Jurij Aleksiejewicz Dmitriew (; ur. 28 stycznia 1956 r. w Pietrozawodsku) – rosyjski badacz zbrodni stalinizmu, działacz społeczny, więzień polityczny od 2016 roku.

W latach 1988-2016 pracował na rzecz przywracania pamięci ofiar stalinizmu w Republice Karelii poprzez kwerendy archiwalne, ustalanie nazwisk represjonowanych, opracowanie i publikacje ksiąg pamięci z biogramami ofiar, poszukiwania zbiorowych grobów i upamiętnienie tych miejsc oraz organizację obchodów dni pamięci.

Uczestniczył w odnalezieniu i upamiętnieniu zbiorowych grobów ofiar stalinizmu w Pietrozawodsku (1988–1991), Sandarmochu (1997), Krasnym Borze (1997–1998), Kanale Białomorskim (2003), na Wyspach Sołowieckich (2005–2014).

Członek Ośrodka Badawczo-Informacyjnego Memoriał w Republice Karelii (1990–1997), założyciel i przewodniczący stowarzyszenia Akademia Społeczno-Prawnej Obrony (1998-2009) z siedzibą w Pietrozawodsku, członek Komisji na rzecz Przywrócenia Praw Rehabilitowanym Ofiarom Represji Politycznych przy Rządzie Republiki Karelii (od 1992), przewodniczący karelskiego oddziału Stowarzyszenia Memoriał (od 2014).

Aresztowany w grudniu 2016 r., po trwającym pięć lat procesie politycznym bezpodstawnie skazany 27 grudnia 2021 r. na 15 lat pozbawienia wolności; wyrok odbywa w obozie o zaostrzonym rygorze IK-18 w miejscowości Potma w Republice Mordowii.

Nagrody i odznaczenia:

2005 Nagroda Związku Dziennikarzy Rosji „Złote Pióro Rusi”; 2015 Złoty Krzyż Zasługi nadany przez Prezydenta RP; 2016 Dyplom Honorowy Republiki Karelii – najwyższa republikańska nagroda państwowa; 2018 Nagroda im. Andrieja Sacharowa „Za dziennikarstwo jako postawę” i order „Za męstwo” przyznawane rosyjskim dziennikarzom za obronę wartości bliskich A. Sacharowowi; 2018 Nagroda Moskiewskiej Grupy Helsińskiej za historyczny wkład w obronę praw człowieka; 2019 Nagroda im. Jegora Gajdara dla projektu „Sandarmoch” za działalność na rzecz budowania społeczeństwa obywatelskiego. „poszukiwania grobów i utrwalania pamięci o ludziach zamordowanych w Sandarmochu w latach 1937-38”; 2020 Nagroda szwedzkiej Fundacji Pamięci Anny Dahlbäck za cywilną odwagę w walce o prawa człowieka; 2020 Francusko-Niemiecka Nagroda Praw Człowieka i Praworządności przyznawana przez MSZ Francji i Niemiec; 2020 Nagroda im. Lwa Kopielewa przyznana przez Forum Lwa Kopielewa w Kolonii; 2021 Nagroda Wolności im. Andrieja Sacharowa przyznawana przez Norweski Komitet Helsiński; 2022 Pokojowa Nagroda Nobla dla Stowarzyszenia Memoriał, Aleśa Bialackiego i ukraińskiego Centrum Wolności Obywatelskich.

Bibliografia:

