Porwanie królewny (Ucieczka) – obraz Witolda Wojtkiewicza z 1908 roku, znajduje się w Muzeum Narodowym w Warszawie.
Historia Dzieło powstało w 1908 roku, należy do cyklu Z dziecięcych póz, który składa się z sześciu obrazów niepowiązanych fabułą, scenerią ani bohaterami; pozostałe płótna z cyklu to: Napaść, Rozstanie (inne tytuły: Pożegnanie, Konik zwierzyniecki), Ucieczka, Turniej (inne tytuły: Bajka zimowa, Walka, Dzieci i pajace, Baśń zimowa), W otchłań. Porwanie królewny i Rozstanie zapewne powstały najwcześniej, możliwe, że Porwanie królewny jako pierwsze, z uwagi na późniejsze narastanie wizji oraz pogłębianie zastosowanych środków. Prace te uważa się za szczytowe osiągnięcie malarskie Wojtkiewicza. Wszystkie dzieła z cyklu wystawiono razem tylko w 1908 roku na wystawie Towarzystwa Sztuk Pięknych w Krakowie; trzy kompozycje z cyklu zaginęły. Wiesław Juszczak zalicza obrazy z cyklu Z dziecięcych póz do większego cyklu Ceremonie, wraz z Porwaniem królewny oraz innymi obrazami i rysunkami; Ewa Micke-Broniarek wyróżnia te cykle jako odrębne – były one malowane równolegle. Dzieło znajduje się w Muzeum Narodowym w Warszawie (nr inw. MP 351 MNW), z kolekcji „Zbiory malarstwa polskiego do 1914 r.”. Obraz brał udział m.in. w wystawie „Czarny karnawał. James Ensor i Witold Wojtkiewicz” w Muzeum Narodowym w Warszawie w latach 2025–2026.
Charakterystyka Obraz został namalowany temperą na płótnie o wymiarach 76,5 na 91 cm, sygnowany w prawym dolnym rogu: „W.Wojtkiewicz. / 1908”. Scena kojarząca się z tradycyjnym motywem ucieczki kochanków rozgrywa się w świecie zabaw, pośród wiosennego pejzażu z kwiatami posadzonymi w doniczkach (rośliny są wątłe); w oddali widać dwór z pobielonymi ścianami. Bosy chłopiec-rycerz na koniu podobnym do zabawki porywa królewnę-lalkę i ucieka z nią. Lalka w czerwonej sukience jest silnie trzymana przez chłopca i ogląda się za siebie, gdyż ściga ich stara kobieta wyglądająca jak wiedźma, a za nią idzie utykając siwy stary mężczyzna, staruszkowie bezskutecznie próbują powstrzymać ucieczkę.
Konik na biegunach, koń zabawka z konikiem pojawia się na wszystkich sześciu obrazach. Szał uniesień Władysława Podkowińskiego mógł być źródłem malarskiej prowokacji. Barwy są przytłumione i odwrócone, przeważają jasne barwy, biel oraz zielone i czerwonymi oraz oranżowymi akcentami. Dzięki zastosowaniu tempery uzyskano matowy wygląd płótna.
Ucieczkę można odebrać jako następstwo niezaspokojonej potrzeby wolności i przygody w myśl wówczas popularnej koncepcji Fredowskiej podświadomości i skrywanych w niej pragnieniach. Obraz ośmiesza pompatyczność, kiczowata erotyka ustępuje niedomówieniom, dzieło jest ironiczne, z elementami groteski oraz okrucieństwa. Świat dzieci zdaje się być izolowany i pozbawiony beztroski. W rzeczywistości ukazanej oczyma dziecka wszystko jest możliwe, ale wszystko jest także umowne i sztuczne, jak koń podobny do zabawki i rośliny w doniczkach.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Obrazy w Muzeum Narodowym w Warszawie Kategoria:Młoda Polska Kategoria:Obrazy polskich malarzy