Synukleiny () – rodzina niewielkich, rozpuszczalnych białek występujących głównie u kręgowców, obficie obecnych w tkance nerwowej. U człowieka do synuklein zalicza się przede wszystkim: alfa-, beta- i gamma-synukleinę, kodowane odpowiednio przez geny SNCA, SNCB i SNCG.
Charakterystyka Synukleiny są białkami w dużej mierze nieuporządkowanymi strukturalnie w roztworze (natively unfolded) i mogą wiązać lipidy błonowe dzięki konserwowanemu regionowi N-końcowemu, który w warunkach kontaktu z błoną przyjmuje konformację helikalną. Najlepiej scharakteryzowana jest alfa-synukleina, której nazwa wywodzi się od pierwotnego opisu obecności w zakończeniach synaptycznych i jądrze komórkowym (synapse + nucleus).
Znane synukleiny Alfa-synukleina mały|alt=Model strukturalny alfa-synukleiny|Model strukturalny alfa-synukleiny|383x383px Alfa-synukleina (produkt genu SNCA) jest białkiem szczególnie obficie obecnym w neuronach i lokalizowanym głównie presynaptycznie. W badaniach doświadczalnych wykazano, że alfa-synukleina może wiązać białko SNARE (synaptobrewinę/VAMP2) i sprzyjać składaniu kompleksu SNARE, co wiąże ją z regulacją procesów presynaptycznych i transportu błonowego. Patologiczne agregaty alfa-synukleiny są opisywane w przebiegu wybranych chorób neurodegeneracyjnych (tzw. synukleinopatii), a zaburzenia SNCA wiązano z patogenezą choroby Parkinsona. Badania wykazują też, że działanie alfa-synukleiny może polegać na utrzymaniu funkcji już wykształconych synaps, nie bierze natomiast udziału w ich tworzeniu.
Beta-synukleina Beta-synukleina (produkt genu SNCB) należy do tej samej rodziny i – podobnie jak alfa-synukleina – jest silnie eksprymowana w mózgu. W modelach doświadczalnych opisywano, że beta-synukleina może ograniczać agregację alfa-synukleiny, co bywa interpretowane jako potencjalny mechanizm „ochronny” w kontekście synukleinopatii.
Gamma-synukleina Gamma-synukleina (produkt genu SNCG) jest opisywana jako białko obecne m.in. w obwodowym układzie nerwowym i siatkówce. W literaturze wskazywano również na ekspresję SNCG w niektórych nowotworach (w tym w guzach piersi), gdzie opisywano ją jako marker korelujący z przebiegiem choroby. Podobnie jak beta-synukleina może ograniczać szkodliwą agregację alfa-synukleiny.
Znaczenie kliniczne Najsilniej z chorobami neurodegeneracyjnymi wiązana jest alfa-synukleina, której produkty agregacji stanowią istotny element obrazu wybranych synukleinopatii, w tym choroby Parkinsona oraz demencji z ciałami Lewy’ego.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne SNCA w bazie NCBI Gene SNCB w bazie NCBI Gene SNCG w bazie NCBI Gene
Kategoria:Białka Kategoria:Neurobiologia