Finał Pucharu Anglii w piłce nożnej (1883)

Finał Pucharu Anglii w piłce nożnej w 1883 roku – mecz piłki nożnej rozegrany 31 marca 1883 roku na stadionie Kennington Oval w Londynie pomiędzy Blackburn Olympic a Old Etonians. Spotkanie stanowiło dwunasty finał rozgrywek Football Association Challenge Cup, najstarszych rozgrywek na świecie (obecnie znanych jako FA Cup). Old Etonians byli obrońcami trofeum po zwycięstwie w finale z 1882 roku, w którym pokonali Blackburn Rovers. Blackburn Olympic w poprzednich edycjach Pucharu Anglii nie przechodzili dalej niż do pierwszej rundy. Obie drużyny dotarły do finału po sześciu zwycięstwach w rundach eliminacyjnych.

W pierwszej połowie prowadzenie dla Old Etonians uzyskał , ale stan meczu wyrównał . Po regulaminowych 90 minutach wynik był równy, w związku z czym zarządzono dogrywkę, podczas której bramkę na 2:1 dla Blackburn Olympic strzelił . Zwycięstwo Blackburn Olympic było pierwszym triumfem drużyny wywodzącej się z klasy robotniczej. Poprzednie edycje wygrywały wyłącznie zamożne kluby amatorskie. Wynik finału przyczynił się do zaostrzenia trwającej od dekady debaty na temat profesjonalizmu w piłce nożnej. Wobec nacisków ze strony klubów domagających się możliwości opłacania zawodników oraz groźby utworzenia nowej organizacji, w 1885 roku zalegalizowano profesjonalny status piłkarzy, a dominacja zamożnych amatorów wkrótce się skończyła.

Tło Football Association Challenge Cup (współcześnie powszechnie znany jako Puchar Anglii) był pierwszymi w historii formalnymi rozgrywkami piłki nożnej, których zasady ujednolicono w Anglii w 1863 roku. Pomysł utworzenia turnieju wysunął w 1871 roku Charles W. Alcock, sekretarz Football Association (FA), który stwierdził, że „pożądane jest ustanowienie Challenge Cup pod patronatem związku, o który mogłyby ubiegać się wszystkie kluby należące do związku”. Inspiracją dla Alcocka była podobna rywalizacja między domami w Harrow School, do której uczęszczał w latach szkolnych. Pierwsza edycja Pucharu Anglii odbyła się w sezonie 1871/1872; zgłosiło się do niej 15 drużyn. Trofeum zdobyli Wanderers, pokonując w finale Royal Engineers, a kapitanem zwycięskiej drużyny był sam Charles W. Alcock.

We wczesnych sezonach Pucharu Anglii rozgrywki zdominowane były przez kluby rekrutujące zawodników z klas wyższych, mające siedziby w Londynie oraz w okolicznych okolicach znanych jako home counties, w szczególności przez kluby założone dla absolwentów wiodących angielskich szkół publicznych. Jednakże do lat 80. XIX wieku drużyny pochodzące z robotniczych regionów północy kraju, zwłaszcza z hrabstwa Lancashire, zaczęły zyskiwać na sile. W tamtym czasie FA zdominowany był przez zamożnych dżentelmenów, postrzegających sport przede wszystkim jako formę rozrywki, a jego regulamin zabraniał klubom wypłacania zawodnikom jakichkolwiek kwot poza zwrotem minimalnych wydatków. Mimo to kluby reprezentujące klasę robotniczą, szczególnie te z Lancashire, powszechnie podejrzewane były o dokonywanie nielegalnych płatności na rzecz zawodników co najmniej od 1876 roku. Uważano również, że takie kluby zachęcały potencjalnych graczy do relokacji z innych regionów, zwłaszcza ze Szkocji, poprzez zmowę z lokalnymi przedsiębiorcami w celu aranżowania zatrudnienia o minimalnym obciążeniu pracą, które w rzeczywistości stanowiło przede wszystkim wynagrodzenie za udział w meczach piłkarskich.

mały|Wszyscy zawodnicy Old Etonians uczęszczali do Eton College Przed rozpoczęciem Pucharu Anglii w sezonie 1882/83, Old Etonians, drużyna składająca się z byłych uczniów prestiżowego Eton College, byli aktualnymi posiadaczami trofeum. Old Etonians dotarli do finału pięć razy w poprzednich ośmiu sezonach, wygrywając w 1879 i 1882 roku. W tym ostatnim finale pokonali Blackburn Rovers z miasta Blackburn w hrabstwie Lancashire, pierwszy klub spoza Londynu lub home counties, który dotarł do finału. Lokalni rywale Rovers, Blackburn Olympic, przystąpili do rozgrywek po raz pierwszy w sezonie 1880/81, ale przegrali w pierwszej rundzie – wynik ten powtórzyli w następnym sezonie.

Droga do finału

Wczesne rundy Obie drużyny, Blackburn Olympic i Old Etonians, przystąpiły do Pucharu Anglii w sezonie 1882/83 na etapie pierwszej rundy; rozgrywki miały charakter pucharowy i obejmowały sześć rund przed finałem. Blackburn mierzył się z innymi klubami z Lancashire w każdej z pierwszych czterech rund. W pierwszej rundzie pokonali Accrington 6:3, a w drugiej zwyciężyli nad 8:1. W trzeciej rundzie zmierzyli się z , zdobywając tylko jedną bramkę w pierwszej połowie, lecz dominując po przerwie i strzelając siedem kolejnych goli bez odpowiedzi przeciwnika, co dało wygraną 8:0. Zwycięstwo 2:0 nad zapewniło im awans do ćwierćfinału. Na tym etapie po raz pierwszy w turnieju zmierzyli się z rywalem spoza Lancashire, wylosowawszy Druids ze wsi Ruabon w Walii. Wygrana 4:1 awansowała Blackburn do półfinału.

Old Etonians zremisowali 1:1 z inną drużyną absolwentów, , w pierwszej rundzie, zanim pokonali ich 3:1 w powtórce dwa tygodnie później. W drugiej rundzie zwyciężyli nad 2:1. „The Manchester Guardian” donosił, że chociaż Etonians odnieśli zwycięstwa w pierwszych dwóch rundach, ich występy sugerowały, że mało prawdopodobne jest powtórzenie sukcesu z poprzedniego sezonu. Podobnie jak Blackburn Olympic, Etonians odnieśli wysokie zwycięstwo w trzeciej rundzie, pokonując Rochester 7:0. W czwartej rundzie wygrali ze 2:0, awansując do ćwierćfinału. Na tym etapie zmierzyli się z i zwyciężyli 4:2, zapewniając sobie miejsce w półfinale.

Półfinały Półfinały rozgrywek obejmowały dwie południowe drużyny absolwentów szkół publicznych oraz dwa kluby z regionów Midlands i północy Anglii, przy czym losowanie par zapewniło, że zespoły z tych grup nie spotkały się ze sobą nawzajem. Blackburn Olympic zmierzyli się z Old Carthusians, drużyną składającą się z byłych uczniów , którzy zwyciężyli w Pucharze w 1881 roku i byli uznawani za faworytów do kolejnego triumfu oraz awansu do finału, nawet przez lokalną prasę w Blackburn. Spotkanie rozegrano 17 marca na neutralnym boisku w Whalley Range w Manchesterze i rozpoczęło się z opóźnieniem z powodu braku piłki, którą należało dopiero odnaleźć. Grając z wiatrem i słońcem za plecami, Olympic objęło prowadzenie 2:0 w pierwszej połowie; mimo niekorzystnych warunków po zmianie stron, Blackburn zdobyło dwie kolejne bramki w drugiej części meczu, odnosząc zwycięstwo 4:0 i awansując do finału. Tego samego dnia Old Etonians grali z Notts County na stadionie Kennington Oval przed widownią, którą „The Standard” określił jako „niezwykle liczną”. Notts County wyszło na prowadzenie w pierwszej połowie, jednak Old Etonians wyrównali wynik wkrótce po przerwie. W końcowych minutach spotkania zdobył drugą bramkę dla Old Etonians, co przesądziło o ich zwycięstwie 2:1.

Mecz Przebieg Finał odbył się 31 marca na stadionie Kennington Oval, który gościł wszystkie z wyjątkiem jednego z poprzednich 11 finałów. Zgłoszona frekwencja wyniosła 8000 osób, co stanowiło najwyższą liczbę widzów dla jakiegokolwiek finału w tamtym okresie. Sędzią był , prezes , a asystentami sędziego byli z oraz z klubu ; Betts strzelił zwycięskiego gola dla Wanderers w finale 1872 roku. Skład Old Etonians obejmował dziesięciu graczy z finału poprzedniego roku, a jedynym nieobecnym był , zastąpiony przez . Kapitanem drużyny był Arthur Kinnaird. Oprócz Kinnairda, dziedzica szkockiej baronii, w zespole Old Etonians znajdowali się , nauczyciel w ekskluzywnej , oraz Goodhart, członek Kolegium Trójcy Świętej w Cambridge, który pełnił rolę nauczyciela księcia Alberta Wiktora. W przeciwieństwie do nich, drużyna Blackburn Olympic składała się z kilku tkaczy, pracownika przędzalni bawełny oraz robotnika odlewni żelaza, a ich kapitan, Albert Warburton, był hydraulikiem. Z inicjatywy , który występował w drużynie i pełnił obowiązki zbliżone do roli współczesnego trenera, gracze Olympic udali się do nadmorskiego miasta Blackpool przed finałem na okres intensywnego treningu, co uważano wówczas za nowatorskie podejście. Hunter przywiązywał wagę do kondycji fizycznej i diety, co miało istotne znaczenie w epoce, gdy osoby z klasy robotniczej zazwyczaj odżywiały się ubogo i były średnio niższego wzrostu niż przedstawiciele wyższych warstw społecznych.

