thumb|Tablica pamiątkowa na budynku radia, upamiętniająca bitwę Bitwa o Czeskie Radio (czes. Boj o Český rozhlas) – bitwa w czasie powstania praskiego pod koniec II wojny światowej stoczona w Pradze, wokół centralnego budynku Czeskiego Radia przy ulicy Vinohradskiej. Trwała cztery dni: od 5 do 9 maja 1945 roku. W jej wyniku zginęło 170 Czechów.
Bitwa 5 maja 1945 roku o godzinie 6 rano pracownicy radia zaczęli nadawać wyłącznie w języku czeskim i odtwarzać zakazane czeskie piosenki, co bezpośrednio przyczyniło się do wybuchu powstania praskiego. Niemcy wysłali oddziały SS przeciwko radiowcom, którzy otrzymali wsparcie czeskiej policji i innych powstańców. W tym czasie w budynku przebywało 90 żołnierzy Waffen-SS. Jako że pracownicy radia usunęli niemieckie napisy, mieli oni problem z poruszaniem się i błądzili.
Pierwsi powstańcy (oddział szesnastu policjantów) przybyli do radia o godzinie 12:10. Policja natychmiast wbiegła do środka. O 12:15 pracownicy radia zaczęli wywieszać alianckie flagi, przemycone tam przez dwie ochotniczki. Udało im się wywiesić flagi czechosłowacką i amerykańską. Wywieszenie flagi radzieckiej i brytyjskiej uniemożliwił im niemiecki ogień. O godzinie 12:33 odbiorniki ryknęły: „Wzywamy czeską policję, czeską żandarmerię i wojsko rządowe do pomocy Czeskiemu Radiu!”. W tym czasie w budynku toczyły się już ciężkie walki. Chwilę później, o 12:45, nadano jeszcze bardziej rozpaczliwy apel: „Wzywamy wszystkich Czechów do pomocy Czeskiemu Radiu, SS morduje tu Czechów...!”. Waffen-SS wysłało wsparcie do radia, ale ich pojazd nie dotarł, gdyż został ostrzelany przez powstańców. Czesi odebrali żołnierzom broń i rozpoczęli zdobywanie budynku. Na pomoc powstańcom przyszli również żołnierze Wojska Rządowego. O godzinie 17:30 Niemcy ostatecznie skapitulowali.
W kolejnych dniach Niemcy próbowali odzyskać radio lub je zniszczyć. Wysłali czołgi, a z Dworca Głównego oddano strzały z dział pociągu pancernego. Wczesnym wieczorem 6 maja Messerschmitt Me 262 zrzucił ćwierćtonową bombę na główny budynek radia, która całkowicie zniszczyła hol wejściowy i sąsiednie pomieszczenia, a także sprzęt nadawczy. Jednak radio milczało tylko przez krótki czas; później tego samego dnia rozpoczęło nadawanie z prowizorycznego studia w budynku husyckiego zboru. 7 maja czeskim bojownikom zaczęło brakować amunicji. Powstańcy zaczęli odczuwać brak broni, więc w sukurs wysłano oddział powstańczych czołgów, który odparł silny niemiecki atak z Malešic. Niemcy przeprowadzili kolejny nalot, który zakończył się niepowodzeniem. Tego samego dnia powstańcom, przy znaczącym udziale dwóch brytyjskich żołnierzy, uczestników powstania, Williama Greiga i Thomasa Vokesa, udało się jednak wynegocjować kapitulację 123 żołnierzy SS w szkole przy ulicy Na Smetance oraz uzyskać dostawę broni i amunicji. W tym miejscu Niemcy zablokowali z jednej strony dostęp do radia za pomocą dwóch karabinów maszynowych.
8 maja sytuacja Niemców nie poprawiła się, gdyż zostali odparci. Walki zakończyły się dopiero 9 maja, kiedy Armia Czerwona w ramach operacji praskiej wkroczyła do Pragi. Tego samego wieczoru Czechosłowackie Radio uroczyście wznowiło nadawanie. 9 maja o godzinie 18:55 zakończyła się transmisja powstańczego radia z husyckiego zboru. Transmisja z pierwotnego budynku na Vinohradach rozpoczęła się tego samego dnia o godzinie 19:05 okolicznościowym programem.
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Český rozhlas Kategoria:Powstanie majowe ludu czeskiego Kategoria:Historia Pragi Czeskie Radio