Prince of Wales Tower (Wieża Księcia Walii) – najstarsza w Kanadzie wieża Martello, pierwotnie będąca częścią systemu obronnego portu w Halifaksie. Ponieważ była jedną z najwcześniejszych wież w Imperium, doświadczenia z jej budowy wykorzystano do stworzenia standardowego typu wznoszonego w posiadłościach brytyjskich. 12 grudnia 1996 została wpisana do kanadyjskiego rejestru zabytków.
Zbudowano ją z inicjatywy księcia Edwarda, który dowodził wojskami brytyjskimi w Kanadzie i postanowił wzmocnić obronę Halifaksu na tyle, by móc odeprzeć potencjalny atak francuski. Budowę wieży rozpoczęto w 1796 roku, ale przerwano w listopadzie na polecenie rządu angielskiego z względu na fakt, że kamienna konstrukcja była konstrukcją stałą, a nie konstrukcją polową – a z budżetu na takie fortyfikacje je finansowano (nie wymagało to wcześniejszej zgody władz centralnych). Księciu udało się przekonać rząd do swoich racji i budowę podjęto w czerwcu następnego roku. Wieżę, nazwaną na cześć starszego brata księcia Edwarda ukończono w 1799.
Wieża usytuowana jest na wzgórzu Mount Pleasant poniżej Cytadeli. Jej zadaniem była ochrona trzech głównych baterii baterii broniących portu. Z tego powodu była dużo większa niż typowa wieża Martello, ponieważ zaprojektowano ją do pomieszczenia znacznego, 200-osobowego garnizonu. Miała średnicę 22 m (72 stopy) i 8 m (26 stóp) wysokości; materiałem użytym do konstrukcji był kamień łamany. Mury, lekko pochylone, miały grubość od 2,46 m (8 stóp) u podstawy wieży do 1,85 m (6 stóp) w części szczytowej. W środku wieży był okrągły, murowany, pusty w środku filar, wewnątrz którego na każdym piętrze było małe, centralne pomieszczenie ze schodami. Filar ten stanowił podporę dla platformy artyleryjskiej, w postaci drewnianego dachu o średnicy 18,46 m (60 stóp). Dach ten, choć gruby (0,92 m), nie był odporny na ostrzał (ani nawet, jak się okazało, na wodę).
Pierwotnym uzbrojeniem były dwa działa 24-funtowe i cztery karonady 68-funtowe na platformie działowej, strzelające przez otwory strzelnicze; na pierwszym piętrze wieży zamontowano dodatkowo cztery działa 6-funtowe. Działa na platformie strzelały przez dwanaście strzelnic w parapecie; dla dział na piętrze przewidziano cztery strzelnice, a dla broni ręcznej – osiem. W murach parteru było trzydzieści pięć otworów strzelniczych dla muszkietów.
W 1805 roku zbudowano nowy magazyn i otwarto nowe wejście do wieży, na parterze. W 1811 roku wieżę tymczasowo rozbrojono, kiedy spróchniały dach nie mógł utrzymać nawet zmniejszonej liczby dział. Podjęto decyzję o przebudowie wieży: usunięto pusty filar centralny, zamurowano strzelnice w murach i w parapecie. Drewniany dach zastąpiony murowanym, łukowatym sklepieniem, odpornym na ogień stromotorowy moździerzy i haubic. Na nim miała być oparta platforma artyleryjska z działami strzelającymi ponad parapetem. Przebudowę zakończono w 1812 roku, zmieniając uzbrojenie na dwa działa 24-funtowe i cztery karonady tego samego wagomiaru (zachowano cztery sześciofunówki na dolnej kondygnacji). Po tych zmianach Prince of Wales Tower przypominała konstrukcyjnie bardziej typową wieżę Martello.
Ze względu na usunięcie strzelnic w murach, jedynym wejściem pozostało to na poziomie gruntu. Zmianie uległa też konstrukcja wewnętrzna – po usunięciu centralnego filaru, na piętra i na dach wchodzono po drabinach przez klapy w podłodze. Pierwotnie do wieży wchodziło się przez strzelnice w parapecie platformy szczytowej, po zewnętrznych drewnianych schodach, których sekcje można było szybko wciągnąć do wnętrza muru; wewnątrz piętra łączyła klatka schodowa wewnątrz środkowego filaru.
Podobnie jak inne wieże w Kanadzie, Prince of Wales Tower była wyposażona w gontowy dach chroniący od śniegu – najwcześniejsza wzmianka o nim pochodzi z 1824 roku.
Większość kanadyjskich wież pełniła rolę koszar, aż do wycofania wojsk brytyjskich z Kanady w latach 1870–1871 i przekazania wież władzom dominium. Ze względu na konieczność obrony portu w Halifaksie, brytyjskie oddziały stacjonowały tam aż do 1906 roku, a wieże funkcjonowały jako elementy fortyfikacji. W 1862 roku na parterze Prince of Wales Tower urządzono duży magazyn prochu, co było dość ryzykowne, bo stała ona na odsłoniętym wzgórzu (był plan osłonięcia jej redutą, ale nie został zrealizowany). Także w tym czasie zmieniono uzbrojenie na cztery działa 32-funtowe, a do parapetu dobudowano cztery machikuły.
Wieża została odrestaurowana w 1962 roku i pełni funkcje muzealne.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Encyklopedia Wież Martello – Kanada Prince of Wales Tower National Historic Site
Kategoria:Halifax (miejscowość w Kanadzie) Kategoria:Fortyfikacje w Kanadzie Kategoria:Wieże Martello