Tomasz Krzysztof Oszako (ur. 10 marca 1959 w Warszawie) – polski leśnik i fitopatolog, profesor nauk rolniczych, profesor w Instytucie Badawczym Leśnictwa (Zakład Ochrony Lasu) oraz profesor Politechniki Białostockiej (Instytut Nauk Leśnych).

W pracy naukowej zajmuje się fitopatologią leśną i zagadnieniami zdrowotności drzewostanów, w tym chorobami infekcyjnymi lasów, ochroną biologiczną roślin w szkółkarstwie oraz wykrywaniem i identyfikacją organizmów obcych (inwazyjnych) z wykorzystaniem metod biologii molekularnej.

Życiorys Maturę zdał w XXVIII Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Kochanowskiego w Warszawie. Ukończył studia leśne w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (1983). Od 1983 jest związany zawodowo z Instytutem Badawczym Leśnictwa.

Stopień doktora uzyskał w 1995 w Instytucie Badawczym Leśnictwa na podstawie dysertacji Udział grzybów z rzędu Ophiostomatales w zjawisku zamierania dębu szypułkowego Quercus robur L. Stopień doktora habilitowanego otrzymał w 2010, przedstawiwszy dzieło Znaczenie gatunków rodzaju Phytophthora w zamieraniu drzewostanów olszowych. Tytuł profesora nauk rolniczych otrzymał w 2020 na mocy postanowienia Prezydenta RPPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 maja 2020 r. nr 115.4.2020 w sprawie nadania tytułu profesora ()..

Od 2009 jest również związany z Politechniką Białostocką. Odbywał staże i wizyty naukowe m.in. we Francji, Niemczech, na Węgrzech i w Finlandii.

Działalność naukowa W pracy naukowej Tomasz Oszako koncentruje się na fitopatologii leśnej, w szczególności na chorobach infekcyjnych drzew i sadzonek powodowanych przez grzyby oraz lęgniowce (Oomycota), a także na metodach monitoringu, diagnostyki i ograniczania strat w drzewostanach oraz w szkółkach leśnych. W części wcześniejszych prac podejmował temat występowania i chorobotwórczości lęgniowców z rodzaju Phytophthora na sadzonkach drzew leśnych, m.in. na jesionie wyniosłym (Fraxinus excelsior). W jego dorobku znajdują się też opracowania dotyczące procesów zamierania drzew w warunkach naturalnych (np. olszy czarnej w dolinie rzeki Narewki), z analizą tła fitopatologicznego i możliwych czynników infekcyjnych. W publikacjach przeglądowych opisywał problem nowych i narastających zagrożeń fitopatologicznych w leśnictwie oraz znaczenie wczesnej diagnostyki i działań profilaktycznych, w tym wątków bioasekuracji i oceny ryzyka wprowadzania patogenów. Współtworzył m.in. prace poświęcone ocenie ryzyka wystąpienia Phytophthora ramorum w Polsce.

Część jego prac ma charakter współpracy międzynarodowej, m.in. w zakresie porównywania izolatów Phytophthora i ich chorobotwórczości w kontekście zamierania buka (Fagus sylvatica) w różnych warunkach geograficznych. W jego dorobku znajdują się również publikacje łączące ocenę zdrowotności drzewostanów z analizami genetycznymi populacji (m.in. dla dębu i świerka).

Ważnym nurtem jego działalności są także metody ograniczania strat powodowanych przez patogeny, w tym analizy wykorzystania związków fosforynowych oraz zastosowań praktycznych w ochronie sadzonek jesionu przed patogenami (m.in. Phytophthora spp. i Hymenoscyphus fraxineus). W dorobku obecne są również opracowania dotyczące możliwości wykorzystania fungicydów w leśnictwie, zwłaszcza w ochronie szkółek i upraw. W obszarze szkółkarstwa zajmował się także podejściem zintegrowanym (IPM), w tym biologiczną ochroną roślin oraz ograniczaniem źródeł inokulum, m.in. poprzez technologie uzdatniania wody wykorzystywanej w produkcji szkółkarskiej.

Istotną część jego dorobku stanowią prace dotyczące monitoringu i diagnostyki patogenów, w tym identyfikacji i analizy różnorodności gatunków Phytophthora stwierdzanych w Polsce oraz wykrywania lęgniowców w środowisku wodnym. Współtworzył także prace nad narzędziami diagnostycznymi o podwyższonej przepustowości, m.in. z zastosowaniem systemu Fluidigm. W jego dorobku obecne są również badania nad wczesną detekcją patogenów z wykorzystaniem profili lotnych związków organicznych (VOC), w tym narzędzi typu e-nose oraz metod chromatograficznych (SPME-GC-MS), a także testy rozróżniania wybranych patogenów na podstawie sygnałów czujnikowych.

W dorobku widoczny jest również nurt badań nad różnorodnością i ekologią mikobioty związanej z wybranymi elementami ekosystemów leśnych (np. jemiołą).

Od 2024 współtworzył także publikacje dotyczące śluzowców (Eumycetozoa/Myxomycetes), analizując zależność ich zróżnicowania od siedliska, substratu i sposobu użytkowania lasu oraz wskazując na ich potencjał bioindykacyjny.

W latach 2007–2009 pracował jako ekspert Komisji Europejskiej (DG Research) w obszarze leśnictwa i przemysłu drzewnego, a w latach 2013–2015 pełnił funkcję krajowego eksperta w jednostce roślinnej EFSA (m.in. w zakresie organizmów kwarantannowych).

Był powoływany jako ekspert Komisji Ewaluacji Nauki (m.in. w kadencjach ogłaszanych przez Instytut Badawczy Leśnictwa w 2022 i 2025).

Odznaczenia

Srebrny Krzyż Zasługi „za zasługi w działalności na rzecz rozwoju leśnictwa, za osiągnięcia w pracy zawodowej” (2004)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 maja 2004 r. o nadaniu odznaczeń ().

Przypisy

Linki zewnętrzne Profil w serwisie Instytutu Badawczego Leśnictwa Informacja o nominacji profesorskiej (Politechnika Białostocka)

Kategoria:Absolwenci Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Białostockiej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy fitopatolodzy Kategoria:Polscy leśnicy Kategoria:Pracownicy Instytutu Badawczego Leśnictwa Kategoria:Urodzeni w 1959