Maciej Henneberg (ur. 23 kwietnia 1949 w Poznaniu) – polski i australijski antropolog fizyczny oraz anatom, profesor emeritus na Uniwersytecie w Adelajdzie oraz profesor wizytujący na Uniwersytecie Zuryskim. W latach 1996–2021 zajmował stanowisko Wood Jones Professor of Anthropological and Comparative Anatomy na australijskiej uczelni, specjalizując się w ewolucji człowieka i anatomii porównawczej.
Karierę naukową rozpoczął na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, gdzie uzyskał stopnie naukowe doktora (1976) i doktora habilitowanego (1981). W okresie „karnawału Solidarności” zaangażował się w działalność opozycyjną, pełniąc funkcję przewodniczącego struktur związkowych na UAM oraz członka komitetu strajkowego. Po wprowadzeniu stanu wojennego został internowany i osadzony w Ośrodku Odosobnienia w Gębarzewie, gdzie przebywał przez 100 dni.
Represje polityczne zmusiły go do emigracji w 1984 roku, co zapoczątkowało jego międzynarodową drogę naukową. Po wyjeździe z kraju pracował na University of Texas at Austin, a następnie w latach 1986–1995 na uczelniach w RPA: Uniwersytecie Kapsztadzkim oraz University of the Witwatersrand w Johannesburgu. W 1996 roku osiadł na stałe w Australii, obejmując katedrę anatomii w Adelajdzie, gdzie pełnił również funkcję przewodniczącego Senatu Akademickiego.
Jego dorobek badawczy obejmuje ponad 450 publikacji naukowych, w tym prace z zakresu auksologii, paleopatologii i dynamiki populacyjnej, m.in. badania materiału kostnego z wczesnośredniowiecznego cmentarzyska w Dziekanowicach. Szerokim echem w świecie nauki odbiła się jego krytyka uznania szczątków z wyspy Flores (tzw. hobbita) za odrębny gatunek Homo floresiensis. W książce The Hobbit Trap oraz późniejszych artykułach argumentował, że szczątki te należą do człowieka współczesnego z patologiami rozwojowymi (pierwotnie sugerował mikrocefalię, później zespół Downa).
Henneberg odegrał kluczową rolę w rozwoju medycyny ewolucyjnej, będąc inicjatorem powstania instytutu badawczego w tej dziedzinie na Uniwersytecie w Zurychu. Przez wiele lat był redaktorem naczelnym czasopisma „HOMO – Journal of Comparative Human Biology”, a obecnie redaguje „Anthropological Review”. Jako ekspert w dziedzinie anatomii regularnie występuje jako biegły sądowy w sprawach karnych i cywilnych przed sądami australijskimi.
Wywodzi się z rodziny o silnych tradycjach niepodległościowych; jest synem żołnierza 8. Armii Wacława Henneberga i bratankiem dowódcy Dywizjonu 303, Zdzisława Karola Henneberga. W 2002 roku otrzymał tytuł profesora nauk biologicznych z rąk Prezydenta RPPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 grudnia 2002 r. nr 115-12-02 o nadaniu tytułu naukowego profesora ()., a w 2023 roku Uniwersytet Łódzki nadał mu tytuł doktora honoris causa w uznaniu wybitnych zasług dla antropologii oraz niezłomnej postawy patriotycznej.
Przypisy
Kategoria:Australijscy antropolodzy Kategoria:Polscy biolodzy Kategoria:Działacze opozycji w PRL Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Urodzeni w 1949 Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego