Megaerops albicollis – gatunek ssaka, nietoperza z rodziny rudawkowatych, jeden z czterech gatunków rodzaju bezogoniec, uznawany niegdyś za podgatunek bezogońca obrożnego, obecnie przeniesionego do innego rodzaju. Długość głowy i tułowia między 45,9 a 51,5 mm, ogona 0 do 4 mm. Ma krótki pysk z tubularnymi nozdrzami, duże oczy, długie i owalne uszy. Brązowe błony skrzydeł. Owocożerca, gniazduje na drzewach, zasiedla lasy kontynentalnej Malezji, Sumatry i Borneo. Występuje rzadko. Zasiedla liczne tereny chronione.
Budowa Długość głowy i tułowia bezogońca Megaerops albicollis wynosi między 45,9 a 51,5 milimetra, a więc mniej niż bezogońca sundajskiego, bezogońca jawajskiego i bezogońca indochińskiego. Ciału towarzyszy ogon mierzący do 4 mm. Ogon ten odróżnia tego bezogońca od pozostałych 3 gatunków bezogońca, żaden z nich bowiem ogona nie ma. Występuje on zresztą tylko u zwierząt pochodzących z Półwyspu Malajskiego, podczas gdy te zamieszkujące Brunei na wzór swych krewnych z innych gatunków żadnego ogona nie posiadają. Długość ucha wynosi od 8,9 do 13,3 milimetra. Przedramię mierzy od 46 do 51,5 milimetra, znowu mniej niż u wszystkich trzech pozostałych bezogońców. Długość stopy wynosi 10–11 mm, a więc zawiera się w zakresie długości stóp bezogońca sundajskiego, podczas gdy bezogoniec indochiński ma większe. M. albicollis waży pomiędzy 16 a 26 g, co czyni go lżejszym od bezogońców sundajskiego i indochińskiego.
Autorzy opisują krótki pysk zwierzęcia z tubularnymi nozdrzami, podobnymi jak u trzech pozostałych bezogońców. Rzeczone tubularne nozdrza kierują się do przodu i na boki. Mają pogrubione brzegi, podobnie jak u bezogońca indochińskiego. Pysk jest krótki.
Badacze wspominają opadające czoło oraz bardzo duże oczy zwierzęcia o kasztanowobrązowych tęczówkach, które odróżniają zwierzę od zielonobrązowych tęczówek bezogońca indochińskiego czy ciepłobrązowych tęczówek bezogońca sundajskiego.
Długie i owalne uszy tego bezogońca zabarwione są jasnym brązem. Krańce mają ciemniejsze.
Bardzo krótka czaszka ma umiarkowanie głęboki pysk i otwierające się ku przodowi nozdrza zewnętrzne. Duże oczodoły nie sięgają jednak ponad łagodnie opadające czoło. Badacze wspominają też zaokrągloną puszkę mózgową i korzeń jarzmowy leżący nieco powyżej linii zębodołowej. Kości jarzmowe charakteryzują jako cienkie i wygięte jedynie nieznacznie. Wspominają też cienki wyrostek zaoczodołowy kierujący się tylno-bocznie.
Podniebienie jest szerokie i płaskie.
Wszystkie bezogońce mają ten sam wzór zębowy. Wzór zębowy obejmuje dwa siekacze szczękowe i jeden żuchwowy, po jednym kle, po trzy przedtrzonowce, pojedynczy trzonowiec górny i dwa dolne. W sumie daje to 28 zębów. Megaerops albicollis cechuje się słabo rozwiniętym uzębieniem. Siekacze i pierwsze przedtrzonowce są spiczaste, natomiast kły są krótkie i cienkie. Jeszcze krótsze, połowy długości kłów, są tylne zęby przedtrzonowe, jednakże i tak są one przynajmniej dwa razy większe od pierwszych trzonowców. Ostatnie zęby trzonowe są z kolei kołkowate. Badacze wskazują jeszcze zaokrągloną linię zębów policzkowych.
Głowę Megaerops albicollis pokrywa krótkie, gęste kremowobrązowe futro, podczas gdy włosy porastające grzbiet zwierzęcia są umiarkowanie długie i zabarwione na szaro u podstawy, na żółtawobrązowo natomiast na swych końcach. Gatunek ten posiada wydatną kryzę białych włosów, prawie że stykającą się na plecach i obecną u osobników tak męskich, jak i żeńskich, niemniej u męskich jest ona lepiej rozwinięta. U bezogońca sundajskiego jest ona słabo rozwinięta, bezogoniec jawajski ma w tej okolicy tylko nieco dłuższe włosy. Klatkę piersiową porasta futro długie i jasnoszare, bardziej brązowe znajduje się natomiast na przedramionach i brzuchu, przy czym włosy na brzuchu są krótsze.
Wskaziciel kończy się pazurem, podobnie jak i u bezogońca indochińskiego czy sundajskiego. Badacze opisują brązowe błony skrzydeł z białymi włosami ciągnącymi do podstaw przedramion.
Uropatagium opisywane jest jako umiarkowanie rozwinięte na bokach, a wąskie w centrum, po stronie grzbietowej delikatnie porosłe futrem.
