Krystyna Lipka-Sztarbałło (6 września 1949 w Warszawie) – polska ilustratorka i projektantka graficzna, autorka ilustracji do kilkudziesięciu książek związana przede wszystkim z ilustracją książki dziecięcej i młodzieżowej, aktywna również jako animatorka życia artystycznego i kuratorka wystaw ilustracji.

Otrzymała m.in. wyróżnienia graficzne konkursu Książki Roku Polskiej Sekcji IBBY, była wpisywana na Listę Honorową IBBY, a także zdobyła Nagrodę Pegazika i nagrodę w konkursie Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek na Najpiękniejsze Książki Roku. Jej prace były również prezentowane i nagradzane na międzynarodowych wydarzeniach poświęconych ilustracji książkowej, w tym na Biennale Ilustracji w Bratysławie.

Biogram Urodziła się w 1949 roku w Warszawie. Krystyna Lipka-Sztarbałło ukończyła studia na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie na Wydziale Architektury Wnętrz w 1974 roku. We wczesnym okresie działalności zawodowej zajmowała się m.in. projektowaniem wnętrz, scenografią, projektowaniem mody oraz grafiką użytkową. Dopiero po kilku latach pracy w różnych obszarach sztuk projektowych zaczęła stopniowo koncentrować się na ilustracji książkowej.

Za moment przełomowy w karierze artystki uznaje się rok 1989, kiedy otrzymała Grand Prix Międzynarodowego Biennale Sztuki dla Dziecka w Poznaniu za ilustracje do Pinokia Carla Collodiego. Choć nagrodzone prace nie zostały wówczas opublikowane, wyróżnienie to zapoczątkowało jej intensywną działalność ilustratorską i otworzyło drogę do dalszych realizacji książkowych.

W kolejnych latach Lipka-Sztarbałło ilustrowała utwory klasyków literatury dziecięcej i młodzieżowej, w tym m.in. Hansa Christiana Andersena, Jana Brzechwy, Marii Konopnickiej oraz Bolesława Leśmiana, współpracując z wieloma wydawnictwami polskimi Współpracowała też z czasopismami skierowanymi do najmłodszych, jak „Miś”, „Świerszczyk”, „Domowe Przedszkole” i „Ciuchcia”.

Twórczość Twórczość ilustratorska Krystyny Lipki-Sztarbałło obejmuje zarówno ilustracje do klasycznych tekstów literackich, jak i autorskie książki obrazkowe. Badacze zaliczają jej dorobek do nurtu współczesnej książki obrazkowej, w której warstwa wizualna i tekstowa tworzą spójną, równorzędną całość narracyjną. Do tego typu realizacji zaliczane są m.in. książki Sen, który odszedł oraz Żółta zasypianka. Charakterystyczne dla jej ilustracji są rozbudowane kompozycje, wyraźne myślenie przestrzenne oraz nawiązania do doświadczeń scenograficznych i projektowych z wcześniejszego okresu działalności artystycznej.

Działalność animacyjna i kuratorska Istotnym elementem działalności Lipki-Sztarbałło była aktywność na rzecz środowiska ilustratorskiego. W 1990 roku współtworzyła Sekcję Ilustratorów przy Związku Polskich Artystów Plastyków, a także inicjowała i współorganizowała konkursy oraz projekty promujące polską ilustrację książkową, w tym związane z Międzynarodowymi Targami Książki Dziecięcej w Bolonii, a także Polską Współczesna Sztukę Książki (w latach 1995–2004). Pełniła również funkcję kuratorki wystaw prezentujących dorobek polskich ilustratorów w kraju i za granicą.

Nagrody i wyróżnienia Lipka-Sztarbałło otrzymała m.in.:

