Określenie parasolowe (także termin parasolowy; ) – ogólne określenie, które obejmuje grupę bardziej szczegółowych, powiązanych ze sobą zjawisk, produktów, organizacji, konceptów lub funkcji, zapewniając im wspólne ramy, ochronę lub reprezentację. W polskich publikacjach spotyka się użycie tego określenia m.in. w znaczeniu terminu obejmującego różne typy zjawisk w obrębie jednego, szerszego zakresu.
Charakterystyka i etymologia Określenie „parasolowe” jest metaforycznym tłumaczeniem angielskiego umbrella term i odwołuje się do obrazu parasola, który jedną „osłoną” obejmuje wiele odrębnych elementów należących do wspólnej kategorii, nie znosząc ich różnorodności ani autonomii.
Określenia parasolowe pełnią funkcję porządkującą: ułatwiają opisywanie zbioru pojęć szczegółowych jako jednej kategorii nadrzędnej (np. w definicjach, klasyfikacjach lub opisie zjawisk społecznych i technologicznych).
Przykłady użycia W literaturze i praktyce komunikacyjnej określenia parasolowe pojawiają się w różnych dziedzinach, m.in.: w medycynie i rehabilitacji (np. mózgowe porażenie dziecięce jako określenie parasolowe odnoszone do grupy zaburzeń o zróżnicowanych przyczynach i obrazie klinicznym). w opisie relacji i form życia społecznego (np. konsensualna niemonogamia jako termin obejmujący różne typy relacji). w opisie koncepcji technologicznych (np. Healthcare 4.0 jako „określenie parasolowe” dla szeregu cyfrowych technologii i usług zdrowotnych). w opisie tożsamości płciowej i jej kategorii (np. osoby niebinarne jako określenie parasolowe obejmujące różne autodefinicje i sposoby przeżywania płci). w opisie pojęć związanych z orientacją seksualną i społecznościami LGBT+ (np. Q w skrócie LGBTQ bywa ujmowane jako element parasolowy obejmujący różne nieheteronormatywne tożsamości i ekspresje). w opisie problemów neurorozwojowych związanych z ekspozycją prenatalną (np. FASD jako pojęcie parasolowe obejmujące kilka jednostek i rozpoznań cząstkowych). w opisie zjawisk i modeli działania w internecie (np. crowdsourcing bywa przedstawiany jako określenie parasolowe obejmujące m.in. crowdfunding). w prawie i analizach bezpieczeństwa (np. bezpieczeństwo opisywane jako termin o funkcji parasolowej, używany do obejmowania wielu szczegółowych kategorii i aspektów).
Zobacz też hiperonim hiponim wieloznaczność
Przypisy
Kategoria:Semantyka