Przylepek dziewanniak(Synopsia sociaria) – gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych i podrodziny Ennominae. Zamieszkuje Europę oraz zachodnią i środkową część Azji. Gąsienice żerują na roślinach zielnych, krzewinkach oraz drzewach i krzewach liściastych.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1799 roku przez Jacoba Hübnera pod nazwą Geometra sociaria. W 1825 roku umieszczony został przez tego samego autora w nowym rodzaju Synopsia, dla którego stanowi gatunek typowy.
Morfologia Owad dorosły thumb|left|180px|Skrzydła Samce osiągają od 29 do 37 mm, a samice od 41 do 42 mm rozpiętości skrzydeł.
Głowa ma ssawkę uwstecznioną do formy pary krótkich pręcików. Czułki samicy są nitkowate, samca z grzebykowaniem, zazwyczaj nie dochodzącym do samego ich wierzchołka.
Skrzydła mają jasne, szarobrunatne tło z różnie zaznaczonym ciemnym przyprószeniem i niewyraźnym wzorem obejmującym wąskie przepaski i plamę środkową. Przednie skrzydło ma przepaskę zewnętrzną z dużym zębem na przedzie i mniejszym zębem w tyle. Skrzydło tylne ma na zewnętrznej krawędzi duże wycięcie, ku któremu wygina się jego zewnętrzna przepaska. Użyłkowanie skrzydła przedniego cechuje się żyłką subkostalną połączoną z pierwszą żyłką radialną, która to z kolei odchodzi od żyłki radialnej drugiej.
Genitalia samca cechują się dobrze wykształconym gnatosem, wyraźnie dwuwierzchołkowym unkusem, kostą z kolczastym wyrostkiem oraz obecnością kilku dużych cierni w edeagusie.
Stadia rozwojowe Jaja mają owalny kształt i liczne rowki na chorionie. Początkowo ubarwione są żółto, z czasem jednak przechodzą w ciemny, fioletowo-czerwony kolor.
Ubarwienie gąsienicy jest zmienne, zwykle szarobrązowe z jasnym spodem. Podłużne paski grzbietowe i boczne często bywają słabo zaznaczone. W tylnym końcu ciała obecne jest brunatne i białe nakrapianie.
Poczwarka jest wydłużona, ubarwiona czarnobrązowo z jasnymi wcięciami segmentów. Kremaster jest stożkowaty i wyposażony na wierzchołku w dwie małe, zakrzywione szczecinki.
Biologia i ekologia Owad rozmieszczony od nizin po niewysokie obszary górskie, w Alpach dochodzący do wysokości 1500 m n.p.m. Zasiedla widne bory sosnowe, wrzosowiska, nagrzane stoki o kserotermicznej roślinności, murawy psammofilne, garig i nieużytki.
Gąsienice są polifagicznymi fitofagami. Do ich roślin pokarmowych należą: babki, bylice (w tym polna), chabry, dęby, janowce, komonica zwyczajna, lawendy, macierzanki, retam, rokitnik zwyczajny, szczodrzenica sitowata, szypliny, śliwa tarnina, tamaryszki, wrzos zwyczajny, żarnowiec miotlasty i żmijowiec zwyczajny.
W większości zasięgu w ciągu roku występują dwa pokolenia. Osobniki dorosłe pierwszego z nich latają od końca marca lub kwietnia do czerwca, drugiego zaś od lipca lub sierpnia do września lub początku października. W niektórych regionach, np. północnych przedgórzach Alp, występuje tylko jedno pokolenie latające w lipcu i sierpniu. Postacie dorosłe aktywne są nocą. Zimowanie odbywa się w stadium gąsienicy.
Rozprzestrzenienie Gatunek palearktyczny. W Europie znany jest z Portugalii, Hiszpanii, Andory, Francji, Belgii, Holandii, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, San Marino, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Kosowa, Albanii, Macedonii Północnej, Grecji oraz europejskich części Rosji i Turcji. W Azji podawany jest z syberyjskiej części Rosji, Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu, anatolijskiej części Turcji, Kazachstanu, Uzbekistanu, Kirgistanu i Iranu.
Przypisy
Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1799 roku Kategoria:Miernikowcowate Kategoria:Motyle Azji Kategoria:Motyle Europy