Alojzy Banaś pseud. „Olsza”, „Zorza” (ur. 7 lipca 1906 w Nakle Śląskim, zm. 25 stycznia 1943 w KL Auschwitz) – polski żołnierz konspiracji niepodległościowej w trakcie II wojny światowej, komendant Obwodu Oświęcim ZWZ-AK (1940–1942).
Życiorys mały|Tablica pamiątkowa znajdująca się na cmentarzu parafialnym w Oświęcimiu, na której wyryto m.in. nazwisko Alojzego Banasia (2024) W latach 1927–1929 studiował na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, a następnie przeniósł się na Wydział Prawa UJ. W okresie studiów był członkiem Akademickiego Związku Górnoślązaków „Silesia” w Krakowie, a w roku akademickim 1929/1930 pełnił funkcje jego sekretarza.
Przed II wojną światową był pracownikiem magistratu w Tarnowskich Górach. Był także prezesem Powiatowego Zarządu Związku Oficerów Rezerwy w Tarnowskich Górach i prezesem powiatowym Oddziałów Młodzieży Powstańczej.
Po klęsce polskiej wojny obronnej z września 1939 roku, Banaś przeniósł się do Oświęcimia, gdzie mieszkali jego teściowie i podjął pracę w tamtejszym magistracie. Od wiosny 1940 był komendantem nowoutworzonego Obwodu Oświęcimskiego ZWZ przekształconego następnie w Obwód Oświęcimski AK wchodzący w skład Inspektoratu Bielskiego AK. W działalność konspiracyjną, zaangażowana była również jego żona Kazimiera, a ich mieszkanie stanowiło lokal konspiracyjny. Ze względu na bliskie położenie niemieckiego-nazistowskiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, struktury dowodzone przez Alojzego Banasia koncentrowały się na pomocy więźniom w tym dostarczaniu żywności, odzieży, leków, sprzętu liturgicznego oraz wymianie korespondencji.
Alojzy Banaś został aresztowany 7 października 1942 w wyniku rozpracowania struktur Inspektoratu Bielskiego AK przez agentów gestapo – Stanisława Dębowicza pseud. „Radom” i Mieczysława Mutki vel Mieczysława Mólki-Chojnowskiego pseud. „Mietek”Adam Cyra – Pierwsza ucieczka w mundurze SS w „Kurierze Historycznym Oświęcim” (numer 3; grudzień 2022) s. 25.
Został rozstrzelany 25 stycznia 1943 pod ścianą straceń na terenie obozu KL Auschwitz.
Przypisy
Kategoria:Ludzie urodzeni w Nakle Śląskim Kategoria:Ludzie związani z Oświęcimiem Kategoria:Ludzie związani z Tarnowskimi Górami Kategoria:Urodzeni w 1906 Kategoria:Zmarli w 1943 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Polacy – ofiary KL Auschwitz