Finał Pucharu Anglii w piłce nożnej w 1878 roku – mecz piłki nożnej rozegrany 23 marca 1878 roku na stadionie Kennington Oval w Londynie pomiędzy Wanderers a Royal Engineers. Spotkanie stanowiło siódmy finał rozgrywek Football Association Challenge Cup, najstarszych klubowych rozgrywek na świecie (obecnie znanych jako FA Cup). Wanderers przystępowali do meczu jako obrońcy tytułu z dwóch poprzednich sezonów i łącznie czterokrotni triumfatorzy rozgrywek (w tym zwycięzcy inauguracyjnej edycji w 1872 roku, kiedy pokonali właśnie Royal Engineers). Zespół Royal Engineers zdobył trofeum raz – w finale z 1875 roku, wygrywając z Old Etonians.

Uznawani za zdecydowanych faworytów do trzeciego z rzędu zwycięstwa, Wanderers objęli prowadzenie już w 5. minucie za sprawą . Royal Engineers szybko doprowadzili do wyrównania, lecz jeszcze przed przerwą obrońcy tytułu odzyskali przewagę. W drugiej połowie strzelili trzeciego gola, ostatecznie wygrywając 3:1. Zgodnie z ówczesnymi zasadami, po trzecim kolejnym triumfie trofeum zostało wycofane z dalszej rywalizacji i przekazane zwycięzcy na własność. Wanderers ostatecznie zwrócili puchar The Football Association pod warunkiem, że w przyszłości żaden klub nie będzie mógł ponownie zdobyć go na stałe.

Tło Football Association Challenge Cup (współcześnie powszechnie znany jako Puchar Anglii) był pierwszymi w historii sformalizowanymi rozgrywkami piłki nożnej, których zasady ujednolicono w Anglii w 1863 roku. Pomysł utworzenia turnieju wysunął w 1871 roku Charles W. Alcock, sekretarz Football Association (FA), który stwierdził, że „pożądane jest ustanowienie Challenge Cup pod patronatem związku, o który mogłyby ubiegać się wszystkie kluby należące do związku”. Inspiracją dla Alcocka była podobna rywalizacja między domami w Harrow School, do której uczęszczał w latach szkolnych. Pierwsza edycja Pucharu Anglii odbyła się w sezonie 1871/1872; zgłosiło się do niej 15 drużyn. Trofeum zdobyli Wanderers, pokonując w finale Royal Engineers, a kapitanem zwycięskiej drużyny był sam Charles W. Alcock.

W sezonie 1877/78 Wanderers byli aktualnymi posiadaczami trofeum, zdobywszy je w finale 1877 roku po zwycięstwie z Oxford University. Oprócz zwycięstwa w 1872 roku drużyna zdobyła również Puchar w 1873 i 1876 roku. Żaden inny klub nie wygrał jeszcze rozgrywek więcej niż raz. Royal Engineers zdobyli trofeum w 1875 roku. Skład Wanderers tworzyli zamożni dżentelmeni, w większości absolwenci prestiżowych angielskich szkół publicznych (takich jak Harrow i Eton College). Drużyna Royal Engineers składała się z oficerów Corps of Royal Engineers, formacji armii brytyjskiej. W tym czasie piłka nożna była ściśle amatorska i zdominowana przez zespoły wywodzące się z wyższych warstw społecznych. Dopiero w 1882 roku klub reprezentujący klasę robotniczą po raz pierwszy awansował do finału rozgrywek.

Droga do finału mały|Kennington Oval (na zdjęciu z 1891 roku) był miejscem rozegrania półfinału i finału W rozgrywkach Pucharu Anglii w sezonie 1877/78 wzięły udział 43 kluby, z których wszystkie przystąpiły do rywalizacji od pierwszej rundy. W pierwszej rundzie Wanderers pokonali na własnym boisku ze Sturminster Newton 9:1, przy czym cztery bramki zdobył . W drugiej rundzie odnieśli znaczne zwycięstwo nad 9:0. W trzeciej rundzie zremisowali u siebie z 1:1, co wymusiło rozegranie powtórki; w rewanżu dwa tygodnie później zwyciężyli 4:1. W ćwierćfinale pokonali Sheffield 3:0. Z uwagi na nieparzystą liczbę drużyn pozostałych w rywalizacji Wanderers otrzymali wolny los w półfinale.

