Kordoba z darów: powieść na tle dziejów XI wieku – powieść historyczna Teodora Parnickiego wydana w 1988 roku.

O książce Powieść ukazała się w Wydawnictwie Poznańskim w 1988 roku w nakładzie 10 tys. egzemplarzy. Druk książki ukończono w listopadzie tego roku.

Kordoba z darów jest kontynuacją powieści Dary z Kordoby. Na tle późnej twórczości Parnickiego stanowi wyjątkowy powrót pisarza do dawnej, zarzuconej poetyki, próbę wypełnienia obietnicy złożonej przed laty czytelnikom Srebrnych orłów, kontynuowania opowieści o losach Arona i Bolesława Chrobrego. Parnicki fascynował się wówczas możliwościami, jakie daje pisarzowi historycznemu krótki moment w historii Polski pomiędzy 1018 a 1025 rokiem. Do ostatnich siedmiu lat panowania Bolesława Chrobrego istnieją tylko szczątkowe źródła w postaci krótkich wzmianek w niemieckich kronikach klasztornych, co daje nieograniczone niemal pole działania dla pisarza historycznego. Pozwala pogodzić wymagania i tęsknoty wyobraźni z jednej strony i konieczność zachowania wierności prawdzie historycznej z drugiej. Pisarz nie zdoławszy nikogo zainteresować możliwościami tkwiącymi w tym temacie, zdecydował się sam się nim zająć, rezygnując czasowo z uprawianego gatunku powieści historyczno-fantastycznej. mały|Czarownik porywający Ludmiłę

Bohater z poematu Puszkina Głównym bohaterem powieści uczynił autor Chazara, postać w literaturze polskiej dotąd niespotykaną. Fascynował go fakt, że Chazarzy, tworzący, pomiędzy VI a X wiekiem, silne państwo na Stepie Pontyjsko-Kaspijskim, na początku IX wieku przyjęli judaizm, jako jedyne plemię w dziejach. Bohaterem swojej powieści pisarz uczynił jednak Chazara żyjącego już po upadku państwa chazarskiego, po rozgromieniu go przez Ruś, w epoce rządów na Rusi Włodzimierza i jego następców, a w Polsce Bolesława Chrobrego. Jedenastowieczny Chazar skojarzył mu się z postacią z poematu Puszkina Rusłan i Ludmiła. W poemacie, gdy czarownik porywa Ludmiłę, jej ojciec Włodzimierz obiecuje ją za żonę temu z rycerzy, który ją odnajdzie. Wstało trzech rycerzy. Trzecim był jak mówi oryginał mołodyj chazarskij kniaz' Ratmir. On to jest głównym bohaterem Kordoby z darów.

Obrządek słowiański w Polsce W Kordobie z darów Parnicki powraca do podjętego w Robotnikach wezwanych o jedenastej, pierwszym tomie Nowej baśni, dyskutowanego przez powojennych historyków zagadnienia czy na ziemiach polskich mógł w czasach Chrobrego istnieć niezależnie od chrześcijańskiego obrządku rzymskiego również słowiański. Historycy emigracyjni: Karolina Lanckorońska, Henryk Paszkiewcz i Leon Koczy opowiadali się za istnieniem niezależnego obrządku słowiańskiego i odrębnej słowiańskiej organizacji kościelnej. Lanckorońska twierdziła nawet, że tak zwana reakcja pogańska po śmierci Mieszka II, a przed wstąpieniem na tron Kazimierza Odnowiciela była w rzeczywistości walką między wyznawcami obrządku łacińskiego i słowiańskiego. Historycy krajowi odrzucali tę teorię. Co prawda już profesor Stanisław Kętrzyński twierdził, że za Bolesława Chrobrego istniała druga metropolia z siedzibą w Sandomierzu. Profesor Labuda poświęcił jednak temu zagadnieniu osobną rozprawę i odrzucił tę teorię.

Predsława W ostatniej powieści historycznej Parnickiego powraca też Predsława, choć pisarz był świadom argumentów strony przeciwnej, która twierdziła, że do żadnego publicznego zhańbienia Predsławy przez Chrobrego w Kijowie nie doszło, a słowa o wyszczerbianiu Złotej Bramy i cnoty księżniczki kijowskiej są tylko pomysłową legendą zapisaną przez Galla Anonima. Parnicki postanowił zaryzykować nawet oparcie wątku powieściowego na legendzie lub baśni, zafascynowała go bowiem koncepcja związku Bolesława i Predsławy, jej aspekt psychologiczny, którego nie rozwinął pisząc w 1961 pierwszy tom Nowej baśni. Chrobry ją zgwałcił, by pohańbić cały jej ród, ale ona zafascynowała go jako kobieta i została jego nałożnicą do końca życia. Wraz z Predsławą wraca też idée fixe pisarza, czyli Stanisław Szczepanowski, jako owoc gwałtu, co było jednym z ważniejszych wątków Robotników wezwanych o jedenastej.

Uwagi

Przypisy . . . . . .

Bibliografia

Kategoria:Twórczość Teodora Parnickiego Kategoria:Polskie powieści historyczne Kategoria:Powieści z 1988