Syn dozorcy

Syn dozorcy () – baśń literacka autorstwa Hansa Christiana Andersena, wydana po raz pierwszy w Kopenhadze w grudniu 1866 roku.

Georg, główny bohater baśni, podobnie jak Andersen, przechodzi drogę od biedy do dostatku i uznania społecznego. W baśni pojawiają się motywy związane z chrześcijaństwem, wyznaniem pisarza. Wspomniana została konfirmacja jako ważny element wiary i praktyki luteran.

Publikacja Andersenowska baśń literacka, zatytułowana Syn dozorcy, została po raz pierwszy opublikowana 11 grudnia 1866 roku w Kopenhadze przez wydawnictwo C.A. Reitzel w antologii Baśnie i opowieści. Seria druga. Zbiór czwarty (). Pisarz dedykował zbiór przyjacielowi, duńskiemu malarzowi . W katalogu dzieł Hansa Christiana Andersena autorstwa baśń ma numer 912. Opowiadanie wznowiono za życia pisarza w grudniu 1871 roku w zbiorze Eventyr og Historier. Fjerde Bind. Autorem pierwszych ilustracji do baśni był Lorenz Frølich.

Polskie przekłady Utwór Andersena był kilkakrotnie tłumaczony na język polski: 1900 – Syn szwajcara: 1931 – Syn dozorcy: 2006 – Syn dozorcy:

Fabuła Streszczenia dokonano na podstawie wersji duńskiej oraz polskiego tłumaczenia B. Sochańskiej.

Rodzina generała mieszka na piętrze, a odźwierny w suterenie. Między rodzinami istnieje wielki dystans społeczny. Na podwórzu rośnie akacja, pod którą siedzi niańka z małą córeczką generała Emilią. Synek odźwiernego Georg tańczy przed dzieckiem, a ono wyciąga do niego ręce. Generał kiwa głową z okna i mówi: „Czarujące!”. Generałowa zakazuje chłopcu dotykać Emilii, choć pozwala mu się bawić tuż obok. Słońce świeci zarówno w salonie generała, jak i w suterenie.

Pewnego dnia Georg ratuje małą Emilie i cały dom od pożaru. Za odwagę dostaje pieniądz, który przeznacza na farby. Chłopiec maluje obrazki i obdarowuje nimi Emilie, a generał nazywa go genialnym. Generał i jego żona są próżni, przywiązani do herbów. Georg dzieli się z Emilią zwykłym chlebem, a ona cieszy się nim jak wyborną potrawą. Chłopak uczy się rysunku w szkole wieczorowej, a Emilie pobiera lekcje języka francuskiego i tańca.

Georg ma wkrótce przystąpić do konfirmacji. Matka szyje mu specjalne ubranie. W dniu uroczystości Georg dostaje od chrzestnego zegarek. Od generałowej przez pannę Emilię dostaje modlitewnik. Generał napomina go, by był dzielnym i prawym człowiekiem.

Gdy Emilie ciężko choruje, Georg rysuje dla niej budowle i pałace. dziewczyna cieszy się jego rysunkami. Najpiękniejszy rysunek to bajkowy pałac nazwany „zamkiem Emilie”. Dzięki hrabiemu profesor akademii przyjmuje Georga do swojej szkoły rysunku. Młody mężczyzna zdobywa medale za swoje postępy w nauce i sztuce. Wyjeżdża do Rzymu. Umierają jego rodzice. Przy śmierci matki Georga obecna jest Emilie.

Emilie po raz pierwszy uczestniczy w balu. Wygląda jak mała syrena. Trzech książąt tańczy z nią po kolei. Latem rodzina jedzie do zamku starego hrabiego. W nowoczesnym kurniku hrabiego Emilie spotyka pierwszy raz po latach młodego budowniczego Georga. Rumieni się i wita go spojrzeniem zamiast słowem. Przy stole Georg zabawia towarzystwo, a Emilie słucha w milczeniu. Na werandzie Georg dziękuje jej za pomoc okazaną matce-nieboszczce. Generał i generałowa rozmawiają o talencie i wiedzy Georga.

Lato mija, nadchodzi zima i nadal mówi się o panu Georgu, który bywa widziany we dworze hrabiego. Generał planuje zorganizować bal dla córki i zastanawia się, czy zaprosić Georga. Georg zostaje zaproszony i przychodzi. Emilie nie może tańczyć. Cały wieczór rozmawia z Georgiem. Kilka dni później Georg powraca i niespodziewanie prosi o rękę Emilie, co wprawia wszystkich w zdumienie. Generał wpada w gniew, odsyła Georga i zamyka się w sypialni. Emilie zrozpaczona stwierdza, że będzie płakać, jeśli rodzice nie wyrażą zgody.

W gazecie pojawia się informacja, że Georg zostaje mianowany profesorem. Nowi dozorcy w suterynie wspominają, że profesor dorastał w ich mieszkaniu. Dozorca cieszy się, że Georg wchodzi do stanu urzędniczego. Jego żona zauważa, że to wielki awans dla człowieka z gminu. Rozmowy o Georgu toczą się także na pierwszym piętrze u starego hrabiego. Hrabia przypomina sobie rysunki Georga z dzieciństwa, zwłaszcza „zamek małej Emilie”. W dniu urodzin Emilie rodzice okazują jej czułość i przyjmują gości. Dziewczyna ogląda kwiaty, prezenty i rysunki Georga, które przypominają jej szczęśliwe dzieciństwo. Następnego dnia generał świętuje urodziny i otrzymuje kosztowne siodło od nieznanego ofiarodawcy.

Odbywa się bal kostiumowy u jednego z arystokratów. Uczestnicy noszą maski. Generał przebiera się za Rubensa, ma kryzę, a generałowa za Panią Rubens. Emilie występuje jako Psyche ubrana w lekką suknię. Tańczy z tajemniczym gościem w pelerynie z kapturem. Nikt nie wie, kogo skrywa ten strój. Generałowa podejrzewa jednak, że to profesor, protegowany hrabiego. Zamaskowany tancerz wyjawia, że to on ofiarował generałowi siodło. Wojskowy zaprasza go do swego domu. Mężczyzna zdejmuje maskę i okazuje się być Georgiem. Mimo zaskoczenia generał podtrzymuje zaproszenie.

W domu generała odbywa się uroczysty obiad z hrabią i profesorem. Profesor zdobywa uznanie, bywa znów zapraszany. Emilie wychodzi za profesora, zostaje radcową, a ich dzieci bawią się u szczęśliwych dziadków.

Galeria

Przypisy

Linki zewnętrzne Rękopis baśni „Syn dozorcy” (audiobook na YouTube)

Kategoria:Literatura dziecięca i młodzieżowa Kategoria:Utwory Hansa Christiana Andersena Kategoria:Utwory literackie z 1866