1989 – Złote Koziołki (I nagroda) na VIII Biennale Sztuki dla Dziecka (Poznań) za ilustracje do "Pinokia" Carlo Collodiego 2001 – Medal BIB’01 (Bratysława) za ilustracje do utworu "Sen, który odszedł"  Anny Onichimowskiej (wyd. Ezop) oraz za tę samą książkę wyróżnienie w konkursie PTWK Najpiękniejsze Książki Roku 2001 i nagroda PS IBBY Książka Roku 2001 2002 – wpis na Międzynarodową Listę Honorową IBBY 2002 (Bazylea) za ilustracje do opowiadania "Sen, który odszedł" Anny Onichimowskiej; II nagroda w konkursie Pro Bolonia 2002 (Warszawa) za ilustracje do opowiadania "Żółta zasypianka" Anny Onichimowskiej 2003 – wyróżnienie PTWK w konkursie Najpiękniejsze Książki Roku za ilustracje do opowiadania "Moje – nie moje" Liliany Bardijewskiej (wyd. Ezop) 2004 – wyróżnienie w konkursie PS IBBY Książka Roku za ilustracje do wiersza "Nie wiem kto" Danuty Wawiłow  w opracowaniu graficznym Joanny Gwis (GWP) oraz za tę samą książkę wyróżnienie w konkursie PTWK Najpiękniejsze Książki Roku 2004 i wyróżnienie w konkursie Świat Przyjazny Dziecku (Warszawa) 2005 – wyróżnienie w konkursie PS IBBY Książka Roku 2005 za "Żółtą zasypiankę"  Anny Onichimowskiej (wyd. Fro9) 2006 – Bestsellerek Roku dla książki "A ja tak chcę" Beaty Ostrowickiej (wyd. Literatura) 2008 – wyróżnienie w konkursie Książka Roku 2008 PS IBBY za ilustracje do książki "Nic" Marii Marjańskiej-Czernik (wyd. Stentor – Kora) 2009 – III nagroda w konkursie im. Haliny Skrobiszewskiej oraz wpis na  Listę Skarbów Muzeum Książki Dziecięcej za ilustracje do utworu "Nic" Marii Mariańskiej-Czernik 2010 – nagroda koreańskiego Ministerstwa Kultury dla książki "Mapy mówią" Heekyoung Kim (Nonjang 2009) 2011 – wpis na międzynarodową listę finalistów konkursu CJ Picture Book Awards Seul Korea oraz tytuł książki miesiąca Buch des Monats, Dt. Akademie für Kinder- und Jugendliteratur dla niemieckiej edycji  "Wo geht's lang?" ("Dokąd iść?") Heekyoung Kim (wyd. Gerstenberg Verlag) 2012 – nominacja do nagrody 2012 2013 – nagroda w konkursie Muzeum Książki Dziecięcej za polską edycję "Dokąd iść? Mapy mówią do nas" (wyd. Entliczek) oraz wyróżnienie przez jury profesjonalna i nominacja przez jury dziecięce w konkursie Dong Polskiej Sekcji IBBY za tę samą książkę 2015 -  Nagroda Specjalna za "Łazienkowe pytania" (Wydawnictwo Znak, Warszawa 2014) i wpis na Listę Skarbów Muzeum Książki Dziecięcej.

Za pracę na rzecz książki dziecięcej:

2004 – Złota Odznaka Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek 2006 – Srebrny Medal Gloria Artis MKiDN 2012 – Medal PS IBBY 2013 – Pegazik za całokształt twórczości

Bibliografia

Książki autorskie

Sztuka książki: współczesna polska sztuka książki: ilustracja, z Hanną Kocańdą-Kołodziejczyk, Warszawa: Związek Polskich Artystów Plastyków – Okręg Warszawski, 2000. Almanach 1990–2002: polscy ilustratorzy dla dzieci, z Małgorzatą Bieńkowską, Warszawa: Okręg Warszawski Związku Polskich Artystów Plastyków, 2003. Łazienkowe pytania, Warszawa: Wydawnictwo Ezop, 2014.

