Status kryptowalut w Europie – pojęcie obejmujące procesy legislacyjnej regulacji, dystrybucji, obrotu oraz przechowywania kryptowalut w Europie. W kwietniu 2023 Parlament Europejski przyjął regulacje MiCA (Markets in Crypto-Assets) jako ujednoliconą ramę prawną dla kryptoaktywów w Unii Europejskiej.
Status prawny kryptowalut w Europie Poniżej zestawiono w porządku chronologicznym wybrane dokumenty i działania instytucji międzynarodowych oraz krajowych dotyczące wdrażania i regulowania kryptowalut oraz innych kryptoaktywów.
W 2013 Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) opublikował publiczne ostrzeżenie dotyczące potencjalnych ryzyk związanych z walutami wirtualnymi. W 2014 EBA wydał opinię nt. walut wirtualnych, obejmującą listę ponad 70 ryzyk związanych z ich upowszechnianiem. W 2016 Europejski Bank Centralny (EBC) opublikował analizę schematów walut wirtualnych, wskazując również potencjalne korzyści wynikające z ich stosowania. W 2017 Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) opublikował raport dotyczący zastosowania technologii rozproszonego rejestru (DLT) na rynkach papierów wartościowych. W tym samym roku ESMA wydał dwa komunikaty dot. ICO: o ryzykach dla inwestorów oraz o przepisach mających zastosowanie do podmiotów uczestniczących w tych ofertach. Następnie Komisja Europejska zleciła EBA i ESMA ocenę adekwatności istniejących ram regulacyjnych UE dla kryptoaktywów. W 2018 Parlament Europejski opublikował dwa raporty dot. walut wirtualnych oraz polityki pieniężnej banków centralnych. Rada Stabilności Finansowej (FSB) opublikowała analizę rynku kryptoaktywów i potencjalnych kanałów wpływu na stabilność finansową w przyszłości. W 2019 Podczas spotkania G7 w lipcu 2019 omawiano ryzyka związane z globalnymi projektami stablecoinów. Szwajcarski organ nadzoru finansowego FINMA opublikował uzupełnienie wytycznych dla ICO, opisujące traktowanie tzw. stablecoinów w ramach prawa nadzorczego. EBC opublikował w serii Occasional Paper opracowanie poświęcone poszukiwaniu stabilności w kryptoaktywach i roli stablecoinów. W 2020 We wrześniu 2020 Komisja Europejska przyjęła pakiet Digital Finance Package, obejmujący m.in. strategie dla finansów cyfrowych i płatności detalicznych oraz propozycje legislacyjne dot. kryptoaktywów i odporności cyfrowej. EBC opublikował raport dotyczący statusu regulacyjnego stablecoinów oraz ich implikacji dla polityki pieniężnej i stabilności finansowej. Komisja Europejska zaproponowała reżim pilotażowy dla infrastruktur rynkowych chcących testować obrót i rozrachunek instrumentów finansowych w postaci kryptoaktywów. W 2021 W lipcu 2021 EBC uruchomił projekt pilotażowy dotyczący „cyfrowego euro” oraz oficjalnie rozpoczął dwuletnie studium dotyczące jego stworzenia. W lipcu 2021 Komisja Europejska przedstawiła propozycję zastosowania tzw. „travel rule” do transferów kryptoaktywów w celu zwiększenia ich identyfikowalności. We wrześniu 2021 ESMA opublikował raport o trendach, ryzykach i podatnościach (Trends, Risks and Vulnerabilities), w którym kryptoaktywa wskazano jako obszar podwyższonego ryzyka w sektorze innowacji finansowych. 20 kwietnia 2023 Parlament Europejski przyjął regulacje MiCA jako ujednoliconą ramę prawną dla kryptoaktywów w UE w celu m.in. ograniczania prania pieniędzy i redukcji ryzyka konsumenckiego poprzez zwiększenie odpowiedzialności dostawców usług za straty.
Rynek kryptowalut Według analiz przywoływanych przez wzrost aktywności w Europie był w dużej mierze napędzany przez tzw. whales (wieloryby), czyli dużych inwestorów instytucjonalnych przemieszczających znaczne wolumeny kryptoaktywów. W kontekście czerwca 2023 wskazywano również na wykorzystanie (USDT) jako preferowanego łańcucha dla rozliczeń w rublach na giełdach aktywów cyfrowych w otoczeniu geopolitycznym związanym z Grupą Wagnera.
Według Chainalysis Europa miała być największą gospodarką krypto na świecie, z ok. 1 bln USD wartości aktywności w poprzednim roku (ok. 25% globalnej aktywności).
Poszczególne państwa europejskie stosują zróżnicowane podejścia do legalizacji, dystrybucji i przechowywania kryptowalut.
Niemcy Niemcy wdrażają regulacje dotyczące kryptoaktywów m.in. poprzez licencjonowanie usług powierniczego przechowywania kryptowalut oraz kwalifikowanie kryptoaktywów jako instrumentów finansowych. Wskazywano również, że prywatne fundusze mogą lokować do 20% inwestycji w kryptoaktywa.
W sierpniu 2020 niemieckie ministerstwa finansów oraz sprawiedliwości i ochrony konsumentów przedstawiły projekt regulacji dotyczącej papierów wartościowych w formie elektronicznej (eWpG-E).