W pierwszej rundzie zaplanowanym przeciwnikiem „Saperów” (tradycyjne określenie Korpusu Royal Engineers) był , jednak klub ten wycofał się z rozgrywek, co skutkowało walkowerem dla Royal Engineers. W drugiej rundzie pokonali 6:0, a hat tricka strzelił . W trzeciej rundzie zwyciężyli z Druids 8:0, przy czym Hedley ponownie zdobył trzy gole. W ćwierćfinale zmierzyli się z Oxford University, finalistą poprzedniej edycji i triumfatorem z 1874 roku. Pierwszy mecz zakończył się remisem 3:3, powtórka także remisem 2:2, natomiast w drugim rewanżu Royal Engineers wygrali 4:2. W półfinale, rozegranym na Kennington Oval w południowym Londynie, pokonali (zespół byłych uczniów Harrow School) 2:1, zapewniając sobie awans do finału.

Mecz Przebieg mały|Arthur Kinnaird (ilustracja z 1912 roku) był kapitanem drużyny Wanderers Finał, podobnie jak półfinał, rozegrano na stadionie Kennington Oval. Mecz zgromadził widownię szacowaną na około 4500 osób, co stanowiło wtedy najwyższą frekwencję w historii finałów Pucharu Anglii. Sędzią był z klubu Upton Park. Funkcje sędziów liniowych pełnili C. Warner z Upton Park oraz B. Jarrett z Old Harrovians. Kapitanem Royal Engineers był Robert W. Hedley, a Wanderers – Arthur Kinnaird. Obie drużyny wystąpiły z dwoma obrońcami, dwoma pomocnikami i sześcioma napastnikami. W finale poprzedniego sezonu Kinnaird grał na pozycji bramkarza Wanderers, natomiast w 1878 roku wystąpił jako pomocnik. W tamtych czasach rola bramkarza nie była jeszcze ściśle wyspecjalizowana – zawodnicy zmieniali pozycje między bramką a polem gry. Bramkarzem Wanderers w tym spotkaniu był , który dzień przed meczem ukończył 37 lat, co czyniło go wówczas najstarszym graczem, jaki wystąpił w finale Pucharu Anglii. W porównaniu ze składem z finału 1877 roku jedyną zmianą w podstawowym składzie Wanderers było zastąpienie przez . W jedenastce Royal Engineers nie znalazł się żaden zawodnik z drużyny, która wygrała Puchar w 1874 roku. Jedynym pośrednim nawiązaniem do tamtego zwycięskiego zespołu był , którego brat grał w składzie triumfującym cztery lata wcześniej. Wanderers, uznawani przez ówczesnych bukmacherów za zdecydowanych faworytów, wygrali rzut monetą przed rozpoczęciem meczu i wybrali obronę strony boiska od Harleyford Road w pierwszej połowie.

Obrońcy trofeum od początku przejęli inicjatywę i zdominowali grę. Już wkrótce Arthur Kinnaird oddał strzał na bramkę, który został zablokowany głową przez . Po zaledwie pięciu minutach dośrodkował piłkę z bocznej pozycji, a kopnął piłkę obok bramkarza Royal Engineers, , dając Wanderers prowadzenie 1:0. Bezpośrednio po stracie bramki, według relacji opublikowanej w „Sheffield and Rotherham Independent”, Royal Engineers „desperacko ruszyli na bramkę przeciwnika”, a Wanderers „dość ciężko to przeżywali”. Około dziesięciu minut po pierwszej bramce James Kirkpatrick złamał rękę podczas przepychanki na linii bramkowej, ale zdołał utrzymać piłkę poza linią i kontynuował grę do końca meczu pomimo kontuzji. Gdyby zszedł z boiska, jego drużyna nie byłaby w stanie go zastąpić, ponieważ w tamtym okresie nie istniała możliwość wprowadzenia zawodnika rezerwowego. W 20. minucie nacisk Royal Engineers przyniósł efekt – zdobyli gola wyrównującego grę do 1:1. Niektóre współczesne źródła przypisują bramkę Williamowi Morrisowi, jednak relacje z ówczesnych gazet wskazują, że Morris wykonał rzut z autu, po którym doszło do zamieszania w polu bramkowym Wanderers, z którego piłka ostatecznie wpadła do siatki. Faktyczny strzelec gola pozostaje nieustalony.

