Skit Pieryński (, Pierynskij skit), Pieryński Skit Narodzenia Matki Bożej (, Pierynskij Rożdiestwa Bogorodicy skit) – skit pod Nowogrodem w Rosji. Powstał w miejscu wcześniejszego domniemanego miejsca kultu Peruna. Pierwsza wzmianka o klasztorze dotyczy roku 1386 r. Na przestrzeni czasu wielokrotnie niszczony i zamykany. Reaktywowany w 1991 r. jako skit Narodzenia Narodzenia Matki Bożej.
Skit wpisany jest na listę obiektów dziedzictwa kulturowego Rosji oraz listę światowego dziedzictwa UNESCO jako część zabytków historycznych Nowogrodu i okolic.
Historia Czasy przedchrześcijańskie
podaje, że w 980 roku w górnym biegu Wołchowa wojewoda kijowskiego księcia Włodzimierza, Dobrynia, ustanowił posąg Peruna. W 998 r. w związku z przyjęciem chrześcijaństwa Dobrynia wraz z biskupem nowogrodzkim Joachimem zniszczył świątynię, a posąg Peruna ściął i wrzucił do Wołchowa.
Dalsza historia Klasztor został prawdopodobnie założony w Pieryni wkrótce po zniszczeniu pogańskiej świątyni, kiedy to podobno wzniesiono tam drewnianą cerkiew. Według tradycji drewniana cerkiew miała zostać wzniesiona w 995 r., lecz według danych archeologicznych, ściany wapienne, płytki i zachowane freski pochodzą z XIII w., około 1220-1230 r. Pierwsza wzmianka o klasztorze w kronikach pojawiła się dopiero w 1386 roku. Kronika podaje, że klasztor był jednym z 24 klasztorów spalonych przez mieszkańców Nowogrodu, aby nie pozostały one w rękach zwolenników Dymitra Dońskiego, wielkiego księcia moskiewskiego, który w 1386 roku wystąpił przeciwko Nowogrodowi.
Pozostałości cerkwi zostały prawdopodobnie odkryte przez podczas wykopalisk w małej północnej kapliczce w 1952 roku Drewniana cerkiew Trójcy Świętej była drugą cerkwią zbudowaną na Pieryni. Wszystkie drewniane budynki zostały zniszczone podczas szwedzkiej okupacji Nowogrodu w latach 1611–1617: klasztor został splądrowany. W spisie majątku Nowogrodu z 1617 roku odnotowano:
Aby utrzymać i wesprzeć klasztor po zniszczeniach w latach 1611–1617, połączono go z klasztorem św. Jerzego (głównym klasztorem Nowogrodu). Według jednego źródła miało to miejsce w 1634 r., według innego w 1671 r. Po sekularyzacji przeprowadzonej przez Katarzynę Wielką w 1764 r. klasztor został zlikwidowany.
Klasztor został przywrócony do życia w XVIII wieku dzięki Annie Orłowej-Czesmienskiej i archimandrycie Fotijowi. Archimandryta Fiotij, będąc hieromnichem w Petersburgu, odrzucił popularną w tamtych czasach ideę bezpośredniej komunikacji między człowiekiem a Bogiem, poza wpływem Kościoła. Podjął się gruntownej renowacji klasztoru św. Jerzego i Pieryni, korzystając ze wsparcia finansowego księżnej Anny Orłowej-Czesmienskiej, swojej bogatej chrześniaczki. Początkowo Fiotij zwrócił się z prośbą o zwrot wysepki Pieryń klasztorowi św. Jerzego. Po uzyskaniu zgody w 1824 r. zorganizował gruntowny remont cerkwi na Pieryni: dokładnie odnowiono ściany wewnątrz i na zewnątrz, odświeżono wnętrze kościoła, dobudowano przybudówkę od strony zachodniej oraz wymieniono podłogę i kopułę.
Kościół został ponownie poświęcony w 1828 roku. Klasztor został rozbudowany w latach 30. XIX wieku oraz na początku lat 40. XX wieku: wzniesiono ceglane cele dla mnichów oraz dwa niewielkie budynki dla opata i archimandryty, utrzymane w tym samym stylu architektonicznym. Klasztor został wyposażony w dwa budynki gospodarcze i otoczony murem z cegły; kompleks uzupełniała dzwonnica.
W 1828 roku Fiotijowi udało się nadać klasztorowi status skitu – klasztoru o surowych zasadach, odizolowanego od świata zewnętrznego.
Klasztor został zamknięty w 1919 r. a część budynków została rozebrana.
Po zakończeniu wojny klasztor został przekształcony w sanatorium. W latach 60. XX wieku zbudowano tamę łączącą wysepkę Pieryń z lądem stałym. Zmieniło to znacznie reżim wodny, a historyczna wysepka stała się półwyspem, który tylko podczas wiosennych powodzi zamieniał się w wysepkę, a następnie we wzgórze.
W 1991 roku klasztor został przekazany Kościołowi i reaktywowany jako skit Narodzenia Narodzenia Matki Bożej należący do klasztoru św. Jerzego.
Cerkiew Narodzenia Matki Bożej thumb|220px|Cerkiew w Peryni
Według tradycji drewniana cerkiew miała zostać wzniesiona w 995 r., lecz archeolodzy twierdzą, że cerkiew została wzniesiona w pierwszej połowie XIII wieku, a historyk Leonid Krasnorieczjew podaje datę 1226 roku, kiedy to odbyły się wybory archimandryty cerkwi. Jest jedną z najmniejszych cerkwi w obwodzie nowogrodzkim.
Galeria
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Rosji Kategoria:Skity Kategoria:Monaster św. Jerzego w Nowogrodzie Wielkim Kategoria:Republika Nowogrodu