We wczesnych latach piłki nożnej drużyny skupiały się na ofensywie, wystawiając co najmniej sześciu napastników. Old Etonians ustawili się w formacji 2–2–6, z dwoma obrońcami, dwoma pomocnikami i sześcioma napastnikami, natomiast Olympic wybrali układ 2–3–5, z dodatkowym pomocnikiem zamiast jednego napastnika. Dekadę później gazeta „Cricket and Football Field” oceniła, że to „z pewnością wzmocniło obronę bez zasadniczego osłabienia ataku”. Formacja 2–3–5 wkrótce stała się standardem w angielskiej piłce nożnej i pozostała nim przez ponad 40 lat.

Old Etonians, uważani za zdecydowanych faworytów do zwycięstwa, wygrali przedmeczowy rzut monetą i w pierwszej połowie wybrali obronę bramki od strony Harleyford Road. Blackburn rozpoczęli grę i szybko zaatakowali bramkę przeciwników, ale i skutecznie bronili dla Old Etonians. Krótko potem Old Etonians przeprowadzili własny atak; po rzucie z autu piłka zbliżyła się do bramki Blackburn, ale została wybita przez Warburtona i obrońcę Jamesa Warda. Akcja nadal przemieszczała się z jednego końca boiska na drugi. Umiejętna gra Johna Yatesa i doprowadziła do okazji bramkowej dla Blackburn, lecz strzał okazał się za wysoki i przeszedł nad bramką; następnie Goodhart był zaangażowany w serię ataków, ale obrońcy Olympic zdołali je odeprzeć. z Old Etonians prawie zdobył gola, jednak jego strzał był nietrafiony. Po tym obrońcy trofeum kontynuowali nacisk na rywali i objęli prowadzenie po około pół godzinie gry; Macaulay i Chevallier uczestniczyli w przygotowaniu akcji, zanim piłka dotarła do Goodharta, który „strzelił ją pod taśmę wśród dzikiego aplauzu”, jak relacjonował „The Sportsman”. Krótko przed przerwą Blackburn mieli okazję do zdobycia bramki, ale „genialna gra uratowała jego drużynę”, według „The Manchester Guardian”. Na koniec pierwszej połowy Old Etonians prowadzili 1:0.

Old Etonians rozpoczęli drugą połowę zdecydowanie i, według „The Manchester Guardian”, zawodnicy Olympic „zaczęli grać znacznie brutalniej, a oskarżenia o faul były często rzucane przeciwko nim”; według „The Field”, „kiedy jednak zwycięzcy zaczęli faulować – kilkakrotnie ponieśli karę za ataki od tyłu, co było dokonane jak najbardziej celowo przy co najmniej dwóch okazjach, a próby potknięcia były, jeśli nie zawsze udane, dość częste – Old Etonians byli bardzo zaniepokojeni”. Goodhart oddał kolejny strzał, który przeszedł nad bramką, a bramkarz Olympic, , musiał „wykorzystać wszystkie swoje umiejętności i całą czujność”, aby obronić kolejnego gola, jak donosił „Manchester Evening News”. Po tym większa sprawność fizyczna graczy Olympic stała się bardziej zauważalna. Pomimo tego Old Etonians prawie podwoili prowadzenie, gdy Kinnaird wykonał rzut wolny. Piłka wpadła do bramki Blackburn, ale nie została dotknięta przez żadnego innego gracza, w związku z czym gola nie uznano; ówczesne przepisy nie pozwalały na zdobycie bramki bezpośrednio z rzutu wolnego. Około piętnastu minut po rozpoczęciu drugiej połowy Dunn został „uderzony i rzucony na ziemię”, według „The Times”; doznał kontuzji kolana i musiał opuścić boisko, pozostawiając swoją drużynę z dziesięcioma zawodnikami. Reporter „The Field” napisał, że Dunn „pokazał tyle samo lub więcej umiejętności niż jakikolwiek inny napastnik na boisku” i że jego strata „wydawała się dosłownie dezorientować [Old Etonians]”. Po około 20 minutach drugiej połowy Blackburn zdobyli bramkę. oddał strzał z szerokiej pozycji, który wymknął się bramkarzowi Old Etonians, , i wpadł do siatki, wyrównując wynik 1:1. Po golu Blackburn nadal miało przewagę, ale Rawlinson zdołał zapobiec kolejnemu trafieniu. Na drugim końcu boiska Hacking wybiegł z bramki, aby zatrzymać atak zainicjowany przez Macaulaya i Andersona. Wraz z końcem regulaminowych 90 minut wynik wynosił 1:1.