Łzy diabła – powieść fantastyczna autorstwa Magdaleny Kozak, wydana w 2015 roku nakładem wydawnictwa Insignis i wznowiona w 2021 przez Fabrykę Słów. Utwór zaliczany jest do gatunku fantastyki militarnej.

Książka, inspirowana doświadczeniami autorki z misji w Afganistanie, doczekała się w większości pozytywnych recenzji.

Fabuła Akcja powieści rozgrywa się na planecie Dżahan, zamieszkanej przez rozwiniętą cywilizację o strukturach społecznych opartych na honorze, prawie i tradycji, lecz pozbawioną zaawansowanej technologii. Kontakt z Ziemianami, którzy przybyli na tę planetę, prowadzi do powstania zależności ekonomicznej: mieszkańcy planety uprawiają czars – surowiec wykorzystywany do produkcji narkotyku znanego jako „Łzy diabła”, który staje się bardzo popularny na Ziemi.

Fabuła powieści koncentruje się wokół dwóch głównych wątków. Pierwszy dotyczy królewicza Izzata, syna władcy Dżahanu, który wyrusza na wyprawę wojenną mającą na celu zabezpieczenie strategicznego szlaku transportu czarsu. Drugi wątek przedstawia losy Znajdy – tajemniczego człowieka, który z pasterza przeistacza się w legendarną postać znaną jako „Mściciel z Pól”. Jako partyzant prowadzi walkę przeciwko królewskim wojskom, stając się symbolem oporu i bohaterem ludowych opowieści.

Wydania Pierwsze wydanie nakkadem Insignis (ISBN 978-83-63944-78-0) miało miejsce w 2015. Drugie, nakładem Fabryki Słów, w 2021 (ISBN 978-83-7964-595-4). Książkę objął patronatem medialnym portal Polska Zbrojna.

Odbiór Konrad Karkowski zrecenzował książkę dla „Kuriera Porannego”. Autor podkreśla, że powieść stanowi próbę przedstawienia doświadczeń wojennych autorki – inspirowanych misjami na Bliskim Wschodzie – w konwencji fantastycznej, co nadaje jej realistyczny i refleksyjny wymiar. Za główne zalety uznano przystępny styl narracji, wciągającą fabułę oraz konstrukcję dwóch równoległych wątków, które łączą się w spójny finał. Pozytywnie oceniono także rozwój głównych bohaterów, zwłaszcza ich przemianę pod wpływem doświadczeń wojennych, uznaną za wiarygodną i dobrze uzasadnioną. Krytyczne uwagi dotyczyły przede wszystkim warstwy językowej, w tym zbyt współczesnego i jednolitego sposobu mówienia postaci, co osłabia wiarygodność świata przedstawionego. Mimo tych zastrzeżeń recenzent uznał książkę za angażującą i wartą polecenia, zwłaszcza ze względu na realistyczne ujęcie tematyki wojennej.

W portalu Poltergeist książka doczekała się dwóch recenzji; obydwie przyznały książce ocenę 8.5/10. W 2015 roku Łukasz Kowalski uznał, że powieść, inspirowana realiami współczesnych konfliktów zbrojnych przeniesionych na obcą planetę, stanowi udane połączenie fantastyki naukowej z klasyczną powieścią wojenną. Docenił konstrukcję fabuły, równoległe prowadzenie dwóch wątków, rozwój bohaterów oraz ich wiarygodność i relacje, zwłaszcza motyw braterstwa broni. Pozytywnie ocenił także wyważenie elementów militarnych, politycznych i obyczajowych oraz stopniowo rosnące tempo akcji, prowadzące do dynamicznego finału. Krytyczne uwagi dotyczyły przede wszystkim niektórych uproszczeń fabularnych, momentami zbyt bezpośrednich zabiegów narracyjnych oraz sporadycznych wątków romantycznych, uznanych za mniej przekonujące. Mimo tych zastrzeżeń recenzent ocenił książkę jako udaną i angażującą. Drugie wydanie z 2021 roku zrecenzował Henryk Tur. Za główne zalety powieści uznał atrakcyjną i dobrze skonstruowaną fabułę, zawierającą zaskakujące powiązania między wątkami oraz angażujących bohaterów. Jednocześnie skrytykował niewykorzystany potencjał świata przedstawionego, wskazując m.in. na niespójności w przedstawieniu technologii Ziemian oraz niewystarczające rozwinięcie realiów kulturowych Dżahanu. Zwrócił uwagę na zbyt współczesny sposób zachowania i język postaci, co – jego zdaniem – osłabia wiarygodność uniwersum, a także na marginalne potraktowanie kwestii religijnych, które powinny odgrywać większą rolę w przedstawionym społeczeństwie. Mimo tych zastrzeżeń uznał książkę za interesującą i wartą polecenia, szczególnie ze względu na warstwę fabularną.

Dla portalu Katedra książkę zrecenzował Adam Szymonowicz. Autor podkreśla, że powieść stanowi interesującą wariację na temat współczesnych konfliktów zbrojnych. Za główną zaletę uznał realistyczne i szczegółowe przedstawienie działań militarnych, obejmujące taktykę, logistykę i mechanikę walki. Pozytywnie ocenił również sposób ukazania wojny jako złożonego zjawiska politycznego i psychologicznego, wpływającego na przemiany bohaterów oraz podważającego jednoznaczny podział na strony konfliktu. Krytyczne uwagi dotyczyły przede wszystkim nierównego tempa narracji, zwłaszcza powolnego początku, a także przewidywalności części rozwiązań fabularnych. Zastrzeżenia wzbudziło również marginalne znaczenie niektórych elementów świata przedstawionego, w tym wątku tytułowego narkotyku i obecności Ziemian, a także mało przekonujący wątek romantyczny. Mimo tych niedociągnięć recenzent uznał powieść za udaną i najambitniejszą w dotychczasowej twórczości autorki.

Bardziej negatywną opinię o powieści miała recenzentka portalu Game Exe, Marta Kucharska, oceniając ją na 2/10. Recenzentka skrytykowała tempo narracji, zwłaszcza rozwlekły i nużący początek, a także konstrukcję świata przedstawionego, uznaną za niespójną i mało wiarygodną, szczególnie w zakresie technologii i relacji między cywilizacjami. Z tego powodu recenzentka zakwestionowała zasadność klasyfikowania powieści jako fantastyki naukowej, wskazując na bardzo powierzchowne wykorzystanie motywów tego gatunku. Negatywnie oceniła również styl językowy, określony jako nierówny i momentami nieadekwatny do realiów świata, oraz dialogi, które uznała za zbyt potoczne i niespójne. Zastrzeżenia recenzentki wzbudziła także kreacja bohaterów, w większości, poza postacią Izzata, postrzeganych jako schematyczni i płytcy. W podsumowaniu książkę uznała jako przykład zmarnowanego potencjału i „uładzoną bajkę o honorowych terrorystach i łagodnych żołnierzach”.

Książkę zrecenzowano także w portalu Głos Kultury, gdzie recenzentem był Elżbieta Buszko. Autorka uznała powieść za udaną, doceniając w niej rozbudowaną, wielowątkową fabułę oraz dużą intensywność wydarzeń, wskazując na liczne zwroty akcji i dynamiczne tempo narracji. Za główne zalety utworu uznała realistyczne przedstawienie działań militarnych, inspirowanych doświadczeniami autorki z misji wojskowych, a także rozbudowane i wiarygodne przemiany bohaterów, zwłaszcza głównego protagonisty. Doceniła również emocjonalną głębię opowieści, obejmującą takie motywy jak zdrada, przebaczenie, honor oraz wpływ wojny na psychikę człowieka, i styl narracji, uznany za przystępny i angażujący, mimo obecności brutalnych scen oraz szczegółowych opisów walki. Recenzentka nie wskazała istotnych wad powieści, zwracając jedynie uwagę na jej dużą objętość oraz konieczność uważnego śledzenia licznych wątków i postaci.

Książką została także zrecenzowana w portalu militarnym wojsko-polskie.pl, gdzie recenzent uznał ją za udaną pozycję, cbhwaląc rozbudowaną, wielowątkową fabułę oraz umiejętne łączenie elementów science fiction z realizmem inspirowanym doświadczeniami autorki z misji wojskowych. Za główne zalety uznano wiarygodność świata przedstawionego, szczegółowe i realistyczne opisy działań militarnych oraz bogactwo i złożoność bohaterów, których dylematy moralne nadają opowieści głębi. Doceniono również liczne, dobrze umotywowane zwroty akcji, dynamiczne tempo narracji oraz satysfakcjonujące zakończenie. W podsumowaniu powieść została oceniona jako bardzo wciągająca i dopracowana, wyróżniająca się zarówno pod względem konstrukcji fabularnej, jak i emocjonalnego oddziaływania na czytelnika.

Nagrody Książka była nominowana do Nagrody im. Janusza A. Zajdla w 2015 roku i Nagrody Literackiej im. Jerzego Żuławskiego w 2016.

Analiza Wielu recenzentów zwróciło uwagę, że świat przedstawiony w książce jest znacznie zainspirowany doświadczeniami autorki z misji w Afganistanie, w których brała udział. Także sama autorka w wywiadzie dla RMF FM wskazała, że powieść była tworzona przez kilka lat, a jej istotna część powstała w oparciu o doświadczenia z misji wojskowych oraz konsultacje z innymi żołnierzami. Podkreśliła, że celem utworu nie było stworzenie reportażu ani literatury faktu, lecz przedstawienie emocji towarzyszących uczestnikom misji wojskowych w formie fikcyjnej, atrakcyjnej fabularnie historii. Autorka zaznaczyła, że świat przedstawiony stanowi celowe połączenie realiów inspirowanych współczesnym Afganistanem z elementami fantastycznymi.

Przypisy

Kategoria:Polskie powieści fantastycznonaukowe Kategoria:Powieści fantastycznonaukowe z 2015 roku Kategoria:Fantastyka militarna Kategoria:Wojna w Afganistanie (2001–2021)