Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych – jednostka organizacyjna mająca na celu grupowanie rozproszonych zakładów rolnych w większe organizmy gospodarcze, pozwalająca na lepsze ich koordynowanie, nadzorowanie i kontrolowanie.
Powołanie Okręgowego Zarządu Okręgowe Zarządy utworzono na podstawie zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1949 r. o utworzeniu Okręgowych Zarządów Państwowych Gospodarstw RolnychZarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych dnia 31 grudnia 1949 r. o utworzeniu Okręgowych Zarządów Państwowych Gospodarstw Rolnych. M. P. 1950 nr 13, poz. 138.Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 25 lipca 1950 r. w sprawie zmiany zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 31 grudnia 1949 r. o utworzeniu Okręgowych Zarządów Państwowych Gospodarstw Rolnych. M.P. 1950 nr 94, poz. 1202.. Zarządzenie powstało w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego i Ministrem Skarbu. Powołanie Okręgowych Zarządów miało ścisły związek z dekretem z 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowychDekret z dnia 3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych. Dz.U. 1947 nr 8, poz. 42..
Zwierzchni nadzór państwowy nad Okręgowymi Zarządami sprawował Minister Rolnictwa i Reform Rolnych. Okręgowe Zarządy podlegały nadzorowi Centralnego Zarządu Państwowych Gospodarstw Rolnych.
Przedmiot działalności Okręgowego Zarządu Okręgowe Zarządy stanowiły kluczowe ogniwo w systemie organizacyjnym państwowego rolnictwa w Polsce Ludowej. Ich podstawowym zadaniem było koordynowanie, nadzorowanie i kontrolowanie, a także sprawowanie ogólnego kierownictwa nad przedsiębiorstwami państwowymi wydzielonymi z administracji państwowej, które realizowały zadania produkcyjne i usługowe w ramach państwowych gospodarstw rolnych.
Do zasadniczego przedmiotu działalności Okręgowych Zarządów należało prowadzenie wzorowej, wszechstronnej gospodarki rolnej na nieruchomościach ziemskich przeznaczonych na państwowe gospodarstwa rolne. Obejmowało to zarówno produkcję roślinną, jak i zwierzęcą, prowadzoną według założeń planowych i podporządkowaną celom gospodarki narodowej. Integralnym elementem tej działalności było także prowadzenie zakładów przemysłu rolnego związanych bezpośrednio z użytkowanymi nieruchomościami ziemskimi, co miało na celu przetwarzanie surowców rolnych oraz zwiększenie efektywności produkcji.
Istotną sferą aktywności Okręgowych Zarządów było zakładanie i prowadzenie w ramach państwowych gospodarstw rolnych reprodukcji nasion oraz hodowli i reprodukcji zarodowej zwierząt gospodarskich i futerkowych. Działania te miały zapewnić wysoki poziom materiału biologicznego dla rolnictwa oraz przyczynić się do podnoszenia wydajności produkcji rolnej w skali kraju. W tym samym celu Zarządy organizowały i prowadziły punkty kopulacyjne, stacje sztucznej inseminacji oraz wylęgarnie, które stanowiły zaplecze nowoczesnych metod hodowlanych.
W zakresie hodowli koni Okręgowe Zarządy odpowiadały za prowadzenie państwowych stad ogierów, stadnin koni oraz źrebięciarni. Zadaniem tych jednostek było zaopatrywanie kraju w wartościowy materiał zarodowy oraz zapewnienie gospodarce narodowej produkcji koni o typach i cechach odpowiadających potrzebom rolnictwa, transportu i innych działów gospodarki.
Do przedmiotu działalności Zarządów należało również zakładanie i prowadzenie warsztatów reparacyjnych, przeznaczonych do bieżących remontów traktorów i maszyn rolniczych. Miało to na celu racjonalną eksploatację środków mechanicznej uprawy roli oraz utrzymanie sprawności technicznej parku maszynowego w państwowych gospodarstwach rolnych.
Ponadto Okręgowe Zarządy wykonywały zadania specjalne, zlecane przez władze zwierzchnie, co podkreślało ich podporządkowanie centralnemu systemowi zarządzania i planowania oraz elastyczną rolę w realizacji bieżących potrzeb państwowej polityki rolnej.
Organy Okręgowego Zarządu Organami zarządzającymi Okręgowego Zarządu była Dyrekcja, powoływane i zwalniane przez Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych. Dyrekcja składała się z Dyrektora, reprezentującego Dyrekcję samodzielnie, oraz z podległych Dyrektorowi trzech Wicedyrektorów. Do ważności zobowiązań zaciąganych przez Okręgowy Zarząd wymagane było współdziałanie, zgodnie z uprawnieniami przewidzianymi w statutach:
dwóch członków Dyrekcji łącznie, jednego członka Dyrekcji łącznie z pełnomocnikiem handlowym w granicach jego pełnomocnictwa, dwóch pełnomocników handlowych łącznie w granicach ich pełnomocnictw.
Wykaz Okręgowych Zarządów W 1950 r. utworzono następujące przedsiębiorstwa państwowe:
Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Białymstoku; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Bydgoszczy; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Gdańsku; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Giżycku; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Gorzowie; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Kielcach; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Koszalinie; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Krakowie; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Legnicy; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Lublinie; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Łodzi; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Olsztynie; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Opolu; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Ostrowie Wlkp. (w Poznaniu); Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Poznaniu; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Przemyślu; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Słupsku; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Szczecinku; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych Południowo-Szczeciński; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych Północno-Szczeciński; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych w Warszawie; Okręgowy Zarząd Państwowych Gospodarstw Rolnych we Wrocławie.
Przypisy
Kategoria:Rolnictwo w PRL Kategoria:Gospodarstwa rolne