Zamek w Maleszowej – ruiny dawnego zamku – rezydencji obronnej położonej na wyspie na stawie w miejscowości Maleszowa (gmina Pierzchnica, powiat kielecki, województwo świętokrzyskie)https://www.gov.pl/attachment/97f4ae01-b13f-46df-b094-752ef2431d19.
Historia Pierwsze wzmianki o ufortyfikowanej siedzibie w Maleszowej łączone są z okresem nowożytnym. Według opisu ewidencyjnego, w XVI wieku za czasów Stanisława Maleszowskiego miał powstać dwór obronny („zamek”) na wyspie. Pod koniec XVI wieku miejscowość przeszła w ręce Krasińskich herbu Ślepowron, z którymi obiekt jest wiązany najczęściejhttps://zabytek.pl/pl/obiekty/maleszowa-zespol-rezydencjonalny. Oni mogli wznieść w miejscu wcześniejszego założenia nową wieżę obronnąAdam Wagner, Murowane budowle obronne w Polsce X-XVII w., Tom 1, Warszawa: Bellona, 2019, s. 948-949.
W przekazach regionalnych i opracowaniach popularyzatorskich zamek bywa datowany na 1. połowę XVII wieku, a jako punkt odniesienia wskazuje się rok 1629https://dawnekieleckie.pl/26-maleszowa-zamek-krasinskich/.
Z Maleszową łączona jest postać Franciszki Krasińskiej (żony Karola Wettyna); w regionalnych materiałach prasowych podaje się jej urodzenie w Maleszowej około 1742 r.https://www.tvswietokrzyska.pl/artykul/6137,sladami-franciszki-z-krasinskichhttps://www.powiat.kielce.pl/starostwo/aktualnosci/Wspomnienie-Franciszki-Krasinskiej/idn:1172.
W XIX wieku obiekt uległ zniszczeniu, a do współczesności przetrwały jedynie cztery sklepione kolebkowo piwnice. Przypuszczalnie stary zamek zburzono w celu pozyskania materiału budowlanego podczas wznoszenia nowego dworu w XIX wiekuAdam Wagner, Murowane budowle obronne w Polsce X-XVII w., Tom 1, Warszawa: Bellona, 2019, s. 948-949..
Architektura Zamek wzniesiono na wyspie pośród stawu, co nadawało mu walory obronne i wpłynęło na funkcjonującą w tradycji nazwę „Żurawie Gniazdo”. Na lokalnych stronach podaje się, że ruiny zamku były połączone z dworem drewnianym mostkiem, a jeszcze w czasie II wojny światowej wejścia miały być zamykane drewnianymi wrotamihttps://www.pierzchnica.pl/kategorie/m_maleszowa.
Obecny stan zachowania jest szczątkowy: są to pozostałości piwnic oraz niewielkie fragmenty murówhttps://dawnekieleckie.pl/26-maleszowa-zamek-krasinskich/.
Pozostałości zamku stanowią element większego zespołu dworskiego w MaleszowejNumer rejestru zabytków A.446/1-5 z 8.02.1958, z 22.06.1967 i z 31.08.1989. W rejestrze zabytków jako składowe zespołu wskazano m.in.: pozostałości zamku na wyspie wraz ze stawem, dwór z XVIII/XIX w., stajnię z wozownią, obecnie w ruinie z końca XVIII w.; lamus (spichlerz) z drugiej połowy XVIII w. pozostałości założenia parkowo-ogrodowego z XVIII-XIX w. (całość nr rej. A 446/1-5)https://www.gov.pl/attachment/97f4ae01-b13f-46df-b094-752ef2431d19.
Zobacz też Maleszowa
Przypisy
Bibliografia Adam Wagner, Murowane budowle obronne w Polsce X-XVII w., Tom 1, Warszawa: Bellona, 2019, s. 948-949.
Kategoria:Zamki w województwie świętokrzyskim Kategoria:Zabytki w powiecie kieleckim Kategoria:Nieistniejące zamki w Polsce