Zdeněk Strakoš (ur. 1957) – czeski matematyk, profesor Uniwersytetu Karola w Pradze, związany z Wydziałem Matematyczno-Fizycznym i Katedrą Matematyki Numerycznej. Specjalizuje się w matematyce numerycznej, zwłaszcza w numerycznej algebrze liniowej, metodach iteracyjnych i metodach podprzestrzeni Krylowa.
Życiorys Ukończył matematykę na Czeskim Uniwersytecie Technicznym w Pradze w 1981 roku. Stopień CSc. uzyskał w 1986 roku w Czechosłowackiej Akademii Nauk w zakresie informatyki, habilitował się w 1997 roku na Czeskim Uniwersytecie Technicznym w Pradze, stopień DrSc. otrzymał w 2001 roku w Akademii Nauk Republiki Czeskiej, a tytuł profesora uzyskał w 2002 roku na Uniwersytecie Technicznym w Libercu.
Od 2006 roku jest profesorem Uniwersytetu Karola w Pradze; od 2010 roku pracuje tam w pełnym wymiarze czasu. Oficjalny profil uczelniany wymienia go jako profesora Katedry Matematyki Numerycznej na Wydziale Matematyczno-Fizycznym. W latach 1981–2017 był również związany z Instytutem Informatyki Czeskiej Akademii Nauk, gdzie kierował między innymi Zakładem Metod Numerycznych, Zakładem Stosowanej Algebry Liniowej oraz Zakładem Metod Obliczeniowych.
W latach 1995–2000 pracował na Emory University, najpierw jako visiting associate professor, następnie visiting professor, a od 2000 roku także jako adjunct professor. W latach 2001–2006 był zatrudniony na Uniwersytecie Technicznym w Libercu, początkowo jako docent, a następnie profesor.
Działalność naukowa Zainteresowania badawcze Strakoša obejmują przede wszystkim matematykę obliczeń, numeryczną algebrę liniową, metody iteracyjne oraz metody podprzestrzeni Krylowa. Na stronie badawczej Katedry Matematyki Numerycznej jego specjalność określono jako Krylov subspace methods – principles and analysis.
Jego prace dotyczą między innymi zbieżności i stabilności metod gradientowych i metod typu Kryłowa, preconditioningu, analizy błędów zaokrągleń, metod najmniejszych kwadratów oraz związków numerycznej algebry liniowej z równaniami różniczkowymi i modelowaniem matematycznym. W jego dorobku ważne miejsce zajmują także badania nad tak zwanym core problem w liniowych zagadnieniach aproksymacyjnych oraz nad analizą metody GMRES i pokrewnych algorytmów.
Jest współautorem monografii Krylov Subspace Methods. Principles and Analysis, napisanej wspólnie z Jörgiem Liesenem i wydanej przez Oxford University Press, która stała się jednym z podstawowych opracowań w tej dziedzinie. Wspólnie z Josefem Málkiem opublikował również książkę Preconditioning and the Conjugate Gradient Method in the Context of Solving PDEs.
Był kierownikiem i współkierownikiem wielu projektów badawczych z zakresu metod iteracyjnych, modelowania matematycznego i naukowych obliczeń wielkoskalowych. W jego CV wymieniono między innymi projekty dotyczące teorii metod podprzestrzeni Krylowa, modelowania złożonych problemów technicznych oraz projektu ERC-CZ Implicitly constituted material models: from theory through model reduction to efficient numerical methods (MORE).
Działalność organizacyjna Strakoš pełnił liczne funkcje w międzynarodowych organizacjach matematycznych i gremiach eksperckich. Był członkiem panelu oceniającego ERC Advanced Grant w latach 2008–2014, a następnie przewodniczącym tego panelu w latach 2014–2015. Był także członkiem Komitetu Matematyki Stosowanej European Mathematical Society, wiceprzewodniczącym komitetu EMS do spraw spotkań naukowych, członkiem International Householder Committee oraz członkiem licznych komitetów programowych konferencji międzynarodowych.
Zasiadał również w redakcjach czasopism naukowych, między innymi SIAM Journal on Matrix Analysis and Applications, Linear Algebra and its Applications oraz Electronic Transactions on Numerical Analysis.
Wyróżnienia W 1994 roku otrzymał SIAM Activity Group on Linear Algebra Best Paper Prize wspólnie z Anne Greenbaum, Rolandem Freundem i Noelem Nachtigalem za wybitną pracę z zakresu stosowanej algebry liniowej.
W 2006 roku był współlaureatem dorocznej nagrody Czeskiej Akademii Nauk za wynik naukowy Analysis, Implementation and Application of Krylov Methods, wraz z Miroslavem Tůmą i Miroslavem Rozložníkiem.
W 2012 roku otrzymał medal Ministerstwa Edukacji, Młodzieży i Sportu Republiki Czeskiej za osiągnięcia w szkolnictwie wyższym i pracę w komisji akredytacyjnej, w 2013 roku Medal Bernarda Bolzana za zasługi dla nauk matematycznych, w 2014 został wybrany członkiem SIAM, a w 2017 roku otrzymał Złoty Medal Uniwersytetu Karola.
Wybrane publikacje Krylov Subspace Methods. Principles and Analysis (z Jörgiem Liesenem). Preconditioning and the Conjugate Gradient Method in the Context of Solving PDEs (z Josefem Málkiem). Core problems in linear algebraic systems (z Christopherem C. Paige’em). Model Reduction Using the Vorobyev Moment Problem.
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona domowa Profil na stronie Wydziału Matematyczno-Fizycznego Uniwersytetu Karola
Kategoria:Czescy matematycy XX wieku Kategoria:Absolwenci Politechniki Czeskiej w Pradze Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Karola Kategoria:Urodzeni w 1957