Włochacz pasiak, włochacz zonaria (Lycia zonaria) – gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych i podrodziny Ennominae. Zamieszkuje suche i ciepłe tereny otwarte Europy i Azji Zachodniej. Silnie zagrożony przez utratę siedlisk. Gąsienice i owady dorosłe aktywne są za dnia.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1775 roku przez Johanna N.C.M. Denisa i Ignaza Schiffermüllera pod nazwą Geometra zonaria. Wyróżnia się w jego obrębie trzy podgatunki: Lycia zonaria britannica (Harrison, 1912) Lycia zonaria rossica (Harrison, 1912) Lycia zonaria zonaria (Denis et Schiffermüller, 1775)
Morfologia Owad dorosły thumb|left|Dorosły samiec w pozycji spoczynkowej Motyl o krępym, silnie owłosionym ciele, przywodzącym na myśl sówkowate. Głowa ma uwstecznioną ssawkę. Czułki samca są silnie grzebykowate.
Samica osiąga od 9 do 10 mm długości ciała. Skrzydła jej uwstecznione są do postaci kikutów. Ubarwienie ma czarnobrunatne z wąskimi, jasnobrunatnymi pierścieniami na tylnych krawędziach segmentów odwłoka. Na głowie, kikutach skrzydeł i odwłoku występują długie, żółtawe włoski.
Samiec ma skrzydła w pełni wykształcone, rozpiętości od 27 do 35 mm. Tło przedniego skrzydła jest szare, szarobrunatne lub czarniawe. Występują na nim białawe rozjaśnienie u nasady oraz dwie wyraźne, białe przepaski – zewnętrzna i przybrzeżna. Dobrze widoczne są również czarne żyłki. Strzępina jest jednobarwna, ciemna, o odcieniu zbliżonym do sąsiadującej części skrzydła. Odnóża tylne mają po jednej parze kolców na goleniach.
Odwłok pozbawiony jest kolców na przedniej części strony wierzchniej. Genitalia samca cechują się dobrze wykształconym gnatosem, nierozwidlonymi walwami i edeagusem zaopatrzonym w kilka niewielkich cierni.
Stadia niedorosłe thumb|left|Gąsienica Jaja mają barwę zielonkawą, żółtawą lub białawą, ale przed wylęgiem pojawia się na nich odcień niebieskawy.
Gąsienica w początkowym stadium jest czarna z parą podłużnych, żółtawych pasów. Później gąsienice są z wierzchu zielone, szarozielone lub niebieskawoszare z ciemnym do czarnego plamkowaniem, po bokach mają parę szerokich, żółtych pasów wydzielonych od góry czarną linią, a na spodzie ciała są głównie brązowawe.
Biologia i ekologia thumb|Jaja Owad ciepłolubny. Zasiedla tereny otwarte i suche, w tym nasłonecznione zbocza, zbiorowiska kserotermiczne, suche łąki, wrzosowiska, ugory i przydroża.
Osobniki dorosłe obserwuje się w marcu i kwietniu, czasem jeszcze w maju. Przeżywają około trzech tygodni. Są heliofilne, aktywne za dnia w pełnym słońcu. Nielotne, acz bardzo ruchliwe samice przebywają głównie na łodygach roślin. Jaja składają na suchych źdźbłach traw, wciskając je pomiędzy łodygę a liść. Gąsienice spotyka się od maja do czerwca lub lipca. Żerują za dnia. Przepoczwarczenie odbywa się w glebie. Poczwarka jest stadium zimującym. W przypadku nieodpowiednich warunków pogodowych poczwarki mogą przelegiwać w gruncie nawet cztery lata. Powoduje to niekiedy masowy pojaw imagines pokoleń z kilku lat przy zaistnieniu dogodnych warunków.
Gąsienice są polifagicznymi fitofagami. Wśród ich roślin pokarmowych wymienia się: barszcz zwyczajny, borówkę czarną, brzozę karłowatą, bylicę polną, chabra driakiewnika, driakwie, jastruna właściwego, komonicę pospolitą, koniczynę łąkową, krwawnik pospolity, krwawnik kichawiec, lucernę sierpowatą, marchew zwyczajną, nawłoć późną, przytulię północną, sparcetę siewną, szałwię łąkową, szelężniki i wrzos zwyczajny.
Rozprzestrzenienie i zagrożenie Gatunek palearktyczny. W Europie znany jest z Portugalii, Hiszpanii, Andory, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Luksemburga, Holandii, Niemiec, Szwajcarii, Liechtensteinu, Austrii, Danii, Szwecji, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii, Chorwacji, Serbii oraz europejskiej części Rosji. W Azji podawany jest z Kazachstanu, Gruzji, Armenii i anatolijskiej części Turcji.
Motyl bardzo rzadki, silnie zagrożony utratą siedlisk związaną m.in. z użyźnianiem łąk i rozrostem pól uprawnych. W Polsce odnotowany został w pierwszej połowie XX wieku na trzech stanowiskach na południu kraju, a następnie dopiero w 2012 roku na pojedynczym stanowisku na Garbie Pińczowskim. Na niemieckiej „Czerwonej liście” umieszczony jest jako krytycznie zagrożony, a w niektórych landach uznany jest za wymarłego.
Przypisy
Kategoria:Miernikowcowate Kategoria:Motyle Azji Kategoria:Motyle Europy Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1775 roku Kategoria:Taksony opisane przez Michaela Denisa