LMS-901 Bajkał (ros. ЛМС-901 Байкал) – prototypowy, lekki samolot wielozadaniowy, zaprojektowany i zbudowany w firmie Uralski Zakład Lotnictwa Cywilnego z Jekaterynburga. Maszyna ma być następcą samolotów An-2. Historia thumb|left|LMS-901 Bajkał W 2019 roku rosyjskie Ministerstwo Przemysłu i Handlu ogłosiło konkurs na zaprojektowanie i budowę lekkiego samolotu wielozadaniowego (ros. Лёгкий многоцелевой самолёт, Liogkij Mnogocelewoj Samoliot – LMS), przeznaczonego do przewozu dziewięciu pasażerów. Nowa konstrukcja miała charakteryzować się prostotą budowy, uniwersalnością zastosowań, łatwością eksploatacji oraz niskimi kosztami użytkowania — cechami, które przez dekady decydowały o popularności samolotów An-2. Konkurs wygrała firma Bajkał Engineering, należąca do Uralskiego Zakładu Lotnictwa Cywilnego (ros. Уральский завод гражданской авиации, УЗГА, UZGA).

W październiku 2019 roku podpisano umowę obejmującą wykonanie projektu, dokumentacji technicznej oraz budowę egzemplarza prototypowego przeznaczonego do prób statycznych. Zgodnie z pierwotnym harmonogramem prace miały zakończyć się do 15 grudnia 2020 roku. W wyniku opóźnień prototyp został jednak zmontowany dopiero pod koniec czerwca 2021 roku w Moskiewskim Instytucie Lotniczym, a w lipcu tego samego roku zaprezentowany publicznie podczas Międzynarodowego Salonu Lotniczo-Kosmicznego MAKS.

21 września 2021 roku zawarto kolejną umowę, przewidującą przekształcenie istniejącego prototypu w egzemplarz zdolny do lotu. Ukończona konstrukcja po raz pierwszy wzniosła się w powietrze 30 stycznia 2022 roku. Lot trwał 25 minut, a samolot osiągnął maksymalną wysokość 500 metrów. Za sterami maszyny zasiadał pilot Walentin Ławrentjew. Cztery miesiące później, 26 maja 2022 roku, samolot wykonał drugi lotPiotr Butowski, UZGA męczy się z Bajkałem. Kolejna próba zastąpienia An-2 w Rosji, „Lotnictwo Aviation International”, nr 5 (2025), s. 46–53, .

11 maja 2022 roku Bajkał Engineering podpisała umowę na budowę dwóch kolejnych latających prototypów. Następnie, 26 września 2022 roku, zawarto kontrakt na zakup trzech silników WK-800SM oraz pięciu śmigieł AW-901 przeznaczonych dla prototypów. Drugi prototyp, wyposażony już w rodzimą jednostkę napędową WK-800SM, po raz pierwszy wzbił się w powietrze jesienią 2024 roku. Planowane było również zastosowanie rosyjskiej awioniki UKBO-42.

W lutym 2025 roku w oficjalnych doniesieniach pojawiła się informacja o opóźnieniu projektu o ok. 3-5 lat z powodu problemów ze statecznością konstrukcji przy małych prędkościach, podwoziem oraz usterzeniem. Ministerstwo zdementowało informacje o jego likwidacji, potwierdzając jednak istnienie znaczących trudności konstrukcyjnych. 10 marca 2025 roku ogłoszono przetarg na prowadzenie dalszych prac badawczo-rozwojowych nad samolotem LMS-901. Jedynym beneficjentem postępowania została firma Bajkał Engineering. Zgodnie z warunkami przetargu zakończenie prac badawczych przewidziano na 17 grudnia 2027 roku. Jednocześnie obniżono wymagania techniczne i osiągi samolotu. Prędkość przelotową zmniejszono z 300 km/h do 250 km/h, natomiast zasięg z 1500 km z ładunkiem 2000 kg ograniczono do 745 km przy ładunku 1500 kg. W nowych wymaganiach pominięto również docelową cenę samolotu, która prawdopodobnie będzie znacząco wyższa niż deklarowana w 2019 roku.

