Pułk jazdy koronnej Janusza Antoniego Wiśniowieckiego – oddział koronny autoramentu narodowego wojska I Rzeczypospolitej przełomu XVII i XVIII wieku (okresu wielkiej wojny północnej).

Formowania i zmiany organizacyjne W końcu XVI wieku w Rzeczypospolitej zaczęto organizować pułki jazdy. Grupowały one w sobie kilka (kilkanaście) chorągwi husarskich i pancernych. Początkowo były tworzone jedynie na czas wojny i sprawowały funkcję większej jednostki taktycznej. W drugiej połowie XVII wieku pułki istniały też w okresie pokoju.

W związku z trwającą wielką wojną północną, w 1710 Walna Rada Warszawska ustalił liczbę husarii w Koronie na 2080 ludzi, pancernych na 6000 ludzi, a lekkich na 1600 ludzi. Zgodnie z tym etatem pułk wojewody krakowskiego J. Wiśniowieckiego powinien posiadać 160 husarzy i 230 pancernych. Stan faktyczny wynosił odpowiednio 130 husarzy i 188 pancernych.

Uchwalony na sejmie 1717 roku komput wojska koronnego przewidywał zmniejszenie jazdy koronnej w husarii do 1000 koni, w pancernej do 4000 koni i w lekkiej do 1000 koni. Komput likwidował jej podział na wiele stosunkowo słabych liczebnie pułków i pozostawiał jedynie cztery (królewski, królewicza, buławy wielkiej koronnej i buławy polnej koronnej). Pułk wojewody krakowskiego został rozwiązany.

Struktura organizacyjna W 1698:

Husaria jedna chorągiew 100 koni Pancerni jedna chorągiew – 120 koni jedna chorągiew – 100 koni dwie chorągwie po 80 koni Jazda lekka jedna chorągiew – 60 koni Razem w pułku: 6 chorągwi ; 540 koni

W 1699 (stopa pokojowa):

Husaria jedna chorągiew 60 koni Pancerni trzy chorągwie po 80 koni

Razem w pułku: 4 chorągwi ; 240 koni

W 1709:

Husaria dwie chorągwie po 80 koni Pancerni jedna chorągiew − 80 koni trzy chorągwie po 50 koni Razem w pułku: 6 chorągwi − 390 koni

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Pułki jazdy koronnej Kategoria:Polskie jednostki kawalerii rozwiązane w 1717 Kategoria:Pułki koronne w dobie wojny północnej Kategoria:Oddziały jazdy ciężkiej I Rzeczypospolitej Kategoria:Pułki autoramentu narodowego Kategoria:Oddziały wojskowe Wiśniowieckich herbu Korybut