Ilustracje

Ćwiczenia gimnastyczne dla kobiet oczekujących dziecka, tekst Bożena Borys, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1988. Foka, tekst Jan Brzechwa, Warszawa: Wydawnictwo Oświatowe Wspólna Sprawa, 1989. Grzyby, tekst Jan Brzechwa, Warszawa: Wydawnictwo Oświatowe Wspólna Sprawa, 1989. Kaczki, tekst Jan Brzechwa, Warszawa: Wydawnictwo Oświatowe Wspólna Sprawa, 1989. Mamo, tato ćwiczmy razem!, tekst Bożena Borys, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1990. Bajka o Piosence i nutkach: muzyka dla najmłodszych, tekst Lidia Bajkowska, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. Muzyka na Krzywej Wieży, tekst Wiera Badalska, Warszawa: Nasza Księgarnia, 1992. Księga domu. Wybór wierszy rodzinnych, tekst Anna Onichimowska i Ewa Prządka, Poznań: Podsiedlik-Raniowski i Spółka, 1993. Gdy zapadnie noc, tekst Tadeusz Kubiak, Warszawa: Nasza Księgarnia, 1993. Szelmostwa lisa Witalisa, tekst Jan Brzechwa, Warszawa: Nasza Księgarnia, 1993. Domowe zabawy logopedyczne, tekst Małgorzata Dembińska, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1994. Słowo za słowem: zeszyt ćwiczeń dla klasy czwartej szkoły podstawowej, tekst Maria Nagajowa, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1994. Takie same, wyższe, niższe: wycinanie, rysowanie, kolorowanie, nalepianie, tekst Alicja Siemak-Tylikowska i Agnieszka Tylikowska, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1995. Mój pierwszy elementarz. Zeszyt ćwiczeń 1, tekst Anna Czochra, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1995. Mój pierwszy elementarz. Zeszyt ćwiczeń 2, tekst Anna Czochra, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1995. Nasze środowisko: podręcznik dla klasy 1 szkoły podstawowej, tekst Wojciech Dziabaszewski, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1996. Mój pierwszy elementarz: wycinanka, tekst Anna Czochra, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1996. Słowa i świat: zeszyt ćwiczeń dla klasy szóstej szkoły podstawowej, tekst Maria Nagajowa, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1996. Nasze środowisko: podręcznik dla klasy 2 szkoły podstawowej, tekst Wojciech Dziabaszewski, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1997. Dawno, dawno temu, tekst Alan Alexander Milne, Warszawa: Prószyński i S-ka, 1997. Przygody Sindbada Żeglarza, tekst Bolesław Leśmian, Warszawa: Prószyński i S-ka, 1998. ABC sześciolatka: przygotowanie do czytania, cz. 2: Zaczynam czytać, tekst Anna Łada-Grodzicka, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1998. Dzikie łabędzie, tekst Hans Christian Andersen, Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999. Mała syrena, tekst Hans Christian Andersen, Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999. Stefek Burczymucha i inne opowieści, tekst Maria Konopnicka, Poznań: Podsiedlik-Raniowski i Spółka, 2000. Sen, który odszedł, tekst Anna Onichimowska, Warszawa: Agencja Edytorska Ezop, 2001. Bajki o zwierzątkach, tekst Anna Sójka-Leszczyńska, Poznań: Podsiedlik-Raniowski i Spółka, 2002. Moje – nie moje, tekst Liliana Bardijewska, Warszawa: Agencja Edytorska Ezop, 2004. Nie Wiem Kto, tekst Danuta Wawiłow, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2004. Tajemnice początku: mity o stworzeniu świata, tekst Anna Onichimowska, Warszawa: Świat Książki, 2005. Żółta zasypianka, tekst Anna Onichimowska, Łódź: FRO9, 2005. Dobre duszki: wiersze do poduszki, tekst Zbigniew Dmitroca, Warszawa: Świat Książki, 2006. Ale ja tak chcę!, tekst Beata Ostrowicka, Łódź: Wydawnictwo Literatura, 2006. Twórcy dzieciom 1990–2005: almanach Polskiej Sekcji IBBY, Warszawa: Stowarzyszenie Przyjaciół Książki dla Młodych – Polska Sekcja IBBY, 2006. Nic, tekst Maria Marjańska-Czernik, Warszawa: Wydawnictwo Piotra Marciuszka STENTOR, 2008. Literki na cztery fajerki, tekst Zbigniew Dmitroca, Warszawa: Świat Książki, 2010. Dokąd iść?: mapy mówią do nas, tekst Heekyoung Kim, Warszawa: Wydawnictwo Entliczek, 2012. Franuś, gdzie ty masz głowę?, tekst Beata Ostrowicka, Łódź: Wydawnictwo Literatura, 2014. Sposoby na zaśnięcie: we współczesnych wierszach i ilustracjach dla dzieci, praca zbiorowa, Wrocław: Biuro Literackie, 2015. Polska szkoła ilustracji 1960–1980: XV Poznańskie Spotkania Targowe – Książka dla Dzieci, Młodzieży i Rodziców Poznań, 18–20 marca 2016, praca zbiorowa, Polskie Towarzystwo Wydawców Książek, 2016. Włóczykij, tekst Agnieszka Taborska, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2018. Bajki z natury, tekst Ignacy Krasicki, Lidzbark Warmiński: Stowarzyszenie Kobiet „Miej Marzenia”, 2023.

Przypisy

Kategoria:Polscy ilustratorzy Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Urodzeni w 1949