Dmitriew, J.A., księga pamięci Miesto rasstrieła Sandarmoch (Miejsce Egzekucji Sandarmoch), 6241 krótkich biogramów ofiar rozstrzelanych w Sandarmochu, wyd. Rząd Rep. Karelii i wyd. Bars, Pietrozawodsk, 1999 (https://imwerden.de/pdf/dmitriev_yuri_mesto_rasstrela_sandarmokh_1999__ocr.pdf). Dmitriew, J.A., księga pamięci Bor Krasnyj ot prolitoj krowi (Bór Czerwony od Przelanej Krwi); 1196 biogramów ofiar rozstrzelanych w Krasnym Borze, wyd. Rząd Rep. Karelii, Akademia Społeczno-Prawnej Obrony, Pietrozwodsk, 2000. Czuchin, I.I., Dmitriew, J.A., księga pamięci Pominalnyje spiski Karelii, 1937-1938. Unicztożennaja Karelia, (Karelskie Spisy Pamięci 1937-1938. Zamordowana Karelia); 14 039 biogramów ofiar represji w Karelii, wyd. Rząd Rep. Karelii, Akademia Społeczno-Prawnej Obrony, Pietrozawodsk, 2022 (https://visz.nlr.ru/person/book/karel?ysclid=ld1lhq1gxo853017544). Dmitriew, J.A., Biełomorsko-Bałtijskij Wodnyj Put' (ot zamysłow do wopłoszczenija) (Białomorsko-Bałtycki Szlak Wodny. Od planów do realizacji) – zbiór dokumentów archiwalnych dotyczący budowy Kanału Białomorskiego (1931-1933) z komentarzami, wstęp historyczny, fotokopie oryginalnych dokumentów, zdjęcia, wyd. Akademia Społeczno-Prawnej Obrony, Pietrozawodsk, 2003. Dmitriew, J.A., księga pamięci Krasnyj Bor, wyd. 2 poprawione, wydanie staraniem przyjaciół aresztowanego autora, Pietrozawodsk 2017 (http://imwerden.de/pdf/dmitriev_krasny_bor_2017.pdf) Dmitriew, J.A., red.: Razumow A.J., Ich pomnit Rodina. Kniga Pamiati karelskogo naroda (Ojczyzna o nich pamięta. Księga pamięci narodu Karelów) poświęcona ofiarom rdzennej ludności Karelii, ponad 5500 biogramów ofiar; praca zakończona w czasie pobytu autora w areszcie śledczym, wyd. staraniem przyjaciół aresztowanego autora, Pietrozawodsk, 2017 (https://imwerden.de/pdf/ikh_pomnit_rodina_kniga_pamyati_karelskogo_naroda_2017.pdf?ysclid=ld3nwlocu2970625907). Dmitriew, J.A., red.: Razumow, Miesto Pamiati Sandarmoch; t. 1, (Miejsce Pamięci Sandarmoch, t.1), poprawione i uzupełnione wydanie księgi pamięci Miejsce Egzekucji Sandarmoch (1999); biogramy ofiar na pierwsze litery alfabetu (a, b, we), artykuły o losach niektórych ofiar, historia kompleksu memorialnego Sandarmoch, fotografie, fotokopie dokumentów; praca zakończona w czasie pobytu J. Dmitriewa w areszcie; wyd. staraniem przyjaciół aresztowanego autora, Pietrozawodsk, 2019; (wydanie elektroniczne 2017 r.), (https://www.memo.ru/media/uploads/2020/01/23/_2020.pdf). Księga pamięci Miejsce Pamięci Sandarmoch, t. 1, wydanie 3 poprawione przez autora w areszcie śledczym, 2020. Dmitriew, J.A., red.: Razumow, Miesto Pamiati Sandarmoch, t. 1, wyd. 2; wyd. staraniem przyjaciół aresztowanego autora, Pietrozawodsk, 2019 (https://lib.memo.ru/media/book/26550.pdf). Księga pamięci Miejsce Pamięci Sandarmoch, t. 2, biogramy ofiar na litery alfabetu (ge, de, je), dwanaście historii losów ofiar i ich rodzin, obszerne materiały hist. o komandzie egzekucyjnym NKWD w Sandarmochu, artykuły o próbach fałszowania historii w Snadarmochu przez Rosyjskie Wojenno-historyczne Towarzystwo w l. 2018-2019, 2022. Dmitriew, J.A., red.: Razumow, Miesto Pamiati Sandarmoch, t. 2 (https://lib.memo.ru/media/book/30521.pdf). W opracowaniu – trzeci tom księgi Miejsce Pamięci Sandarmoch z biogramami ofiar na kolejne litery alfabetu. W przygotowaniu – księga pamięci Zesłańcy w Karelii (Spiecpereseliency w Karelii) wieloletnia praca dotycząca osób deportowanych i zesłanych do Karelii w XX w. (w 2016 r. liczy 64 000 biogramów) przerwana aresztowaniem Dmitriewa.

Kategoria:Urodzeni w 1956 Kategoria:Więźniowie polityczni w Rosji Kategoria:Dysydenci Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi