Pomnik marszałka Iwana Koniewa – pomnik w Krakowie przy ulicy Iwana Koniewa (obecnie ul. Armii Krajowej); posąg ze spiżu autorstwa Antoniego Hajdeckiego, odsłonięty w 1987, zdemontowany w 1991Polityka – nr 3 (2487): Leszek Mazan Ocalenie Krakowa.Rok 1991 – Wydarzenia w Polsce., przekazany władzom miasta Kirow.
Tło historyczne Iwan Koniew latach 1944–1945 był dowódcą I Frontu Ukraińskiego, którego wojska 18 stycznia 1945 zajęły Kraków. W 1955 Koniew otrzymał honorowe obywatelstwo Krakowa (które zostało mu odebrane już po jego śmierci, w 1992).
Historia pomnika Inicjatywa budowy pomnika marszałka Iwana Koniewa w Krakowie wyszła od Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (TPPR). Pierwszą uchwałę w tej sprawie podjęło koło TPPR przy krakowskim Hydrokopie. Pomysł wsparli mieszkańcy Krakowa, w tym załogi przedsiębiorstw, szkoły i organizacje społeczne.
Przy budowie pomnika pracowały załogi Hydrokopu, Biprostalu, Chemobudowy, Kambudu, Chemkopu, Transbudu, Zakładu Gazowniczego i Przedsiębiorstwa Zieleni Miejskiej. Figura przedstawiająca marszałka Iwana Koniewa w rozwianym płaszczu została ustawiona na cokole w styczniu 1987. Na uroczystości odsłonięcia 18 stycznia 1987 byli m.in.: wiceminister obrony narodowej Tadeusz Tuczapski, attaché wojskowy ambasady ZSRR w Polsce Aleksander Tienieniew, szef Zarządu Politycznego Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej w Polsce Igor Titow, członkowie rodziny Koniewa, w tym jego żona, sekretarz Komitetu Krakowskiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Jan Czepiel, I sekretarz Komitetu Krakowskiego PZPR Józef Gajewicz, przewodniczący Rady Narodowej m. Krakowa Apolinary Kozub i prezydent Krakowa Tadeusz Salwa.
We wrześniu 1990 rada miasta Krakowa podjęła uchwałę „w sprawie likwidacji w Krakowie pomników będących symbolami panowania sowieckiego”. W październiku 1990 Andrzej Karocki zaczął odrywać litery z monumentu, w związku z czym dochodzenie wszczęła prokuratura. W 1991 pomnik został zdemontowany i przekazany rodzinnemu miastu Iwana Koniewa – miastu Kirow, gdzie stał przez kolejne lata.
Postument i teren po dawnym pomniku thumb|right|200px|Pozostałość pomnika marszałka Koniewa w Krakowie, pomalowana w barwy Ukrainy po inwazji Rosji na ten kraj (2022) W 2016 krakowskie władze samorządowe zarezerwowały środki na remont skweru wokół cokołu po dawnym pomniku Koniewa. W marcu 2022 z inicjatywy Bogusława Sonika postument pozostały po pomniku został pomalowany na niebiesko-żółto w geście solidarności z zaatakowaną przez Rosję Ukrainą. Wkrótce potem na postumencie pojawiły się hasła antyukraińskie, proputinowskie i nawiązujące do rzezi wołyńskiej; napisy te zostały zamalowane. W 2024 radni dzielnicy Bronowice Tomasz Pytko i Marcin Rzeszowski złożyli do budżetu obywatelskiego projekt, którego celem miało być wyburzenie cokołu po pomniku Koniewa oraz betonowego otoczenia wokół dawnego pomnika.
W maju 2026 roku cokół pomnika został rozebrany.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Nieistniejące pomniki w Krakowie