Ruth Slenczynska (ur. 25 stycznia 1925 w Sacramento, zm. 22 kwietnia 2026 w Cupertino) – amerykańska pianistka, nauczycielka i autorka. Uznawana za pianistyczne cudowne dziecko, występowała z kilkoma przerwami przez całe życie, a ostatnią płytę wydała w wieku 97 lat.
Życiorys Urodziła się w Kalifornii w rodzinie imigrantów z Polski. Jej ojcem był Joseph Slenczynski, czyli Józef Ślenczyński, skrzypek pochodzący z Warszawy, choć według samej pianistki pochodził z Gdańska i z rodziny rybackiej. Według „Rzeczpospolitej” Ślenczyński do czasu I wojny światowej był rektorem warszawskiego konserwatorium. Ranny w lewy nadgarstek podczas wojny, wyemigrował do Stanów Zjednoczonych.
mały|Reklama koncertu Slenczynskiej w Carnegie Hall z 1936
Ojciec Slenczynskiej zauważył jej talent, gdy miała 16 miesięcy, i został jej nauczycielem oraz menedżerem. Występowała publicznie już w wieku czterech lat, mając pięć lat wystąpiła w kronice filmowej British Pathé, jako sześciolatka i siedmiolatka koncertowała w Europie, m.in. w Berlinie, a w wieku 11 lat zagrała w Paryżu po raz pierwszy z orkiestrą. Określano ją jako „pierwszy taki cud od czasów Mozarta”. Była uczennicą pianistów takich jak Józef Hofmann, Egon Petri, Artur Schnabel i Siergiej Rachmaninow, którego w 1934 roku zastąpiła na koncercie.
Dopiero po latach, w autobiografii Forbidden Childhood z 1957 roku, napisanej wspólnie z , ujawniła, że ojciec zmuszał ją do wielogodzinnych ćwiczeń, stosował wobec niej przemoc, m.in. bił ją za źle zagrane nuty, zabierał jej wynagrodzenia za koncerty i zabraniał kontaktów z rówieśnikami. Intensywna eksploatacja i wypalenie sprawiły, że Slenczynska w wieku 15 lat przeżyła załamanie nerwowe, odcięła się od ojca i porzuciła karierę pianistki. Studiowała psychologię na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. W 1944 roku uciekła z poznanym studentem, George’em Bornem, z którym wzięła ślub; małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1953 roku. Z tego wczesnego okresu jej kariery nie zachowały się żadne kompletne nagrania.
W 1954 roku wróciła do aktywności, do czego namówił ją m.in. Artur Rubinstein, a także Arthur Fiedler, który zaprosił ją na pierwszą dużą trasę koncertową po USA z orkiestrą . W 1956 roku, na zaproszenie , zarejestrowała dwie płyty z etiudami oraz impromptus Chopina. Zostały one bardzo dobrze przyjęte i szybko wydane w Europie przez Deutsche Grammophon; również później zaliczano je do najważniejszych nagrań tych utworów w historii.
Slenczynska była znana z nienagannej techniki i rozumienia muzyki. Według notki biograficznej BBC grała dla pięciu amerykańskich prezydentów, a z Harrym Trumanem miała w Białym Domu wykonać utwór Mozarta na cztery ręceTruman był prezydentem w latach 1945–1953, gdy Slenczynska była nieaktywna, więc być może miało to miejsce wcześniej lub później..
W 1961 roku napisała podręcznik techniki pianistycznej Music at Your Fingertips: Aspects of Pianoforte Technique. Od 1964 do 1987 roku pracowała jako wykładowczyni oraz artystka rezydentka na w Edwardsville. W 1967 roku poślubiła Jamesa Kerra, profesora nauk politycznych z tego uniwersytetu. Po śmierci męża w 2000 roku przeprowadziła się do Nowego Jorku.
Koncertowała również po ukończeniu 90 lat, udzielając wywiadów na temat swojego życia. Podczas pandemii COVID-19 w 2020 roku publikowała na YouTube nagrania sonat Beethovena. W 2021 roku ukazało się przekrojowe wydawnictwo Ruth Slenczynska – Complete American Decca Recordings. W marcu 2022 roku ukazała się jej ostatnia płyta, Life in Music, z utworami Debussy’ego, Chopina, Bacha, Rachmaninowa, Barbera i Griega.
Zmarła w wieku 101 lat w ośrodku opieki wspomaganej w Cupertino wskutek powikłań po upadku.
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne A Five Year Old Prodigy - film z fragmentem występu pięcioletniej Slenczynskiej z 1930 Rozmowa w Programie Drugim Polskiego Radia z 2022
Kategoria:Amerykańscy pianiści Kategoria:Amerykańscy stulatkowie Kategoria:Amerykanie pochodzenia polskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Sacramento Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Zmarli w 2026