Wyrób ogromnych latawców w Santiago Sacatepéquez i Sumpango () – tradycyjna praktyka wytwarzania i puszczania gigantycznych latawców () w ramach obchodów Dnia Zmarłych (), kultywowana przez społeczność zamieszkującą miejscowości Santiago Sacatepéquez i Sumpango w departamencie Sacatepéquez, w południowej Gwatemali.

Technikę wyrobu ogromnych latawców () w Santiago Sacatepéquez i Sumpango wpisano na listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO podczas odbywającej się w 2024 roku w Nowym Delhi 19. sesji Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.

Charakterystyka

Gminy Santiago Sacatepéquez i Sumpango znajdują się w departamencie Sacatepéquez, w południowej części Gwatemali. Według danych z 2023 roku, 82,09% mieszkańców Santiago Sacatepéquez oraz 90,26% mieszkańców Sumpango identyfikuje się jako Majowie i deklaruje przynależność do plemienia Kaqchikel oraz porozumiewanie się językiem o tej samej nazwie.

Początki tradycji wyrobu i puszczania latawców w Santiago Sacatepéquez i Sumpango sięgają przełomu XIX i XX wieku. We współczesnej formie – corocznego barwnego festiwalu – zwyczaj funkcjonuje od 1978 roku.

Proces projektowania i tworzenia latawców trwa kilka miesięcy i angażuje większość członków lokalnych społeczności, niezależnie od ich wieku i płci. Na początku grupy krewnych, przyjaciół lub sąsiadów zwane barrileteros udają się do lasów w nadmorskim departamencie Santa Rosa, aby zebrać bambusy, z których następnie powstają listewki tworzące drewniany szkielet latawca. W międzyczasie wykonywany jest projekt płótna; wybierane są materiały, kształt latawca, zdobienia i motywy przewodnie – często o symbolicznym znaczeniu, nawiązujące do historycznych bohaterów czy postaci z majańskich wierzeń i legend, a także poruszające tematy bardziej współczesne, takie jak prawa człowieka, feminizm, sprzeciw wobec rasizmu i przemocy czy ochrona środowiska.

Przez wiele tygodni barrileteros pracują, często w nocy, na placach obu miast lub w salach gimnastycznych, składając swoje latawce. Na koniec montowane są dekoracyjne frędzle i ogony latawców oraz linki umożliwiające ich postawienie.

1 listopada, w ramach obchodów Dnia Zmarłych (), latawce ustawiane są na świątecznych jarmarkach odbywających się w okolicach cmentarzy, najczęściej na wzgórzach i polach. Współcześnie ze względów bezpieczeństwa latawce przeważnie nie są już puszczane, a jedynie stoją i są podziwiane oraz oceniane jako dzieła sztuki. Największe konstrukcje mierzą do 20 m średnicy. Majowie Kaqchikel wierzą, że w tym szczególnym dniu dusze zmarłych schodzą po linkach latawców na ziemię, by ich odwiedzać. Tradycja ta jest też odbierana jako sposób nawiązania kontaktu z przodkami oraz metoda odpędzania złych duchów.

Tradycyjne techniki wyrobu ogromnych latawców w Santiago Sacatepéquez i Sumpango przekazywane są z pokolenia na pokolenie głównie na drodze nieformalnej, poprzez czynny udział we wspólnym projektowaniu i wytwarzaniu tych dzieł. Przygotowania do corocznych festiwali koordynują komitety zrzeszające twórców – po dwa komitety w każdej z gmin.

Galeria

Przypisy

Kategoria:Kultura w Gwatemali Kategoria:Obiekty z listy niematerialnego dziedzictwa UNESCO Kategoria:Departament Sacatepéquez