mały|Herb rodowy Hohenstein (Hohnstein) Günther von Hohenstein (ur. ok. 1310 – zm. 22 lipca 1380) – dostojnik zakonu krzyżackiego, komtur Świecia (IX 1344 – 1349?), komtur ostródzki (IV 1349 – 1370) i komtur pokarmiński (VI 1370 – VII 1380).
Życiorys Pochodził z arystokratycznego rodu von Hohenstein, znanego też jako Hohnstein (współcześnie Honstein) – od nazwy zamku w Neustadt/Harz. Ród pochodził z Ilfeld i od XII wieku władał hrabstwem Hohnstein (dziś powiat Nordhausen) w regionie Harzu w Turyngii. Już w 1221 roku przedstawiciel rodziny, hrabia Henryk I, wstąpił do zakonu krzyżackiego, przybył do Prus i został zastępcą mistrza krajowego. Za jego wzorem do zakonu wstępowali i ruszali do Prus kolejni członkowie rodu.
Günther przybył do Prus najpóźniej w latach 30. XIV wieku. W dokumentach z lat 1338–1342 wymieniany jest jako kompan (adiutant) komtura dzierzgońskiegoBernhart Jähnig Die Osteroder Komture des Deutschen Ordens und ihre Laufbahnen, Zeitschrift für Ostforschung Bd. 36 Nr. 3 (1987), s. 395.
Jego pierwszym wyższym urzędem była komturia świecka na Pomorzu Gdańskim. W tej funkcji wzmiankowany jest w dokumencie z 27 września 1344 roku. Rozpoczął wówczas zasadniczą budowę zamku w Świeciu, jednej z najważniejszych twierdz państwa krzyżackiego w regionie.
Będąc komturem Świecia zyskał przyjaźń Karola Luksemburskiego, syna króla Czech, przyszłego króla niemieckiego i cesarza, który zatrzymał się u niego w 1345 wracając z krzyżacko-czesko-węgierskiej wyprawy na Litwę. Później Karol IV wielokrotnie zapraszał go do siebie i wyróżniał wśród innych komturów. Być może Günther von Hohenstein miał jakiś udział w ucieczce Karola z niewoli u Kazimierza Wielkiego w Kaliszu.
24 czerwca 1349 objął komturię w Ostródzie, która powstała z południowych ziem komturstwa dzierzgońskiego w 1341 roku. Jako wieloletni komtur ostródzki przyczynił się do umocnienia i kolonizacji południowych terytoriów Prus Górnych.
Obok dawnej drewnianej twierdzy zbudował w latach 1349–1370 nowy murowany zamek w Ostródzie, siedzibę niedawno powołanej komturii. Przyczynił się do umocnienia Ostródy i lokacji nowych wsi na terenie komturstwa. Jego rodowe barwy mogły znaleźć się też na chorągwi ostródzkiej zdobytej pod Grunwaldem i opisanej przez Jana Długosza w Banderia Pruthenorum (zob. flaga Ostródy).
W 1349 roku z jego inicjatywy wielki mistrz Henryk Dusemer nadał drugi przywilej lokacyjny dla Działdowa (pierwszy z 1344 okazał się nieskuteczny). Komtur ostródzki nadał też herb temu miastu, w którym znalazły się barwy rodu von Hohenstein (von Hohnstein) oraz postać jego ulubionej patronki św. Katarzyny Aleksandryjskiej.
W latach 1349–1366 z jego inicjatywy powstał zamek w Olsztynku. W 1351 założył obok zamku miasto Olsztynek, które w 1359 otrzymało przywilej lokacyjny od wielkiego mistrza Winrycha von Kniprode. Od jego nazwiska rodowego pochodzi nazwa tego miasta –Hohenstein, spolszczona na Olsztynek.
Po śmierci Kunona von Hattsteina w bitwie pod Rudawą został w jego miejsce 4 czerwca 1370 komturem w Pokarminie (niem. Brandenburg, dziś Uszakowo) w Prusach Dolnych. Zaangażował się tam w kontakty dyplomatyczne z Litwą. Między 1370 a 1379 został ojcem chrzestnym litewskiej księżniczki Danuty Anny, córki Kiejstuta, w związku z jej ślubem z księciem mazowieckim Januszem.
We wrześniu 1379 stanął na czele krzyżackiego poselstwa na Litwę, które udało się w imieniu wielkiego mistrza Winrycha von Kniprode na rozmowy pokojowe z Jagiełłą i Kiejstutem (w skład delegacji weszli obok niego wójt tczewski Albrecht von Luchtenberg i jako tłumacz rycerz Tomasz Surwiłło, z pochodzenia Litwin). Jako chrzestny córki Kiejstuta – co zostało odnotowane w dokumencie – i przyjaciel cesarza komtur pokarmiński cieszył się szacunkiem Litwinów i przyczynił do sukcesu negocjacji. 29 września 1379 w Trokach został zawarty 10-letni krzyżacko-litewski rozejm, pod którym podpisali się litewscy książęta Jagiełło, Kiejstut, Witold i Lubart. Traktat jednak faworyzował ziemie Kiejstuta, toteż krótko potem Jagiełło rozpoczął własne potajemne negocjacje z Krzyżakami doprowadzając do traktatu w Dawidyszkach i wojny domowej na Litwie.
Według tradycji w 1378 przekazał kościołowi parafialnemu w Pokarminie relikwię św. Katarzyny, którą dostał jako wyraz wdzięczności od cesarza Karola IV. Sam uznawał świętą za swoją oblubienicę. Od tej pory kościół stał się miejscem pielgrzymek. Później relikwia ta trafiła na zamek w Malborku, do prywatnej kaplicy wielkich mistrzów (znanej jako kaplica św. Katarzyny).
Zmarł 22 lipca 1380 roku w Pokarminie i został pochowany w tamtejszym kościele parafialnym. W 2024 w ruinach kościoła odnaleziono płytę nagrobną z wizerunkiem komtura i jego epitafium.
Upamiętnienie W Olsztynku cyklicznie organizowana jest impreza rekonstrukcyjna pod nazwą Turniej rycerski o topór Guntera von Hohenstein.
Galeria
Przypisy
Bibliografia Piotr Gotówko Rotacje osobowe w Zakonie Krzyżackim w Prusach między przeniesieniem siedziby Wielkiego Mistrza do Malborka a bitwą pod Grunwaldem (1310–1409), Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 3 (322) 2023, s. 463–502. Bernhart Jähnig Die Osteroder Komture des Deutschen Ordens und ihre Laufbahnen, Zeitschrift für Ostforschung Bd. 36 Nr. 3 (1987), s. 383–404. Dieter Heckmann Amtstrager des Deutschen Ordens. Dostojnicy zakonu niemieckiego, Towarzystwo Naukowe w Toruniu, Toruń 2020
Kategoria:Komturowie ostródzcy Kategoria:Komturowie pokarmińscy Kategoria:Ludzie związani z Olsztynkiem