Wielka Brytania Wielka Brytania uznała w 2020, że kryptoaktywa stanowią własność, jednak nie traktuje kryptowalut jako prawnego środka płatniczego i nie posiada jednolitych regulacji w tym zakresie. Wydobycie kryptowalut jest dozwolone.
W marcu 2022 (FCA) uznał działające w kraju bankomaty kryptowalutowe za nielegalne i nakazał ich zamknięcie, wskazując m.in. brak rejestracji operatorów oraz ryzyka dla konsumentów wynikające z braku regulacji i ochrony, a także naruszenia wymogów KYC/AML.
Ukraina We wrześniu 2021 Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła ustawę legalizującą kryptowaluty, dzieląc waluty wirtualne na aktywa zabezpieczone i niezabezpieczone oraz nakładając na dostawców usług obowiązki w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy.
W czerwcu 2025 zarejestrowano projekt ustawy (Draft Bill No. 13356) dotyczący możliwości utrzymywania i obrotu aktywami wirtualnymi przez bank centralny jako aktywami rezerwowymi, a we wrześniu 2025 przyjęto w pierwszym czytaniu projekt (Bill No. 10225-d) przewidujący m.in. reżim VASP oraz zasady opodatkowania określone dla zysków przy konwersjach na waluty fiducjarne.
Holandia W lipcu 2020 De Nederlandsche Bank wskazywał, że pieniądz cyfrowy banku centralnego w strefie euro powinien być „bardziej programowalny” niż Bitcoin.
Estonia Estonia opublikowała projekt ustawy AML już w 2018 Wskazywano również na konkurencyjność systemu podatkowego i brak podatku dochodowego w określonych ujęciach, co miało wpływać na atrakcyjność jurysdykcji dla podmiotów z branży Według tego ujęcia, w 2021 ok. 55% dostawców usług kryptowalutowych na świecie miało być zarejestrowanych w Estonii (FIU / RAB) 25 marca 2024 Departament Skarbu Stanów Zjednoczonych nałożył sankcje m.in. na podmiot zarejestrowany w Estonii (Bitfingroup OÜ) powiązany z obywatelem Rosji, wskazując na wsparcie obchodzenia sankcji poprzez usługi wirtualnych aktywów i zakupy technologii.
Hiszpania W Hiszpanii wskazywano brak odrębnej, kompleksowej legislacji dotyczącej walut wirtualnych (poza regulacjami związanymi m.in. z przeciwdziałaniem unikaniu opodatkowania, przyjętymi w lipcu 2021).
Austria Austriacki organ nadzoru rynku finansowego ostrzegał inwestorów przed ryzykiem związanym z kryptowalutami, wskazując m.in. brak nadzoru i kontroli nad walutami wirtualnymi oraz platformami obrotu.
Węgry W 2014 węgierski bank centralny Magyar Nemzeti Bank (MNB) w komunikacie prasowym stwierdził, że kryptowaluty są „znacznie bardziej ryzykowne” niż konwencjonalne formy płatności elektronicznych, np. karty kredytowe.
Dania Duński organ nadzoru finansowego zadeklarował, że nie reguluje użycia bitcoina i że nie jest on formą waluty.
17 grudnia 2013 organ opublikował komunikat wspierający ostrzeżenie EBA, a w 2017 miał wskazywać, że nie sprawuje nadzoru nad transakcjami bitcoinowymi i nie blokuje zakładania działalności w tym obszarze.
W 2013 główny doradca prawny organu wskazywał możliwość rozważenia zmian istniejących regulacji finansowych w celu objęcia nimi walut wirtualnych.
Szwecja Szwedzki urząd skarbowy wydał wstępną decyzję dotyczącą podatku VAT od transakcji bitcoinowych, wskazując, że obrót bitcoinami nie podlega VAT, natomiast pozostaje powiązany z regulacjami nadzoru finansowego i może być traktowany jak obrót walutą. Organy nadzoru finansowego oraz bank centralny miały wskazywać, że bitcoin jest legalny, ale nie stanowi oficjalnego środka płatniczego ani prawnego środka płatniczego (legal tender).
Czechy Władze Czech wskazywały, że podmioty nabywające, sprzedające, przechowujące, zarządzające lub pośredniczące w obrocie walutami wirtualnymi, a także oferujące podobne usługi, podlegają wymogom przeciwdziałania praniu pieniędzy. Na potrzeby księgowe i podatkowe bitcoin bywa klasyfikowany jako wartość niematerialna, a nie pieniądz elektroniczny.
Szwajcaria Władze Szwajcarii wskazywały, że działalność bitcoinowa podlega przepisom AML i w pewnych sytuacjach może wymagać licencji bankowej.
5 grudnia 2013 złożono wniosek podpisany przez 45 członków parlamentu, wzywający rząd do oceny możliwości wykorzystania bitcoina przez sektor finansowy.
W odpowiedzi na te rekomendacje Szwajcarska Rada Federalna opublikowała w czerwcu 2014 raport dotyczący walut wirtualnych.
Norwegia W grudniu 2013 norweska administracja podatkowa wskazywała, że nie klasyfikuje bitcoina jako waluty, lecz jako aktywo; zyski miały podlegać podatkowi majątkowemu, a w działalności gospodarczej zastosowanie miały mieć podatki właściwe dla sprzedaży.
Luksemburg W Luksemburgu pierwszą licencję typu wydano w październiku 2015
Przypisy
Kategoria:Kryptowaluty