poczobut R., Między redukcją a emergencją. Spór o miejsce umysłu w świecie fizycznym, WUWr, Wrocław, 2009 Przybysz P.,Więcej niż „trudny problem świadomości”:o możliwości powstania świadomej sztucznej inteligencji,Człowiek i Społeczeństwo t. LVIII, 2024. Searle J.R., Consciousness & the Philosophers, „The New York Review of Books”, 44 (4), 6 marca 1997, ISSN 0028-7504 [dostęp 2025-10-03] (ang.). Shagirr O., The nature of physical computation,OUP,2022. Wierzchoń M., Granice świadomości. W poszukiwaniu poznawczego modelu subiektywności, WUJ, Kraków,2013.

Linki zewnętrzne Specjalny numer "Przeglądu filozoficznego" poświęcony "Świadomemu Umysłowi" Chalmersa

Przypisy

Kategoria:Urodzeni w 1966 Kategoria:Ludzie urodzeni w Sydney Kategoria:Australijscy filozofowie XX wieku Kategoria:Australijscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Redaktorzy Kategoria:Encyklopedyści Kategoria:Absolwenci uczelni w Australii Kategoria:Ludzie związani z Adelaide Kategoria:Absolwenci Indiana University Kategoria:Nauczyciele akademiccy Australijskiego Uniwersytetu Narodowego Kategoria:Nauczyciele akademiccy New York University Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Kalifornijskiego w Santa Cruz Kategoria:Członkowie Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk