Defilada Tysiąclecia – uroczysta wielotysięczna parada przedstawiająca tysiąclecie Oręża Polskiego, z udziałem władz państwowych, wojska, sportowców i młodzieży, która przeszła ulicami Warszawy 22 lipca 1966.
Przygotowania Przygotowania do defilady rozpoczęły się wiosną 1966. Od 1 kwietnia, w szkołach oficerskich, zamiast porannej zaprawy fizycznej, zarządzono musztrę z bronią. Kolumny marszowe stanowiły czworoboki, składające się z dwunastu dwunastek, czyli 144 maszerujących. Ćwiczenia doskonalące trwały prawie do końca czerwca. Następnie uczestnicy defilady zostali przetransportowani do miasteczka namiotowego, zbudowanego z setek namiotów NS-20, ulokowanego od strony alei Krakowskiej przy lotnisku Warszawa-Okęcie. Miasteczko to dysponowało pełną polową infrastrukturą logistyczną: były tam kuchnie polowe, polowe jadalnie, łaźnie i umywalnie a nawet estrada do urządzania koncertów. Pasy startowe lotniska pozwalały prowadzić przygotowania do defilady całością sił rzutu pieszego i zmotoryzowanego.
Kolumny marszowe wystawione były przez wszystkie zawodowe szkoły wojskowe – oficerskie i podoficerskie, okręgi wojskowe (były wówczas trzy), rodzaje sił zbrojnych (wojska lądowe, wojska lotnicze, marynarka wojenna) oraz niektóre inne formacje, np. takie jak: Brygada Podhalańska, Wojskowa Służba Wewnętrzna, Nadwiślańskie Jednostki Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Ponadto integralną częścią rzutu pieszego, która otwierała defiladę, był rzut historyczny – pieszy i konny. Rzut zmotoryzowany obejmował licznie reprezentowane wozy bojowe (czołgi i transportery), środki artylerii klasycznej i rakietowej oraz inny nowoczesny wówczas sprzęt bojowy.
Przygotowania do defilady, obejmujące codzienne doskonalenie umiejętności indywidualnych i grupowych oraz zgrywanie kolumn marszowych, z uwagi na panujące upały, rozpoczynały się o godzinie 2 w nocy i zwykle kończyły się około godziny 8 rano jedną (lub dwoma) defiladą. W czasie wolnym, wieczorami, na polowej estradzie występowały różne zespoły artystyczne, zarówno wojskowe, jak i cywilne. Oprócz Centralnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego, profesjonalne zespoły artystyczne posiadały wszystkie okręgi wojskowe oraz rodzaje sił zbrojnych. Występował także Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze” oraz Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk”. Po koncertach, kino polowe wyświetlało dla chętnych filmy o tematyce wojennej.
Próbne przemarsze defiladowe codziennie przyjmował dowódca Warszawskiego Okręgu Wojskowego, odpowiedzialny bezpośrednio za przygotowanie defilady.
Na parę dni przed 22 lipca odbyła się próba generalna na placu Defilad w Warszawie, bardzo wcześnie rano, by nie zakłócać normalnego rytmu dnia stolicy. Jednak powrót na Okęcie niezwykle długą kolumną samochodów trwał kilka godzin i towarzyszyły mu gigantyczne korki na ulicach lewobrzeżnej Warszawy.
Przebieg defilady Po przywitaniu pieszych kolumn przez ministra obrony narodowej, padły komendy do przegrupowania pododdziałów do defilady. Dowódcą defilady był gen. dyw. Czesław WaryszakJerzy Konieczny: Kronika lotnictwa polskiego 1945–1981. Warszawa: 1984, s. 139–145.Mikołaj Plikus (red.): Mała kronika ludowego Wojska Polskiego 1943–1973, s. 392–395.Czesław Krzemiński: Polskie lotnictwo wojskowe 1945–1980. Warszawa: 1989, s. 204.. Rozpoczęły ją siły lotnicze. Nad miastem przeleciało 40 samolotów bombowych IŁ-28 uformowanych w piastowskiego orła, następnie można było zobaczyć symboliczną liczbę 1000, sformowaną z samolotów myśliwskich Lim, biało-czerwoną szachownicę – znak rozpoznawczy polskiego lotnictwa – sformowaną z samolotów szkolno-bojowych Iskra, a później, uformowane w defiladowe „jodełki” liczne samoloty poddźwiękowe oraz – wówczas nowość – myśliwce Mig-21. Razem z tysiącami warszawiaków paradę obserwował I sekretarz Władysław Gomułka.
Gdy tylko przeleciały samoloty, przy dźwiękach połączonych orkiestr wojskowych, rozpoczął defiladę rzut lądowy. Prowadziła go Kompania Reprezentacyjna Wojska Polskiego i zwarta kolumna pocztów niosących historyczne sztandary wojskowe. Za nimi podążały kolorowe kolumny historyczne (m.in. wojów Bolesława Chrobrego, rycerstwa spod Grunwaldu, ciężkozbrojnej piechoty wybranieckiej Stefana Batorego, kosynierów, żołnierzy II wojny światowej) w których maszerowali podchorążowie z Oficerskiej Szkoły Wojsk Łączności w Zegrzu. Rzut konny reprezentował konnicę Księstwa Warszawskiego i jednostki kawalerii Drugiej Rzeczypospolitej. Następnie ruszyły do defilady kolumny reprezentujące ówczesne Wojsko Polskie, wśród nich liczne kolumny akademii i szkół wojskowych. Odbył się też pokaz najnowszego sprzętu bojowego.
Uczestnicy defilady, po zejściu z Placu Defilad, zwartymi kolumnami maszerowali jeszcze przez kilka kilometrów ulicami Warszawy do rejonu, w którym oczekiwały kolumny samochodów, by ich przewieźć na Okęcie. Na drodze przemarszu witały ich oklaskami i pozdrawiały tłumy Warszawiaków.
Kontekst historyczny Defilada Tysiąclecia, była kulminacyjnym punktem obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego, których głównym celem było przyćmienie uroczystości Milenium Chrztu Polski organizowanego przez Kościół.
Przypisy
Linki zewnętrzne Polska Kronika Filmowa – Defilada Tysiąclecia – Warszawa 22 lipca 1966 r.
Kategoria:Defilady Kategoria:1966 w Polsce Kategoria:Historia Warszawy