mały|pociąg regionalny PolRegio w Poznaniu Pociąg regionalny – rodzaj pociągu pasażerskiego wykorzystywanego głównie do przewozów lokalnych i regionalnych, zwykle na krótkich i średnich odległościach. Pociągi tej kategorii zatrzymują się zazwyczaj na większej liczbie stacji niż pociągi dalekobieżne, obsługując także mniejsze miasta i miejscowości, a relacje mają z reguły krótszy zasięg niż połączenia międzyaglomeracyjne i międzynarodowe.

Pojęcie „pociągu regionalnego” ma charakter segmentowy (odnosi się do funkcji przewozowej), a jego zakres i nazewnictwo mogą zależeć od klasyfikacji stosowanej przez przewoźnika lub organizatora transportu w danym państwie. W wielu krajach europejskich przewozy regionalne są realizowane jako usługi publiczne zamawiane i współfinansowane przez władze publiczne na podstawie umów o świadczenie usług publicznych (PSC), w ramach obowiązku świadczenia usług publicznych (PSO). mały|Przedsionek pociągu PESA ELF 27WE-002, SKM Warszawa mały|Wyjście na peron z pociągu niskopodłogowego Wśród pociągach regionalnych dominuje wykorzystanie zespołów trakcyjnych (elektryczne, spalinowe, hybrydowe), projektowane pod jazdę w cyklu „stop-and-go” z częstymi zatrzymaniami. W materiałach producentów podkreśla się rozwiązania skracające wymianę pasażerów na przystankach, w szczególności przestronne strefy wejściowe, możliwość zwiększania liczby wejść oraz szerokie drzwi w układzie dostosowanym do intensywnego ruchu wsiadania i wysiadania. Typową cechą pociągu do przewozów regionalnych jest duży udział stref niskiej podłogi i wejść „low-floor”, co ułatwia dostęp z peronów o standardowych wysokościach oraz obsługę podróżnych z bagażem, wózkami dziecięcymi i rowerami. Przykładem taboru regionalnego są pięcioczłonowe elektryczne zespoły trakcyjne Pesa Elf 2 (typ 48WEc): pojazd ma ponad 90 m długości, 250 miejsc siedzących, po osiem par drzwi na każdą stronę oraz prędkość eksploatacyjną do 160 km/h. W materiałach dotyczących nowego taboru dla tego przewoźnika podano wysokość podłogi w strefie wejściowej 760 mm (ponad główkę szyny) oraz wskazano liczbę drzwi 8 par na stronę pojazdu. Analogiczne rozwiązania stosuje Newag w rodzinie Impuls 2: w specyfikacji hybrydowego zespołu trakcyjnego (typ 36WE) podano m.in. prześwit drzwi zewnętrznych 1 300 mm oraz wysokość podłogi w strefie wejściowej 760 mm ± 50 mm (ponad główkę szyny).

Wymagania dostępności dla osób z niepełnosprawnościami i osób o ograniczonej możliwości poruszania się, stosowane w europejskich przepisach interoperacyjności (TSI PRM), obejmują m.in. parametry drzwi i wejść do pojazdów (np. minimalną użyteczną szerokość przejścia), co wpływa na projektowanie taboru wykorzystywanego w przewozach regionalnych.

W zakresie sanitariatów i przestrzeni pasażerskiej dominują układy jednoprzestrzenne; toalety (jeśli występują) są zwykle zlokalizowane w wybranych członach jednostki, a w taborze aglomeracyjnym zdarzają się również pojazdy pozbawione toalety.

Przestrzeń na bagaż jest na ogół dostosowana do bagażu podręcznego i krótkich podróży (półki nad siedzeniami oraz stojaki/strefy przy drzwiach), a nie do obsługi dużych walizek w standardzie „turystycznym”. W polskim taborze regionalnym często akcentuje się natomiast wydzielone miejsca wielofunkcyjne – np. na rowery i większy bagaż.

W porównaniu z pociągami dalekobieżnymi w ruchu regionalnym standardem jest brak wagonów barowych i restauracyjnych; gastronomia – jeśli jest dostępna – ma zwykle formę ograniczoną lub występuje tylko na wybranych relacjach. W Polsce wyjątkiem bywa np. wagon cafeREGIO zestawiany w regionalnym pociągu Kamieńczyk, opisywany przez przewoźnika jako jedyny wagon z bufetem w pociągu regionalnym w kraju.

