Ulica Zamkowa w Pabianicach (dawniej: trakt fabryczny, Szosowa, Schlossstraße, Armii Czerwonej) – ulica w Pabianicach w województwie łódzkim.
Nazwa ulicy W pierwszym okresie rozwoju Nowego Miasta w Pabianicach dzisiejsza ulica Zamkowa określana była jako trakt fabryczny oraz ulica Szosowa. Jeszcze w XIX w. ulica przyjęła nazwę: Zamkowa w nawiązaniu do dworu obronnego kapituły krakowskiej (zwanego zamkiem). W okresie II wojny światowej nadano ulicy nazwę: Schlossstraße, a po wyzwoleniu: ulica Armii Czerwonej.
Historia XIX w. Ulica Zamkowa została wytyczona w 1824 r. na planie osady Nowe Miasto, której budowę zaplanowano na zachodnim brzegu Dobrzynki. Wraz z rozwojem osady połączono ulicę Szosową (obecnie: Zamkowa) ze Starym Miastem poprzez budowę nowych mostów drogowych. Ulica została zabudowana zgodnie z istniejącym planem. Pierwszymi budynkami były bielnik i fabryczny dom rządowy (1824-1825). W latach 1827–1832 wybudowano kościół ewangelicki (ul. Zamkowa 8). W latach 40. XIX w. zajęte były już wszystkie objęte planem działki. W 1857 r. ułożono pierwsze chodniki z granitowej kostki. W drugiej połowie XIX w. wzdłuż ulicy Zamkowej zaczęła powstawać zabudowa fabryczna oraz także pierzeja kamienic.
XX w. W 1913 r. ulica Zamkowa została zabrukowana. W okresie międzywojennym zamontowano oświetlenie (lampy żarowe). W tym okresie wzrosła ilość kamienic a ulica Zamkowa wydłużyła się i połączyła z ulicą Łaską. W 1928 r. na Dobrzynce wybudowano nowy most o konstrukcji żelaznobetonowej. Również w okresie międzywojennym oddano do użytku stadion fabrycznego klubu sportowego Krusche&Ender.
W okresie okupacji hitlerowskiej dokonano kilku istotnych zmian w zabudowie ulicy, m. in. mieszkalną kamienicę nr 16 przebudowano na potrzeby Urzędu Miejskiego, a budynek nr 25 przeznaczono na Niemiecki Bank Spółdzielczy. Część zabudowań ulicy Zamkowej została zniszczona w wyniku nalotu bombowego Luftwaffe (20 stycznia 1945).
W okresie PRL wybudowano pierwsze pawilony handlowe ("Domino", Spółdzielczy Dom Handlowy „Trzy Korony” i „Domus”) i bloki mieszkalne, m. in. blok przy ul. Zamkowej 40 (tzw. jamnik), a jednocześnie wyburzono część dawnej zabudowy parterowej. Również w tym okresie przy ul. Zamkowej 1 (budynek dawnego hotelu) mieściły się szkoły dla pielęgniarek i położnych. W 1959 r. ulica wymieniono oświetlenie na bardziej nowoczesne (lampy jarzeniowe), które w połowie lat 80. zostało zastąpione oświetleniem sodowym. W 1975 r. zamontowano po raz pierwszy sygnalizację świetlną.
W latach 90. XX w. wzdłuż ulicy Zamkowej powstały obiekty handlowe odpowiadające realiom w warunkach gospodarki rynkowej m. in. kompleksy "Hypernova" i "Bilton". Istniejący SDH "Trzy Korony" znacznie poszerzył swoją powierzchnię handlową. Również w tym okresie rozwinął się handel uliczny, którego tradycja przy ul. Zamkowej sięga XIX w.
XXI w. W 2003 r. część ulicy Zamkowej zyskała nowoczesne oświetlenie w związku z rozwojem kompleksu handlowego "Hypernova".
W 2004 r. ukazała się monografia ulicy Zamkowej pt. Ulica Zamkowa w Pabianicach 1824-2004 (autorzy: Kazimierz Brzeziński i Andrzej Gramsz).
Na początku XXI w. przeprowadzono badania archeologiczne na terenie centrum Pabianic, m. im. ul. Zamkowej.
W 2024 r. odbyły się obchody 200-lecia ulicy Zamkowej.
Zabytki Rejestr zabytków W Wykazie zabytków wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych (woj. łódzkie) znajdują się obiekty:
zespół fabryczno-rezydencjonalny firmy „Krusche i Ender” (ul. Zamkowa 3,4 i 5) - nr rej.: 269 z 16.09.1980 Kościół ewangelicko-augsburski p.w. św. Piotra i Pawła wraz z pastorówką (ul. Zamkowa 8) - nr rej. 45 z 29.08.1967 dom (ul. Zamkowa 21) – nr rej.: 637 z 29.08.196 dom (ul. Zamkowa 23) - nr rej.: 638 z 29.08.1967 Pałac Rudolfa Kindlera (ul. Zamkowa 26) – nr rej.: 270 z 16.09.1980
Gminna ewidencja zabytków Ponadto Gminna Ewidencja Zabytków miasta Pabianice wymienia obiekty:
budynek dawnego hotelu "Pod Złotą Kotwicą" (ul. Zamkowa 1) zespół budownictwa przemysłowego braci Baruch (ul. Zamkowa 2) kamienica (ul. Zamkowa 7) kamienica (ul. Zamkowa 9) dom (ul. Zamkowa 19) kamienica (ul. Zamkowa 20) kamienica (ul. Zamkowa 24) kamienica (ul. Zamkowa 28) zespół fabryczny firmy R. Kindler wraz z wieżą ciśnień (ul. Zamkowa 31) kościół pw. N.M.P. Różańcowej wraz z budynkiem parafialnym (ul. Zamkowa 39) zespół budynków szkolnych (ul. Zamkowa 65/65a)
Turystyka Wzdłuż ulicy Zamkowej w Pabianicach przebiega Szlak Okrężny okolic Łodzi (czerwony).
Ulica Zamkowa w filmie Ulica Zamkowa była wykorzystywana jako plener filmowy. W tej lokalizacji odbywały się nagrania do filmów:
Jak daleko stąd, jak blisko (1971) Czerwone ciernie (1976) Pensja pani Latter (1982) Komediantka (1986) Kawalerskie życie na obczyźnie (1992)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Ulica Zamkowa w Pabianicach [w:] Fotopolska [online] [dostęp 2025-12-23]
Kategoria:Ulice i place w Pabianicach