Powiat nieświeski (błr. Нясвіжскі павет) – jednostka administracyjno-terytorialna Białoruskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej w latach 1920–1921, z siedzibą w Nieświeżu.
Historia Po zakończeniu I wojny światowej tereny wokół Nieświeża znajdowały się pod administracją polskiego Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich (w okręgu mińskim), utworzonego w 1919 roku. 1 czerwca 1920 rozkazem Naczelnego Wodza Wojsk Polskich z 29 maja 1920 bezpośredni nadzór nad tą strukturą objął rząd RPDz. Urz. ZCZW z 1920 r. Nr 42, poz. 1057.. Jego funkcjonowanie było początkowo niestabilne ze względu na działania wojenne i zajęcie tych terenów przez Armię Czerwoną i bolszewików latem 1920Dziennik Rozkazów z 1920 r. Nr 35, poz. 752.. 29 lipca 1920 roku, bolszewicy utworzyli tu białoruski powiat nieświeski, należący formalnie do reaktywowanej guberni mińskiej. Powiat złożył się z miast Nieśwież, Kleck i Mir oraz 12 gmin, wyłączonych z (oryginalnych rosyjskich) powiatów: słuckiego, nowogródzkiego, mińskiego i ihumeńskiego. W rzeczywistości sześć gmin należało do utworzonego pod zarządem polskim w sierpniu 1919 powiatu baranowickiego. 6 sierpnia 1920 do powiatu nieświeskiego dołączono jeszcze dwie gminy z powiatu nowogródzkiego (de facto baranowickiego) – Mir i ŻuchowiczeБеларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).Нясвіжскі павет // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 347. — ISBN 985-11-0214-8.Minsk District. +Gminy białoruskiego powiatu nieświeskiegoLp.GminaZ powiatuOdDo powiatu 7.11.1920 ⇒ 18.03.1921De jure (wg BSRR)De facto (wg ZCZW)Pod ZCZWW BSRR1Cimkowiczesłuckisłucki1920-07-29–nieświeski szczątkowy ⇒ słucki2Horodziejnowogródzkibaranowicki1920-07-29nieświeski–3Howieznasłuckibaranowicki1920-07-29nieświeski–4Hrycewiczesłuckisłucki1920-07-29nieświeski–5Klecksłuckibaranowicki1920-07-29nieświeski–6Łańsłuckibaranowicki1920-07-29nieświeski–7Mirnowogródzkibaranowicki1920-08-06nieświeski–8Mohylnaihumeńskiihumeński1920-07-29–nieświeski szczątkowy ⇒ miński9Pociejkisłuckisłucki1920-07-29–Częściowo w nieświeskim.nieświeski szczątkowy ⇒ słucki10Siniawkasłuckibaranowicki1920-07-29nieświeski–11Snównowogródzkibaranowicki1920-07-29nieświeski–12Świerżeńmińskimiński1920-07-29stołpecki–13Teladowiczesłuckisłucki1920-07-29nieświeskinieświeski szczątkowy ⇒ słucki14Żuchowiczenowogródzkibaranowicki1920-08-06nieświeski– Po odzyskaniu kontroli przez Wojsko Polskie jesienią 1920 rok, władze polskie, pod Zarządem Terenów Przyfrontowych i Etapowych, utworzyły 7 listopada 1920 w zachodniej części białoruskiego powiatu nieświeskiego polski powiat nieświeski. Nie uznając białoruskiego powiatu nieświeskiego, gminy wchodzące w skład polskiego powiatu nieświeskiego opisano jako pochodzące z powiatow sprzed zajęcia tych terenów przez bolszewików: baranowickiego (gminy: Łań, Sieniawka, Kleck, Snów, Howiezna, Horodziej, Mir i Zuchowicze) i słuckiego (gminy: Ceładowicze i Hrycewicze)Dz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 3, poz. 23.. Gmina Świerżeń weszła w skład nowo utworzonego polskiego powiatu stołpeckiegoDziennik Urzędowy Zarządu Terenów Przyfrontowych i Etapowych. R.1, 1920 nr 5, poz. 48..
Cztery gminy – Mohylna, Cimkowicze, Pociejki i Teladowicze – pozostały przy BSRR, gdzie przez kilka miesięcy zachowały przynależność do szczątkowego (białoruskiego) powiatu nieświeskiego. Jednak po zawarciu traktatu ryskiego 18 marca 1921 roku białoruski powiat nieświeski zniesiono. Gminę Mohylna włączono do powiatu mińskiego (nie powróciła do powiatu ihumeńskiego), natomiast trzy pozostałe gminy powróciły do powiatu słuckiego w BSRRСписок населенных мест БССР (1924).. W Polsce, z zachodnich części przedzielonych granicą państwową gmin Teladowicze i Pociejki utworzono w 1922 roku nową gminę Lisuny..
Przypisy
Kategoria:Nieśwież Kategoria:Powiaty guberni mińskiej