Po rozpoczęciu inwazji na Ukrainę rosyjski przemysł lotniczy znalazł się w sytuacji ograniczonego dostępu do wyposażenia i części pochodzących od zachodnich producentów. W odpowiedzi w 2022 roku rosyjski rząd przyjął do realizacji „kompleksowy program rozwoju transportu lotniczego”, zakładający m.in. produkcję 1036 samolotów pasażerskich oraz 764 śmigłowców. Program zatwierdzono 25 czerwca 2022 roku. W jego ramach ujęto również produkcję LMS-901, pierwotnie planując budowę 154 egzemplarzy do 2030 roku. Korekta programu z 4 maja 2024 roku zmniejszyła tę liczbę do 139 maszyn oraz przesunęła termin uruchomienia produkcji seryjnej. Do 2025 roku nie zbudowano żadnego egzemplarza seryjnego.

24 grudnia 2025 roku oblatany został drugi prototyp samolotu. Tym razem jednak w jego konstrukcji wykorzystano krajowy silnik WK-800SM, napędzający również krajowej produkcji śmigło AW-901. 22 lutego 2026 roki, w powietrze po raz pierwszy wzbił się trzeci prototyp LMS-901. Na trzecim prototypie dokonano istotnych modyfikacji konstrukcji mających na celu poprawę bezpieczeństwa lotu. Zastosowano tą samą rodzimą jednostkę napędową, wzmocniono podwozie główne, zmieniono kąt zaklinowania skrzydeł, ma to na celu likwidacje tendencji maszyny do samoistnego podrywania się podczas rozbiegu. Zmodernizowano układ sterowania i paliwowy. Zmieniono oszklenie kabiny załogi i kształt bocznych drzwi. Zmieniono kształ kabiny pod kątem ergonomii ewakuacji podczas lądowania awaryjnegoMarcin Strembski, Postępy w rozwoju rosyjskich samolotów pasażerskich, „Lotnictwo”, nr 5 (2026), s. 36–43, .

Konstrukcja LMS-901 Bajkał jest górnopłatem, z klasycznym usterzeniem, o metalowej konstrukcji. Maszyna przystosowana jest do prowadzenia podstawowych napraw w warunkach polowych i bazowania na otwartym powietrzu. Mechaniczny układ sterowania ze sztywnymi popychaczami. Klapy poruszane hydraulicznie, trymery sterów i lotek z napędem elektrycznym. Kabina pasażerska o długości 4,87 m, szerokości 1,45 m i wysokości 1,67 m. Rozmiary i osiągi samolotu, pozwalają na zabranie na pokład czternastu pasażerów wraz z ładunkiem 1500 kg. Według normy AP-23 (FAR Part 23), według której samolot jest certyfikowany, maszyna może zabierać na pokład jedynie 9 pasażerów i dwóch pilotów. Podwozie stałe z kółkiem ogonowym. Obok wersji podstawowej, towarowo-pasażerskiej, producent deklaruje powstanie wariantu rolniczego, sanitarnego, do treningu spadochroniarzy, z podwoziem pływakowym i płozami.

Pierwszy, budowany w Moskiewskim Instytucie Lotnictwa egzemplarz powstał z wykorzystaniem znajdujących się na miejscy części samolotu Let L-410 Turbolet. Wśród nich znajdowały się między innymi silniki General Electric H80-100, zachodniego pochodzenia awionika, instalacja przeciwoblodzeniowa, koła podwozia, śmigła Hartzell. Kolejne samoloty, zwłaszcza w kontekście embarga na import zachodniego wyposażenia lotniczego wprowadzonego po ataku Rosji na Ukrainę, w tym silniki, mają być wyposażone już w rodzimego pochodzenia elementy i wyposażenie. Między innymi silniki WK-800SM o mocy 800 KM.

Przypisy

Kategoria:Samoloty wielozadaniowe Kategoria:Samoloty pasażerskie Kategoria:Samoloty z napędem śmigłowym