Charakterystyka mały|Rhein-Erft-Bahn (Regionalbahn 27) niedaleko Unkel w Niemczech Pociągi regionalne stanowią element kolejowego transportu publicznego na poziomie regionu, wykorzystywany m.in. w codziennych dojazdach do pracy i szkoły oraz w dojazdach do węzłów przesiadkowych, z których realizowane są połączenia dalekobieżne i aglomeracyjne. W praktyce spotyka się zarówno pociągi zatrzymujące się na wszystkich stacjach, jak i szybsze warianty regionalne pomijające część przystanków, nadal obsługujące ruch w obrębie jednego regionu lub kilku sąsiednich regionów (np. Regionalbahn, Regional-Express czy w Niemczech).

W wielu systemach taryfowych przewozy regionalne są obsługiwane bez obowiązkowej rezerwacji miejsc, przy czym szczegółowe zasady zależą od państwa, przewoźnika i taryfy.

Organizacja i finansowanie W wielu państwach europejskich oferta przewozów regionalnych jest organizowana przez władze publiczne w trybie usług publicznych, na podstawie umów PSC (Public Service Contract), określających m.in. warunki wykonywania przewozów, standardy jakości oraz zasady finansowania i rekompensaty. W praktyce umowy mogą obejmować m.in. wymagania dotyczące częstotliwości kursowania, dostępności taboru, standardów obsługi pasażerów oraz wskaźników jakości, takich jak punktualność czy czystość.

Pociągi regionalne w Polsce mały|Koleje Dolnośląskie we Wrocławiu W Polsce pociągi regionalne obsługują przede wszystkim połączenia wewnątrz poszczególnych województw oraz część relacji międzywojewódzkich na krótszych dystansach. W opisie kierowanym do podróżnych wskazuje się, że pociągi regionalne dowożą pasażerów do mniejszych miast i miejscowości, zatrzymują się na większej liczbie stacji niż pociągi ekspresowe oraz zwykle kursują na krótszych trasach.

Według opracowań Urzędu Transportu Kolejowego rynek pasażerskich przewozów kolejowych w Polsce dzieli się na segment przewozów dalekobieżnych oraz segment przewozów regionalnych i aglomeracyjnych, a raport Koleje pasażerskie w województwach – dynamika zmian w latach 2010–2020 prezentuje m.in. udział tego segmentu w liczbie pasażerów w poszczególnych województwach oraz rolę przewoźników regionalnych i aglomeracyjnych.

Raport UOKiK z 2 września 2025 wskazuje, że polska kolej pasażerska jest w praktyce podzielona na rynki regionalne zdominowane przez jednego przewoźnika, a ponad 90% przewozów realizowanych jest w ramach kontraktów publicznych. W komunikacie do raportu podano również, że w 2023 r. pociągami w Polsce podróżowało ponad 373 mln pasażerów, a zdecydowana większość przejazdów (ponad 93%) odbyła się na podstawie umów o świadczenie usług publicznych.

Największym przewoźnikiem regionalnym w Polsce jest Polregio (dawniej Przewozy Regionalne), które uruchamia m.in. pociągi kategorii REGIO. W dokumentach dotyczących tzw. wspólnego biletu kolejowego kategoria REGIO jest klasyfikowana jako „pociąg regionalny”, podczas gdy inne kategorie tej spółki (np. InterRegio, SuperRegio) mają odrębne klasyfikacje taryfowe.

Przewozy regionalne realizują także przewoźnicy samorządowi, m.in. Koleje Mazowieckie, Koleje Śląskie, Koleje Dolnośląskie, Łódzka Kolej Aglomeracyjna, Koleje Małopolskie, Koleje Wielkopolskie oraz Arriva RP, obsługując połączenia w obrębie województw i w relacjach do regionów sąsiednich.

Przypisy

Bibliografia

Zobacz też Polregio Kolej aglomeracyjna Transport publiczny

Kategoria:Transport kolejowy