Regiment dragonii hetmana wielkiego koronnego – oddział koronny autoramentu cudzoziemskiego wojska I Rzeczypospolitej przełomu XVII i XVIII wieku (okresu wielkiej wojny północnej).

Charakterystyka Dragonia jako rodzaj wojsk zaciężnych zaliczanych do „ludu ognistego” była w zasadzie piechotą, konie bowiem służyły jej wyłącznie do przemarszów, a walczyła głównie pieszo. Regimenty dragońskie liczyły przeciętnie 400–600 porcji. Sztab regimentu obejmował zazwyczaj pułkownika, majora, kwatermistrza, wachmejsterlejtenanta, furiera, cyrulika, dobosza i profosa. Regiment dzielił się na 6 kompanii (w tym lejbkompania pułkownika).

W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami Chanatu Krymskiego i Imperium Osmańskim.

W okresie odsieczy wiedeńskiej regiment hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jabłonowskiego pod Jerzym Traube według popisu z 1 sierpnia 1683 liczył 568 porcji.

W 1686 król Jan Sobieski zorganizował kolejne uderzenie na Mołdawię. Armia była gotowa do działań z początkiem lipca. W tym czasie regiment dragonii regiment dragonii wojewody ruskiego (hetmana wielkiego) Stanisława Jabłonowskiego liczył 600 porcji.

W wyniku silnego wyczerpania kraju długoletnią wojną z Turcją, w 1690 sejm warszawski obniżył komput zaciągu cudzoziemskiego do 30 000 porcji i koni, w tym dragonii do 3500 porcji. Regiment wojewody krakowskiego, hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jana Jabłonowskiego liczył wtedy 600 porcji.

W związku z rozpoczynającą się wielką wojną północną, w organizacji cudzoziemskiego zaciągu zaszły pewne zmiany. Dragonię zmniejszono do 2500 porcji i ujednolicono struktury. W 1702 regiment Feliksa Potockiego, a w 1705 regiment Hieronima Lubomirskiego liczył nadal 600 porcji.

Przeciągająca się wojna północna wymusiła na walnej radzie warszawskiej uchwalenie wysokich podatków na wojsko. Po 16 kwietnia 1710 reorganizacją armii zajęli się hetmani. Podczas podziału na leża zimowe dragonia liczyła 23 regimenty i frejkompanie w sile 10 500 porcji. Regiment hetmana wielkiego koronnego Adama Sieniawskiego, pod dowództwem płk. Kaznaua, liczył 8 chorągwi, każda po 75 koni. W tym też czasie Adam Sieniawski był również szefem, składającego się z lejbkompanii i 5 chorągwi, regimentu arkebuzerii swojego imienia.

Uchwalony na sejmie 1717 roku komput wojska koronnego przewidywał zmniejszenie armii koronnej do 18 000 żołnierzy, w tym dragonii do 4000 porcji i 7 regimentów. Likwidował też arkebuzerię. Na bazie regimentów dragonii i arkebuzerii Sieniawskiego sformowano Regiment Konny Buławy Wielkiej Koronnej szefostwa tegoż.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Regimenty dragonii I Rzeczypospolitej Kategoria:Dragonia koronna w dobie wojny północnej Kategoria:Regimenty autoramentu cudzoziemskiego Kategoria:Dragonia koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1683–1699) Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w wyprawie na Mołdawię (1686) Kategoria:Oddziały polskie walczące w bitwie pod Wiedniem