Chorągiew pancerna koronna Tomasza Działyńskiego – oddział koronnej jazdy pancernej autoramentu narodowego wojska I Rzeczypospolitej przełomu XVII i XVIII wieku (okresu wojny polsko-tureckiej 1683–1699 i wielkiej wojny północnej).
Charakterystyka Chorągiew pancerna (kozacka) była jednostką organizacyjną i taktyczną liczącą około 100–150 koni. Należała do wojsk autoramentu narodowego. Zaciągano ją według systemu pocztów towarzyskich. Składała się z zazwyczaj dwukonnych pocztów: rotmistrza, porucznika, chorążego i pocztów towarzyszy. Podział stawek żołdu w oddziale był następujący: 5 stawek brał rotmistrz, 2 stawki porucznik, 2 kolejne stawki chorąży, a pozostałe stawki żołdu przyznane w kompucie dzielono pomiędzy poczty towarzyskie.
W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami Chanatu Krymskiego i Imperium Osmańskim.
W 1683 szefem tejże chorągwi był wojewoda bracławski Mikołaj Leon Sapieha.
Żołnierze chorągwi Mikołaja Sapehy znaleźli się w kompucie wojsk koronnych pod Wiedniem w 1683 i wzięli udział w wojnie polsko-tureckiej. Pod Wiedniem chorągiew walczyła w składzie pułku królewskiego. Zgodnie z etatem chorągiew powinna posiadać 50 koni starego i 70 koni nowego zaciągu. Faktycznie posiadała 92 konie.
Po Mikołaju Sapiesze, od 1 lutego 1685 szefostwo przejął cześnik litewski Hrehory Ogiński, a od 1 sierpnia1685 starosta bratiański Tomasz Działyński.
W 1686 król Jan Sobieski zorganizował kolejne uderzenie na Mołdawię. Armia była gotowa do działań z początkiem lipca. W tym czasie, będąca w składzie pułku hetmana wielkiego koronnego, chorągiew pancerna podkomorzego lwowskiego liczyła 120 koni.
Przedłużająca się wojna z Turcją spowodowała, że sejm warszawski w 1690 obniżył komput wojska koronnego. Zgodnie z nowym etatem chorągiew Działyńskiego liczyła 100 koni.
Traktat pokojowy w Karłowicach zakończył wojnę z Portą Ottomańską. Wiosną 1699 sejm pacyfikacyjny dokonał redukcji armii koronnej i nakazał przejście wojska na etaty pokojowe. Na przełomie 1701/1702, znajdująca się na leżach zimowych, chorągiew wojewody chełmińskiego Tomasza Działyńskiego wchodziła w skład Partii Wołyńskiej i stacjonowała na terenie starostwa krzemienieckiego. Liczyła wtedy 60 koni.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Chorągwie pancerne koronne Kategoria:Jazda koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1683–1699) Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w wyprawie na Mołdawię (1686) Kategoria:Chorągwie w dobie wojny północnej Kategoria:Chorągwie autoramentu narodowego Kategoria:Oddziały wojskowe Działyńskich herbu Ogończyk