mały|skala=1.5|Mapa Stanów Zjednoczonych i terytoriów bezpośrednio kontrolowanych w okresie największego zasięgu w latach 1898–1902, po wojnie amerykańsko-hiszpańskiej Imperializm amerykański – ekspansja wpływów politycznych, gospodarczych, kulturalnych, medialnych i militarnych poza granice Stanów Zjednoczonych. Może on obejmować imperializm realizowany poprzez jawne podboje militarne, ochronę militarną, nierówne traktaty, subsydiowanie preferowanych frakcji, , wsparcie ekonomiczne lub dyplomatyczne, a także dominację ekonomiczną za pośrednictwem firm prywatnych, potencjalnie z w przypadku zagrożenia tych interesów.
Polityka utrwalająca amerykański imperializm i ekspansjonizm jest zazwyczaj uważana za rozpoczęty „” pod koniec XIX wieku, choć niektórzy uważają, że i kosztem rdzennych Amerykanów są na tyle podobne w swej naturze, że można je utożsamiać z tym samym terminem.
Strategia Sojusze wojskowe USA Architekt doktryny powstrzymywania, George Kennan, zaprojektował w 1948 roku okrążający kulę ziemską system antyrosyjskich sojuszy obejmujący wszystkie niekomunistyczne kraje Starego Świata. Projekt został przyjęty z entuzjazmem przez administrację USA. Wbrew dyktatowi George’a Washingtona o unikaniu uwikłanych sojuszy, na początku zimnej wojny Stany Zjednoczone zawarły 44 formalne sojusze i wiele innych form zobowiązań z prawie 100 krajami, większością krajów świata. Niektórzy obserwatorzy określali ten proces jako „paktomanię”. Większość świata była zainteresowana sojuszem ze Stanami Zjednoczonymi. Już na początku lat 40., obserwując postawę innych narodów, Isaiah Bowman, Henry Luce i Wendell Willkie podkreślali potencjał sojuszniczy Stanów Zjednoczonych.
Według Kennetha N. Waltza nie są to sojusze w westfalskim sensie charakteryzującym się równowagą sił, równą współzależnością państw członkowskich i nietrwałością. Wielu uczonych uważa je za instrumenty, za pomocą których Stany Zjednoczone utrwalają swoją „hegemoniczną” rolę. Przed przewidywaniem zderzenia cywilizacji, Samuel P. Huntington uogólnił, że od 1945 roku większość krajów demokratycznych stała się członkami „systemu sojuszy”, w którym „pozycja Stanów Zjednoczonych była hegemoniczna”.
Naukowcy określają sieć sojuszy USA jako system „piasty i szprych”, w którym Stany Zjednoczone są „piastą”. Szprychy nie są bezpośrednio powiązane między sobą, ale wszystkie są związane z tą samą piastą. Analogia „piasty i szprych” jest używana w badaniach porównawczych imperiów. Jednakże w przeciwieństwie do wcześniejszych imperiów, amerykańska obecność „imperialna” była w dużej mierze mile widziana. W 1989 roku Samuel Huntington policzył, że większość demokratycznych państw świata weszła w sojusze „hegemoniczne”, a Charles Krauthammer podsumował, że „Europa osiągnęła największe pojedyncze przekazanie suwerenności w historii świata”.
Od czasu kadencji prezydenta Dwighta Eisenhowera administracje USA uważały, że Stany Zjednoczone dzielą nieproporcjonalnie dużą część ciężaru utrzymania NATO. W 2025 roku prezydent Donald Trump ogłosił, że chce, aby kraje NATO zwiększyły swoje składki z 2 do 5% swoich PKB. Ponadto administracja Trumpa przyjęła bardziej asertywne i transakcyjne podejście do sojuszników, w szczególności poprzez nową i , co stanowiło odejście od dziesięcioleci wolnego handlu i sojuszy wielostronnych.
Bazy wojskowe USA mały|Państwa, w których stacjonują siły zbrojne USA lub które udostępniają swoje obiekty amerykańskim siłom zbrojnym. Od 2024 roku około 160 000 czynnego personelu poza ich terytorium. W 2015 roku Departament Obrony poinformował, że liczba baz, w których stacjonowali lub pracowali żołnierze lub cywile, wynosiła 587, w tym około 190 000 żołnierzy i 115 000 pracowników cywilnych zamieszkiwało bazy w Niemczech i Japonii, a niektóre bazy, takie jak Rammstein Air Base, stały się wielkości miasta, ze szkołami, szpitalami i elektrowniami. Całkowity koszt baz oszacowano na 100 mld USD rocznie.
Zjednoczone dowództwo bojowe Globalną sieć sojuszy i baz wojskowych koordynuje (UCC, pol. Zjednoczone dowództwo bojowe). W roku 2025 świat podzielony był na sześć geograficznych „dowództw”. Początki UCC sięgają II wojny światowej, z jej globalnym zasięgiem i dwoma głównymi teatrami działań wojennych, oddalonymi od siebie o pół świata. Podobnie jak w przypadku sojuszy i baz wojskowych, UCC zostało założone w celu prowadzenia zimnej wojny, przetrwało ten okres i rozszerzyło swoją działalność.
W 2002 roku po raz pierwszy cała powierzchnia Ziemi została podzielona między dowództwa USA. Ostatni nieprzydzielony region – Antarktyda – wszedł w skład .
Propozycje ograniczenia globalnego zaangażowania USA Część badaczy formułuje pod adresem globalnego zaangażowania Stanów Zjednoczonych nie tylko krytykę, ale także propozycje jego ograniczenia. W 1996 roku Barry Posen i Andrew Ross przedstawili cztery rywalizujące w amerykańskiej debacie strategie wielkie. Wyróżnili neoizolacjonizm, selektywne zaangażowanie, bezpieczeństwo kooperacyjne oraz prymat. Prymat, czyli dążenie do hegemonicznego przywództwa, ocenili jako strategię ryzykowną. Argumentowali, że państwa jednoczą się przeciwko hegemonom zamiast gromadzić się wokół nich, a dążenie do prymatu rodzi nieustanne ryzyko „imperialnego przeciążenia”.
Koncepcja offshore balancing zakłada znaczną redukcję zagranicznych rozmieszczeń wojskowych i zobowiązań sojuszniczych Stanów Zjednoczonych. Według Hala Branda jej głównymi rzecznikami w naukach o stosunkach międzynarodowych są realiści Stephen Walt, John Mearsheimer, Barry Posen i Christopher Layne, którzy argumentują, że takie wycofanie zwiększy bezpieczeństwo Stanów Zjednoczonych przy niższych kosztach. Sam Brand, w monografii z 2015 roku, ocenił jednak, że offshore balancing obiecuje więcej, niż jest w stanie dostarczyć. W jego ocenie prawdopodobnymi skutkami takiej zmiany byłyby rozproszenie wpływów Stanów Zjednoczonych, wzrost niestabilności oraz większe długoterminowe ryzyko i koszty.
Emil Avdaliani opisuje wielowektorowość jako trend obejmujący państwa Eurazji i Bliskiego Wschodu, między innymi Turcję, Arabię Saudyjską, Azerbejdżan i Kazachstan, które poprzez dywersyfikację relacji unikają zależności od jednego mocarstwa. Jako przyczyny jego rozpowszechnienia wskazuje utratę przez Stany Zjednoczone pozycji jedynego mocarstwa globalnego oraz osłabienie ich prestiżu po interwencjach w Iraku, Libii i Syrii. Postuluje przy tym, aby Stany Zjednoczone wsparły ten trend, ponieważ zapobiega on uzależnieniu tych państw od ośrodka wrogiego zbiorowemu Zachodowi.
Przypisy
Kategoria:Imperia kolonialne Kategoria:Stany Zjednoczone