Moskiewski Instytut Psychiatrii Społecznej i Sądowej im. Władimira Serbskiego (ros. Государственный научный центр социальной и судебной психиатрии имени В. П. Сербского; ang. Serbsky Center; w polskojęzycznych mediach i opracowaniach także: Instytut im. Serbskiego, Instytut Serbskiego) – rosyjski ośrodek naukowo-badawczy i kliniczny w Moskwie, kojarzony przede wszystkim z psychiatrią sądową oraz wykonywaniem opinii i ekspertyz psychiatrycznych na potrzeby wymiaru sprawiedliwości.

Historia Geneza instytucji wiązana jest z reorganizacją moskiewskiej placówki psychiatrycznej na początku lat 20. XX wieku. Źródła historyczne wskazują na przekształcenia dokonane w 1921 roku, które w kolejnych latach doprowadziły do ukształtowania instytucji związanej z psychiatrią sądową w Moskwie.

W rosyjskojęzycznych opracowaniach naukowych instytut jest opisywany jako jedna z centralnych jednostek w systemie ekspertyz sądowo-psychiatrycznych, posiadająca własną tradycję badawczą oraz organizacyjną w XX wieku (w tym w okresie II wojny światowej).

W źródłach pozarządowych i analitycznych pojawiają się informacje o zmianach organizacyjnych po rozpadzie ZSRR, w tym o zmianie nazwy instytucji w 1992 roku na państwowe centrum/ośrodek psychiatrii społecznej i sądowej im. W. P. Serbskiego (w obiegu międzynarodowym – „Serbsky Center”).

Działalność Instytut (w różnych okresach działania i pod różnymi nazwami organizacyjnymi) kojarzony jest z: wykonywaniem ekspertyz psychiatrycznych w sprawach sądowych, działalnością kliniczną w obszarze psychiatrii, działalnością naukową, w tym w dziedzinie psychiatrii sądowej oraz społecznej.

Informacje teleadresowe i oficjalna strona internetowa instytucji pojawiają się m.in. w serwisach instytucji podległych rosyjskiemu resortowi zdrowia.

Kontrowersje W polskojęzycznych opracowaniach naukowych i publikacjach medialnych Moskiewski Instytut Psychiatrii Społecznej i Sądowej im. W. Serbskiego bywa opisywany w kontekście zjawiska tzw. psychiatrii represyjnej w ZSRR – tj. praktyk polegających na wykorzystywaniu diagnoz oraz przymusowego leczenia psychiatrycznego do izolowania i dyskredytowania części osób uznawanych przez władze za politycznie niepożądane.

ZSRR i opinie sądowo-psychiatryczne W opracowaniu UMCS wskazano m.in. kierowanie zatrzymanych krytyków władz na ekspertyzy psychiatryczne do Instytutu im. Serbskiego (np. w sprawie Piotra Grigorenki), co przedstawiane jest jako element szerszego mechanizmu wykorzystywania psychiatrii w celach represyjnych w ZSRR.

Publikacje medialne dotyczące historii psychuszek opisują system izolacyjnych placówek psychiatrycznych oraz rolę ekspertyz psychiatrycznych w aparacie represji, wskazując przy tym na negatywną reputację instytucji związanych z psychiatrią sądową w okresie radzieckim.

Warunki przetrzymywania i metody przymusu W relacjach i opracowaniach historycznych dotyczących psychuszek opisywano surowe warunki przetrzymywania oraz stosowanie środków przymusu, w tym przymusowej terapii farmakologicznej, izolacji oraz działań uznawanych przez część autorów za przemoc instytucjonalną. Opisy te odnoszą się do funkcjonowania radzieckiego systemu szpitali psychiatrycznych o charakterze izolacyjnym oraz jego roli represyjnej, a niekoniecznie do bieżącej działalności instytutu we współczesnej Federacji Rosyjskiej.

Współczesne odniesienia W publikacjach medialnych dotyczących współczesnej Rosji pojawiają się wzmianki o przypadkach kierowania części osób krytykujących władze na przymusowe badania psychiatryczne lub leczenie – w nawiązaniu do praktyk znanych z okresu radzieckiego. Wskazuje się przy tym na ryzyko instrumentalnego wykorzystywania psychiatrii w kontekście represji politycznych.

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona instytucji (ros.)

Kategoria:Psychiatria sądowa Kategoria:Nauka w Rosji Kategoria:Moskwa