Jim Morrison, właśc. James Douglas Morrison (ur. 8 grudnia 1943 w Melbourne, zm. 3 lipca 1971 w Paryżu) – amerykański poeta i piosenkarz, wokalista, frontman i twórca piosenek zespołu The Doors. Epizodycznie także prozaik, aktor, reżyser filmowy i scenarzysta.

Uchodzi za jedną z najbardziej wpływowych postaci muzyki rockowej i współczesnej kultury popularnej. Jego styl życia stał się modelowy dla obyczajowych rebeliantów swoich czasów. Zaliczany do grona tzw. poetów wyklętych.

Życiorys Dzieciństwo i młodość thumb|Jim Morrison z ojcem (1964) Urodził się w Melbourne na Florydzie, w rodzinie pochodzenia irlandzko-angielskiego, był synem George’a Stephena Morrisona i Clary Clark Morrison. Wraz z rodziną wielokrotnie zmieniał miejsce zamieszkania, przemieszczali się po różnych rejonach USA, ostatecznie osiedli w Kalifornii. Jego ojciec, który służył w marynarce wojennej na Pacyfiku podczas II wojny światowej, a później dosłużył się stopnia kontradmirała (Rear admiral), był dla niego źródłem nieustannej frustracji. W charakterze ojca upatruje się źródeł późniejszych skłonności rebelianckich syna. Kiedy rodzina Morrisonów na krótko osiadła w Nowym Meksyku, całymi godzinami przesiadywał na pustyni, przyglądając się jaszczurkom i wężom. To spowodowało, że w tym czasie pojawiła się u niego fascynacja gadami, która była widoczna przez całe życie. Sam nazywał siebie „Królem Jaszczurem”.

thumb|Morrison aresztowany w wieku 19 lat za pijackie zachowanie podczas meczu futbolu amerykańskiego (1963) W wieku około 15 lat odkrył twórczość Fryderyka Nietzschego, Williama Blake’a, a przede wszystkim XIX-wiecznych poetów, takich jak Arthur Rimbaud, Paul Verlaine czy Charles Baudelaire. Szacuje się, że w tym czasie powstały jego pierwsze wiersze. Jako nastolatek zaczął buntować się przeciwko surowej dyscyplinie ojca, poprzez picie alkoholu i interesowanie się kobietami. Kiedy ukończył liceum w 1961, poprosił rodziców o komplet dzieł Nietzschego jako prezent na ukończenie szkoły. Nauczyciel angielskiego Morrisona w ostatniej klasie liceum powiedział później: „Jim czytał tyle samo, a prawdopodobnie więcej niż jakikolwiek inny uczeń w klasie, ale wszystko, co czytał, było tak nietypowe, że poprosiłem innego nauczyciela (który szedł do Biblioteki Kongresu), aby sprawdził, czy książki, o których pisał Jim, rzeczywiście istnieją. Podejrzewałem, że je zmyśla, ponieważ były to angielskie książki o demonologii z XVI i XVII wieku. Nigdy o nich nie słyszałem, ale istniały i jestem przekonany na podstawie artykułu, który napisał, że je przeczytał”Hopkins, Jerry; Sugerman, Danny (1980). No One Here Gets Out Alive. ..

Wcześnie opuścił rodzinny dom. Wstępując na uniwersytet, celowo podał fałszywą informację, że oboje jego rodzice nie żyją. W tym okresie zaczął też stosować substancje psychoaktywne, takie jak LSD i haszysz. Ukończył studia na UCLA w 1965 tylko dlatego, jak sam powiedział: „Nie chciałem iść do wojska i nie chciałem pracować”.

thumb|Morrison (1967)

Kariera muzyczna thumb|Morrison (pierwszy od prawej) z grupą The Doors w 1966 W wyniku przypadkowego spotkania z kolegą ze studiów – pianistą Rayem Manzarkiem – został wokalistą rockowym. Wraz z Robbym Kriegerem, Johnem Densmore’em oraz Rayem Manzarkiem (początkowo Manczarkiem) utworzył zespół The Doors. Nazwę grupy zaczerpnął z książki Drzwi percepcji autorstwa Aldousa Huxleya. Koledzy z zespołu nazywali go często „Jimbo”, jednak sam o sobie mówił „Król Jaszczur” lub „Mr. Mojo Risin'”. Fani ochrzcili go natomiast mianem „Pana Charyzmy”.

Krytycy podsumowują, że krótka kariera Morrisona to pasma skandali obyczajowych, awantur, orgii, uzależnienia od alkoholu oraz stałego balansowania na granicy obłędu. Jego styl życia wpłynął na tarcia w grupie, w której trzech instrumentalistów zdecydowanych było rozwijać muzykę, podczas gdy wokalista coraz częściej nie był w stanie w ogóle pracować i występować na scenie. Jednym z głośniejszych skandali było wydarzenie po koncercie w Miami w 1969 gdy oskarżono go o nieprzyzwoite zachowanie na scenie (obnażenie się).

thumb|Morrison (1970)

Życie prywatne Miał wiele romansów, m.in. z piosenkarką Nico. Znał osobiście Janis Joplin. Gdy Morrison zaczął się do niej zalecać podczas jednej z imprez, ta nie była nim zainteresowana, a gdy zrobił się natarczywy, rozbiła mu na głowie butelkę.

W 1970 wziął magiczny ślub z dziennikarką Patricią Kennaely. Mimo iż oboje podpisali potrzebne dokumenty, ich małżeństwo nigdy nie było ważne w świetle prawa. Nie wiadomo też, czy owe małżeństwo rzeczywiście się odbyło, ponieważ jest wspominane jedynie przez dziennikarkę. Robby Krieger w swojej książce Set The Night On Fire podważa je, jak i całą relację Morrisona z Patricią, podobnie jak reszta członków The Doors. Mieli mieć dziecko, lecz Kennaely dokonała aborcji.

Jego najważniejszą partnerką życiową była , z którą związał się szczególnie blisko w ostatnich latach życia.

Śmierć thumb|Grób Morrisona w Paryżu Pamela Courson, wyjechawszy w ślad za swym francuskim kochankiem, od którego kupowała narkotyki, namówiła Morrisona do porzucenia zespołu i wyjazdu do Paryża. Wkrótce później został znaleziony martwy w wannie we własnym mieszkaniu; oficjalnie zmarł na atak serca. W chwili śmierci miał 27 lat, przez co zalicza się go do Klubu 27.

Nie przeprowadzono sekcji zwłok Morrisona. Okoliczności śmierci artysty od początku były źródłem licznych spekulacji. Najbardziej prawdopodobna wydaje się teoria, że zmarł z powodu przedawkowania heroiny, którą miał spożyć, myląc z kokainą. Mógł też umrzeć w klubie Rock n’ Roll Circus, w którym, według właściciela lokalu, miał przebywać muzyk w ostatnich chwilach swojego życia. Według tej wersji miał on zostać wyniesiony z klubu i zaniesiony do domu, co miało ukryć prawdziwą przyczynę śmierci.

Marianne Faithfull stwierdziła natomiast, że Morrisona nieumyślnie zabił jej partner i diler narkotykowy, który podał „zbyt mocne” narkotyki Morrisonowi.

Informacja o śmierci została podana do wiadomości ogólnej dopiero po ośmiu dniach od zgonu i pięć dni po pogrzebie. Artysta został pochowany 6 lipca 1971 na cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu, gdzie został pochowany m.in. Oscar Wilde, jeden z ulubionych poetów Morrisona.

Jego partnerka, Pamela Courson zmarła w 1974 roku, z powodu przedawkowania narkotyków. W chwili śmierci miała również 27 lat.

Twórczość Muzyka

Poezja

Wpływ na kulturę masową O Morrisonie powstało wiele książek biograficznych (Jerry Hopkins No One Here Gets Out Alive (), John Densmore Riders on the Storm: My Life with Jim Morrison and the Doors (), Steven Davis Jim Morrison: Life, Death, Legend ()), filmów dokumentalnych (Feast of Friends, The Doors are open, When You're Strange) oraz jeden film fabularny – The Doors w reżyserii Olivera Stone’a, w którym w postać Jima wciela się Val Kilmer.

Arkadiusz Jakubik wyreżyserował o nim musical pt. Jeździec burzy grany w Teatrze Rampa. Paweł Passini wyreżyserował spektakl pt. Morisson/Śmiercisyn grany w Opolskim Teatrze Lalki i Aktora.

Filmografia „Message to Love: The Isle of Wight Festival” (mat. archiwalne, 1997, film dokumentalny, reżyseria: Murray Lerner) „Doors: Mr. Mojo Risin' – The Story of L.A. Woman” (mat. archiwalne, 2012, film dokumentalny, reżyseria: Martin R. Smith)

Przypisy

Kategoria:Wykonawcy poezji śpiewanej i piosenki literackiej Kategoria:Amerykańskie barytony Kategoria:Amerykańscy wokaliści bluesowi Kategoria:Amerykańscy wokaliści rockowi Kategoria:Amerykańscy poeci XX wieku Kategoria:Amerykańscy tekściarze Kategoria:Członkowie The Doors Kategoria:Poeci wyklęci Kategoria:Urodzeni w 1943 Kategoria:Zmarli w 1971 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu