Bój pod OsiekiemBitewnym szlakiem września 1939 roku – starcie niemieckiego VII Korpusu Armijnego z polską 55 Dywizją Piechoty i 23 Górnośląską Dywizją Piechoty, które miało miejsce w dniach 10-11 września w czasie kampanii wrześniowej, w okolicy Osieka.
Tło Celem obrony Osieka była ochrona przeprawy na Wiśle w rejonie Baranowa Sandomierskiego i Gągolina. Przez tworzony tam most na galarach przeprawić się miała Grupa Operacyjna „Jagmin”. Swoich pozycji broniły 55 Dywizja Piechoty i 23 Górnośląska Dywizja Piechoty, na które nacierał VII Korpus Armijny III Rzeszy. Nad całością wojsk skoncentrowanych na tzw. przedmościu Osiek dowództwo objął pułkownik Stanisław Kalabiński, zaś stanowisko dowodzenia zainstalowano w miejscowości Kąty. Dowództwo polskie spodziewało się niemieckiego uderzenia od strony Staszowa i Rytwian, dlatego przed zabudowaniami Osieka rozlokowano 201 pułk piechoty, od strony Grabowca 203 pułk piechoty, zaś na linii Otoka-Świniary-Gągolin 23 dywizję piechoty.
Starcie Bitwa o utrzymanie przyczółka mostowego była zacięta. 11 września o godzinie 9 rozpoczął się atak niemieckiego lotnictwa i artylerii polowej, następnie do walk wkroczyła piechota wspierana przez czołgi. Początkowo, ze we względu na ciężki i celny ogień artyleryjski wojska polskie musiały opuścić Osiek - do miasta wkroczyła piechota niemiecka. Osiek był trzykrotnie odbijany przez wojska polskie z rąk Niemców. Początkowo Niemcy zepchnęli Polaków do południowo-zachodniej części Osieka, jednak nawała ciężkiej artylerii pod dowództwem majora Edwarda Rykierda spowodowała zamieszanie w szeregach Niemców i pozwoliła na sukces polskiego kontrnatarcia. Około godziny 15 Osiek ponownie znalazł się w rękach polskich, jednak Niemcy zaatakowali od strony Grabowca znosząc polską obronę w tamtym rejonie. Do miasta udało się wedrzeć brandenburskiej 68 dywizji piechoty, która została wyrzucona z miasta przez ogień rozlokowanego na rynku batalionu O.N. Jędrzejów.
Dzięki polskim kontratakom udało się odeprzeć atak wojsk niemieckich i skutecznie zabezpieczyć przeprawę, co pozwoliło na wycofanie głównych sił Armii Kraków w nocy z 11 na 12 września przez prowizoryczny most na galarach zbudowany przez 23 Batalion Saperów w rejonie Baranowa Sandomierskiego. Po tym wydarzeniu Osiek został zajęty przez wojska niemieckie.
Straty W wyniku walk zginęło ponad 120 żołnierzy polskich (według innych źródeł 183) i 102 niemieckich. Zniszczone zostało około 80% drewnianej zabudowy miasta - przetrwał jedynie kościół oraz najbliższe zabudowania w jego pobliżu. Dowodzący 201 pułkiem piechoty podpułkownik Władysław Adamczyk powiedział, iż jego zdaniem jego formacja poniosła w czasie bitwy większe straty niż w czasie całej kampanii wrześniowej.
Upamiętnienie W Lipniku pod Osiekiem odbywają się plenerowe inscenizacje bitwy. W 2019 roku w jednej z takich inscenizacji brał udział ówczesny minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro.
Przypisy
Osiek Kategoria:Historia Osieka (miasta)