Pod koniec pierwszej połowy Wanderers otrzymali rzut wolny po zagraniu ręką przez jednego z zawodników Royal Engineers. Strzał wykonał Arthur Kinnaird, co doprowadziło do zdobycia drugiej bramki przez obrońców tytułu. Współczesne źródła przypisują gola Kinnairdowi, jednak niektóre relacje prasowe z tamtego czasu wskazują, że po jego rzucie wolnym doszło do ponownego zamieszania w polu bramkowym Royal Engineers, po którym piłka została ostatecznie wepchnięta za linię. Faktyczny strzelec pozostaje nieustalony. Krótko przed przerwą oddał strzał dla Wanderers, lecz piłka minęła bramkę. Do przerwy obrońcy tytułu prowadzili 2:1. Tuż po zmianie stron Robert Hedley prawie wyrównał wynik, jednak gol został anulowany z powodu spalonego. Po około dwudziestu minutach drugiej połowy Hubert Heron przebiegł lewą stroną boiska i dośrodkował w pole karne, ale William Morris nie trafił w piłkę. Heron odzyskał piłkę i podał ją Jarvisowi Kenrickowi, który zdobył swoją drugą bramkę w spotkaniu, ustalając wynik na 3:1 dla Wanderers. Relacja opublikowana w „Sheffield and Rotherham Independent” wysoko oceniła występ Herona w drugiej połowie, podkreślając, że jego drybling był „doskonały”. W dalszej części meczu Royal Engineers przeprowadzili jeszcze kilka ataków na bramkę przeciwnika, lecz Wanderers zdołali je skutecznie odeprzeć. Według „Sheffield and Rotherham Independent” w końcówce spotkania „jedyną realną szansą wydawało się zwiększenie prowadzenia przez Wanderers”. Ostatecznie nie padły już żadne bramki i mecz zakończył się zwycięstwem Wanderers 3:1.

Szczegóły

Wanderers: BR OB OB PO Arthur Kinnaird 23x23pxPO NA NA NA NA NA NA Royal Engineers: BR OB James CowanOB PO PO NA NA NA 23x23pxNA NA NA

Po meczu Zgodnie z ówczesną praktyką, która obowiązywała do 1882 roku, zwycięska drużyna nie otrzymywała trofeum na stadionie w dniu finału, ale później podczas dorocznej kolacji klubowej. Zgodnie z pierwotnymi regulacjami Football Association, w przypadku zdobycia Pucharu trzykrotnie z rzędu trofeum miało zostać wycofane z dalszej rywalizacji i stać się „absolutną własnością” zwycięskiego klubu. Komitet Wanderers zdecydował jednak o zwrocie trofeum Football Association pod warunkiem zniesienia tej zasady, dzięki czemu żaden inny klub nie mógł zdobyć Pucharu na stałe. Do 2024 roku jedyną drużyną, która triumfowała w rozgrywkach trzy sezony z rzędu, pozostają Blackburn Rovers (w latach 1884, 1885 i 1886). Wówczas klub otrzymał pamiątkową tarczę. Trofeum zdobyte przez Wanderers w 1878 roku pozostało w użyciu do 1895 roku, kiedy to zostało skradzione i nigdy go nie odzyskano. Wówczas wykonano nową, identyczną replikę.

Trzy tygodnie po finale Pucharu Anglii Wanderers rozegrali na Kennington Oval mecz z Vale of Leven, zwycięzcami Pucharu Szkocji w sezonie 1877/78. Spotkanie między mistrzami rozgrywek narodowych Anglii i Szkocji wzbudziło duże zainteresowanie, jednak frekwencję ograniczyły bardzo niekorzystne warunki atmosferyczne. W meczu rozegranym w trudnych warunkach pogodowych Wanderers ponieśli porażkę 1:3. Ani Wanderers, ani Royal Engineers nigdy więcej nie dotarli do finału Pucharu Anglii po 1878 roku. Sytuacja Wanderers uległa szybkiemu pogorszeniu, po części z powodu decyzji wielu czołowych graczy o przejściu do klubów zrzeszeń absolwentów poszczególnych szkół. Drużyna ostatni raz wzięła udział w rozgrywkach Pucharu Anglii w sezonie 1879/80, a do połowy lat 80. XIX wieku klub Wanderers przestał rozgrywać jakiekolwiek mecze. Oficerowie Royal Engineers kontynuowali występy w Pucharze Anglii do 1883 roku. Następnie skupiono się na tworzeniu drużyn otwartych dla wszystkich stopni wojskowych, reprezentujących poszczególne bataliony korpusu. Zespoły te brały udział w FA Amateur Cup oraz w rozgrywkach specyficznych dla struktur armii brytyjskiej.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Puchar Anglii w piłce nożnej