AeroVironment Switchblade 300 (ang. switchblade – nóż sprężynowy) – miniaturowa amunicja krążąca klasy LMAMS zaprojektowana przez AeroVironment na potrzeby sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych.
Historia left|thumb|Gotowy do startu zestaw Switchblade 300 Podczas misji w konfliktach asymetrycznych siły amerykańskie wielokrotnie były atakowane przez niewielkie oddziały przeciwnika i wciągane w zasadzki. Dowództwo Operacji Specjalnych Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych podjęło decyzję o wyposażeniu oddziałów w przenośne bezzałogowe statki powietrzne zapewniające im możliwość prowadzenia rozpoznania oraz atakowania wykrytych celów. 29 lipca 2011 r. firma AeroVironment otrzymała kontrakt o wartości 4,91 mln dolarów na budowę takich maszyn na potrzeby oddziałów amerykańskich stacjonujących w Afganistanie. W następnym roku przyznaną kwotę powiększono do 10 mln dolarów.
W 2012 r. pierwsze egzemplarze wariantu Block 10 dostarczono do oddziałów Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych. Wykorzystano je do zwalczania wykrytych oddziałów przeciwnika. Doświadczenia z użycia wypadły pozytywnie – Switchblade, przenoszony w plecaku żołnierza, umożliwiał natychmiastowe przeprowadzenie ataku, w przeciwieństwie do ciężkich UAV, samolotów wielozadaniowych czy śmigłowców, które potrzebowały czasu na dotarcie w rejon walk. thumb|left|Złożony Switchblade 300 Pozytywne doświadczenia zaskutkowały przyznaniem AeroVironment w 2013 r. 51,4 mln dolarów na dostawę kolejnych zestawów Switchblade oraz dodatkowego wyposażenia. Kontynuowano również testy z zastosowaniem drona w innych obszarach i w 2015 r. dokonano jego odpalenia z pokładu V-22 Osprey. W 2016 r. zaprezentowano modernizację systemu oznaczoną jako Block 10C, równolegle wprowadzono Multi-Pack Launcher, rozwiązanie dedykowane przenoszeniu i wystrzeliwaniu kilku Switchblade'ów. W 2020 r. AeroVironment ogłosiła rozwój projektu Kratos Defence & Security Solutions, umożliwiającego dostarczania znacznych ilości drona na pole walki. W wariancie Block 20 wprowadzono dodatkowe tryby sterowania i potwierdzania ataku w interfejsie operatorskim, umożliwiające ponowne podejście do celu oraz ograniczenie ryzyka przypadkowego użycia amunicji, co było opisywane w materiałach producenta i prasie branżowej.
Od 2021 r. AeroVironment rozpoczęła prace nad cięższą wersją drona oznaczoną jako Switchblade 600. W 2023 roku przeprowadzono testy użycia amunicji krążącej Switchblade z pokładu bezzałogowej szybkiej jednostki pływającej, w ramach eksperymentalnych programów rozwoju morskich systemów bezzałogowych. W 2024 r. AeroVironment poinformowała o zawarciu umowy o wartości 54,8 mln dolarów na produkcję Switchblade 300 dla sił zbrojnych Litwy, Rumunii i Szwecji.
Szacunkowy koszt jednostkowy amunicji Switchblade 300, w zależności od wariantu i warunków kontraktowych, oceniany jest w źródłach branżowych na kilka–kilkanaście tysięcy dolarów amerykańskich. Rzeczywisty koszt użytkowy systemu jest wyższy i obejmuje również elementy kierowania, szkolenie oraz zaplecze logistyczne.
Switchblade 300 został skopiowany w Iranie i udostępniony w 2023 r. irańskim siłom zbrojnym pod nazwą Sina.
Zastosowanie bojowe Switchblade 300 był wykorzystywany bojowo przez siły zbrojne Stanów Zjednoczonych jako przenośna amunicja krążąca przeznaczona do rażenia celów poza bezpośrednią linią widoczności. System wdrożono operacyjnie w trakcie działań prowadzonych w Afganistanie, gdzie był używany jako rozwiązanie wybrane w ramach programu (Lethal Miniature Aerial Missile System) stanowiąc środek precyzyjnego wsparcia pododdziałów piechoty oraz wojsk specjalnych.
W kontekście wojny rosyjsko-ukraińskiej od 2022 r. Switchblade 300 był używany przez wybrane ukraińskie formacje, w tym pododdziały sił specjalnych oraz służby odpowiedzialne za działania rozpoznawcze i kontrwywiadowcze. Zastosowanie bojowe systemu obejmowało precyzyjne uderzenia na nieopancerzone, priorytetowe cele o ograniczonej mobilności, przy czym skuteczność użycia była uzależniona od wcześniejszego rozpoznania i dokładnego wskazania celu.
Konstrukcja thumb|Moment odpalenia Switchblade 300 Switchblade 300 jest lekką, jednorazową amunicją krążącą (loitering munition), zaprojektowaną jako system przenośny, odpalany z wyrzutni rurowej. Konstrukcja systemu obejmuje amunicję właściwą (air vehicle), wyrzutnię transportowo-startową oraz przenośny moduł kierowania i kontroli obsługiwany przez pojedynczego operatora.
Płatowiec jest wyposażony w dwie pary składanych, sprężynowo rozkładanych skrzydeł, które pozostają złożone w cylindrycznym kontenerze startowym i rozkładają się automatycznie po opuszczeniu wyrzutni. Rozwiązanie to umożliwia transport w kompaktowej formie oraz szybkie przygotowanie do użycia bez konieczności montażu elementów przed startem.
Napęd stanowi silnik elektryczny zasilany z pokładowych baterii, napędzający śmigło pchające. Zastosowanie napędu elektrycznego ogranicza sygnaturę akustyczną i termiczną w porównaniu z systemami spalinowymi, kosztem ograniczonego czasu lotu i zasięgu, determinowanych pojemnością źródła energii.
System naprowadzania oparty jest na architekturze „man-in-the-loop”. Amunicja wyposażona jest w sensory elektrooptyczne i termowizyjne, przekazujące obraz w czasie rzeczywistym do stanowiska operatora za pośrednictwem dwukierunkowego łącza danych. Operator zachowuje kontrolę nad lotem i wyborem celu aż do momentu uderzenia, z możliwością przerwania ataku (funkcja wave-off).
Switchblade 300 przenosi uzbrojenie w postaci zintegrowanej głowicy bojowej, przeznaczonej do rażenia nieopancerzonych celów punktowych.
Konstrukcja Switchblade 300 jest rozwijana ewolucyjnie w ramach kolejnych wariantów i modyfikacji, obejmujących m.in. ulepszenia sensorów, łącza danych oraz kompatybilność z różnymi platformami startowymi. W publikacjach branżowych wskazywano również na prace nad wariantami o zmienionej architekturze startu i integracji z innymi nosicielami, przy zachowaniu podstawowych założeń konstrukcyjnych systemu.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Amerykańskie bezzałogowe statki powietrzne