Serenczany (; ) – dawny majątek. Tereny, na których był położony, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie postawskim, w sielsowiecie Łyntupy.
Historia Według tradycji rodzinnej ostatnich właścicieli był to majątek ks. Świrskich z pobliskiego Świru. Od XVI wieku stopniowo ich rozległe posiadłości zaczęły topnieć. Pod koniec XVIII wieku lub na początku XIX wieku Serenczany przeszły na własność rodziny Morykonich, od których kupił je po 1831 roku Ludwik Kątkowski herbu Ostoja (~1800–?. Po nim dziedziczył je jego syn Bronisław (1834–1912), a ostatnim właścicielem Serenczan do 1939 roku był syn Bronisława, Eugeniusz Kątkowski, który tu jednak nie mieszkał, dzierżawiąc majątek braciom Raksimowiczom. Po II rozbiorze Polski w 1793 roku dobra te, wcześniej leżące na terenie województwa wileńskiego Rzeczypospolitej, znalazły się na terenie powiatu święciańskiego (ujezdu) guberni wileńskiej, w gminie Komaje.
W 1866 roku zamieszkiwały w folwarku – 23 osoby, wszystkie wyznania katolickiego.
W 1905 roku liczył 33 mieszkańców, 467 dziesięcin, własność KątkowskiegoГошкевич И. И. Виленская губернія: Полный списокъ населенныхъ мѣстъ со статистическими данными о каждомъ поселеніи, составленный по оффиціальнымъ свѣдѣниямъ, Вильна, 1905, s. 293.
Po wojnie polsko-bolszewickiej Serenczany wróciły do Polski, należały do gminy Łyntupy. 13 kwietnia 1922 roku gmina weszła w skład objętej władzą polską Ziemi Wileńskiej – Art. 8., przekształconej 20 stycznia 1926 roku w województwo wileńskie.
W 1931 w 5 domach zamieszkiwało 45 osób.
Miejscowość należała do parafii rzymskokatolickiej w Łyntupach. Podlegała pod Sąd Grodzki w Łyntupach i Okręgowy w Wilnie; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Łyntupach.
Nieistniejący dwór Prawdopodobnie pod koniec XVIII wieku Świrscy zbudowali tu obszerny, jedenastoosiowy, modrzewiowy, parterowy dwór. Trójosiowa część środkowa była piętrowa, poprzedzona portykiem w wielkim porządku, którego cztery doryckie kolumny podtrzymywały trójkątny szczyt. Pod portykiem był balkon z drewnianą balustradą. Dom stał na wysokich, sklepionych piwnicach. Od tylnej strony elewacja miała środkowy trójścienny ryzalit oraz dwa krótkie skrzydła boczne. Ze względu na pochyłość terenu dwór od strony ogrodu był znacznie wyższy. Nad rozczłonkowanym czterema pilastrami ryzalitem był balkon z daszkiem wspartym na czterech kolumnach. Przy krótszych elewacjach domu były dwa ganki. Dom był nieotynkowany, utrzymany w naturalnym kolorze modrzewia, był przykryty gładkim, czterospadowym dachem gontowym.
Wnętrze domu miało układ dwutraktowy. W centrum traktu frontowego był obszerny hall ze schodami prowadzącymi na piętro oraz galeryjką dla orkiestry, otwartą w pierwszej połowie XIX wieku na salon. Po obu stronach hallu były po trzy pokoje mieszkalne. Od strony ogrodu w środku domu był szeroki na 8 m salon, wypełniający również ryzalit, po bokach natomiast, w układzie amfiladowym saloniki, jadalnia, pokój bilardowy i kaplica narożna. Na piętrze mieściły się pokoje mieszkalne, a nad salonem – duża sala.
Przed domem był duży gazon, obok stała murowana oficyna, starsza od dworu, prawdopodobnie pierwotna siedziba właścicieli. Od tyłu przylegał do domu park w formie wielkiego kwadratu wyznaczonego przez aleje topolowe oraz aleję w osi domu. Pomiędzy alejami rosły drzewa owocowe. Park razem z sadem liczył 15 ha.
Folwark był oddalony około 1,5 km na północ od wsi, był usytuowany przy rzeczce odprowadzającej wody z jeziora Łodosie do jeziora Serenczany. W czasie II wojny światowej folwark został spalony, a park wycięty. Obecnie nie ma po nich śladu.
Majątek Serenczany został opisany w 4. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego.
Przypisy
Kategoria:Opuszczone miejscowości w rejonie postawskim Kategoria:Majątki w powiecie święciańskim (II Rzeczpospolita)