Fabryka dronów w Jełabudze () – rosyjska fabryka zlokalizowana na terenie Specjalnej Strefy Ekonomicznej Jełabuga, przeznaczona do masowej produkcji bezzałogowych statków powietrznych typu Shahed 136.
Historia thumb|left|Dron Shahed 136 znaleziony w 2024 roku na terenie Ukrainy Rozwój sytuacji na froncie w toku rosyjskiej agresji na Ukrainę doprowadził władze Federacji Rosyjskiej do wniosku o konieczności zwiększenia wykorzystania bezzałogowych środków rażenia w działaniach powietrznych. Pomimo wieloletnich prac nad krajowymi programami bezzałogowych systemów powietrznych Rosja nie dysponowała zdolnościami produkcyjnymi pozwalającymi na samodzielne wytwarzanie dronów uderzeniowych przeznaczonych do ataków na zaplecze operacyjne przeciwnika. W tej sytuacji nawiązano współpracę z Iranem, w ramach której pozyskano bezzałogowe statki powietrzne Shahed 136, wykorzystywane następnie do uderzeń na terytorium Ukrainy. Ograniczenia logistyczne związane z ich dostawami, trudności transportowe oraz koszty zakupu skłoniły rosyjskie władze do podjęcia decyzji o uruchomieniu produkcji tego typu uzbrojenia na terytorium Federacji Rosyjskiej. Jako lokalizację zakładów montażowych wybrano Specjalną Strefę Ekonomiczną w Jełabudze, wielokrotnie wyróżnianą tytułem najlepszej strefy ekonomicznej w Europie przez magazyn fDi Intelligence. Po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę w 2022 roku strefa została opuszczona przez większość przedsiębiorstw zachodnich, co umożliwiło ulokowanie tam infrastruktury związanej z produkcją wojskową.
Pierwsze doniesienia o funkcjonowaniu fabryki w Jełabudze pojawiły się w lutym 2023 roku. Według informacji medialnych budowa zakładu, realizowana w porozumieniu ze stroną irańską, rozpoczęła się zimą 2022 roku. Całość przedsięwzięcia otrzymała kryptonim „Projekt Łódź”. Zakład miał osiągnąć zdolność montażu około 6 tys. egzemplarzy dronów Shahed 136 do 2025 roku. Równolegle planowano rozwój własnych linii technologicznych umożliwiających stopniowe przechodzenie na produkcję wykorzystującą krajowe moce przemysłowe. Początkowo zakład zajmował powierzchnię około 40 tys. m², przy czym w kolejnych latach zakładano jego rozbudowę do 100 tys. m². Inwestycja w początkowym okresie wymagała nakładów szacowanych na łącznie 80 mld rubli. Finansowanie pochodziło częściowo z budżetu państwa (30 mld rubli), a częściowo ze środków Specjalnej Strefy Ekonomicznej Jełabuga (50 mld rubli). Pierwotnie rozważano rozliczenia w złocie, jednak ostatecznie zastosowano płatności gotówkowe.
Publiczna prezentacja zakładu nastąpiła w lipcu 2025 roku na antenie telewizji Zwiezda. Ujawniono wówczas informacje o zatrudnianiu w fabryce studentów tamtejszej politechniki oraz pracowników zagranicznych, w tym pochodzących z państw Afryki. Zakład dysponuje zapleczem mieszkaniowym umożliwiającym zakwaterowanie około 40 tys. pracowników; według planów do 2030 roku zatrudnienie ma wzrosnąć do około 70 tys. osób. Inwestycje zrealizowane w 2024 roku umożliwiły dziesięciokrotne zwiększenie produkcji. W toku prac rozwojowych osiągnięto udział komponentów pochodzenia rosyjskiego na poziomie około 80%, a następnie 90%, przy czym kluczowe elementy elektroniczne nadal sprowadzano z Chin. Rozwój produkcji pozwolił na istotne obniżenie kosztów jednostkowych – cena importowanego z Iranu drona typu Shahed 136 szacowana była na około 200 tys. dolarów, natomiast koszt egzemplarza produkowanego w Jełabudze wynosił około 70 tys. dolarów. Szacunki z października 2025 roku określały zdolności produkcyjne zakładu na około 200 dronów dziennie. Oprócz dronów bojowych w fabryce wytwarzane są również konstrukcje pełniące funkcję imitatorów celów, przeznaczone do przeciążania systemów obrony przeciwlotniczej Sił Zbrojnych Ukrainy.
Pomimo znacznego oddalenia od linii frontu fabryka stała się celem ukraińskich ataków. W czerwcu 2025 roku zakład został uderzony przy użyciu bezzałogowych statków powietrznych; w wyniku ataku zginął jeden pracownik, a trzynaście osób odniosło obrażenia. Uderzenie spowodowało również pożar na terenie zakładu.
Przypisy
Kategoria:Przemysł w Rosji Kategoria:Rosyjskie przedsiębiorstwa zbrojeniowe