Systematyka thumb|left|Megaerops albicollis należy do rodzaju bezogoniec, którego gatunkiem typowym jest bezogoniec sundajski Nowy takson nietoperza opisany został jako podgatunek Megaerops wetmorei albicollis piórem Francisa w 1989 roku. Gatunek Megaerops wetmorei zaliczano wtedy do rodzaju Megaerops czyli bezogoniec. Wprowadzona potem przez Polskie nazewnictwo ssaków świata nazwa polska brzmiała bezogoniec obrożny. Jako miejsce typowe autor podał Rezerwat Pasok Forest w kontynentalnej Malezji. Badacz ten podał również współrzędne geograficzne tego miejsca, mianowicie 2° 58’ szerokości geograficznej północnej i 102° 17’ długości geograficznej wschodniej. Holotyp to ciało zakonserwowane w alkoholu i wyekstraktowana czaszka młodocianego samca (sygnatura BMNH:Mamm:1988.45) ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie; okaz typowy zebrał autor opisu 13 sierpnia 1987. Niemniej kolejne badania, w tym genetyczne, wykazały odrębność Megaerops wetmorei albicollis i typowego Megaerops wetmorei. Obecnie takson uznaje się za osobny gatunek, pozostawiony w rodzaju Megaerops. Co więcej, nie wyróżnia się już w nim gatunku Megaerops wetmorei, ponieważ gatunek ten przyniesiono do innego rodzaju Ptenochirus, obecnie zwanego po polsku piżmolotem, w którym wyróżniano wcześniej gatunki piżmolot mały i piżmolot duży.
Gatunek zalicza się do wykreowanego w 1865 rodzaju Megaerops, czyli bezogoniec, wraz z kilkoma innymi gatunkami, jak bezogoniec sundajski, bezogoniec jawajski czy bezogoniec indochiński. Bezogoniec należy do plemienia Cynopterini, zasobnego w 14 gatunków, umieszczonych także w rodzajach Cynopterus (krótkonosek) i Ptenochirus (piżmolot). Wraz z drugim plemieniem Balionycterini, obejmującym 17 gatunków, tworzy ono podrodzinę Cynopterinae. Jest ona jedną z ośmiu podrodzin w rodzinie rudawkowatych (Pteropodidae), obejmującej w sumie 191 gatunków.
Gatunek nie obejmuje żadnych podgatunków. Niemniej zróżnicowanie pomiędzy osobnikami z populacji wschodnich i zachodnich wskazuje na możliwość istnienia wśród nich nawet i odrębnego gatunku.
Etymologia Megaerops: rodzaj Megaera ; ōps, ωπος ōpos ‘oblicze, wygląd’. albicollis: ‘biały’; nowołac. -collis ‘-szyjy, -gardły’, od łac. collum ‘szyja’.
Tryb życia M. albicollis nie migruje.
Zwierzę gniazduje na drzewach.
Cykl życiowy Ciężarną samicę tegoż gatunku znaleziono w sierpniu na Półwyspie Malajskim. To odróżnia gatunek od bezogońca sundajskiego u którego ciężarne samice obserwuje się od lutego do czerwca.
Długość pokolenia szacuje się na 5 lat.
Rozmieszczenie geograficzne Gatunek opisany został pierwotnie z kontynentalnej Malezji, ale zamieszkuje także Sumatrę (Jambi i Riau) i Borneo. Jego zasięg uwzględnia następujące kraje: Brunei, Indonezja (Sumatra, Kalimantan), Malezja (Półwysep Malajski, Sarawak, Sabah). Dane z Półwyspu obejmują zaledwie jednak dwa miejsca, mianowicie Rezerwat Leśny Pasoh i Kuala Lompat w Rezerwacie Zwierzyny Krau. IUCN zwraca uwagę, że tak naprawdę obu miejscom zagraża wylesianie. Na Sumatrze nietoperz też zasiedla jedno miejsce, choć leżące formalnie w dwóch dystryktach, i też zagrożone wylesianiem. W Kalimantanie spotyka się go na południu, w środku i na wschodzie. Całkowity zasięg występowania IUCN szacuje na podstawie metody najmniejszych wypukłych wielokątów na 1 742 729 km², rzeczywiście zajmowany obszar zaś, mierzony siatką o oku 4 km², na około 540 000 km².
Zwierzę bytuje na wysokości od poziomu morza do 1100 m powyżej.
Nie wiadomo, czy populacja jest znacznie pofragmentowana. Wyróżnia się między 5 a 10 subpopulacji.
Ekologia Siedliskiem Megaerops albicollis są pierwotne nizinne lasy dwuskrzydłowate na wysokościach poniżej 1100 m. Zamieszkuje także lasy bagienne na podłożu torfowym bądź przybrzeżne. Różni go to od bezogońca indochińskiego, który radzi sobie również na terenach zmodyfikowanych ręką ludzką.
Zwierzę to jest owocożerne, podobnie zresztą jak i inne rudawkowate. Pokarmu szuka w koronach drzew bądź nieco niżej. Znajdowano go choćby blisko owocujących drzew Palaquium obovatum.
Zagrożenia i ochrona Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje Megaerops albicollis za gatunek bliski zagrożenia (NT). Wobec niedawnego wyniesienia do rangi osobnego gatunku IUCN oceniła Megaerops albicollis tylko raz, w 2025.
Gatunek wszędzie jest rzadki. Populacja jest pofragmentowana.
Jego liczebność spada. Liczebność gatunku nie jest znana. W ciągu ostatnich 15 lat przed oceną statusu IUCN szacuje spadek na 25–30%. Przewiduje się, że spadek nie zmieni się w przyszłości. Nie zmienia się natomiast liczba miejsc bytowania gatunku.
Spadek liczebności wynika z niszczenia siedlisk zwierzęcia, w szczególności wycinania nizinnych lasów Malezji, Sumatry i Borneo, związanych z rolnictwem, tworzeniem plantacji, wyrębem i pożarami lasu. Przewidywania stanowią, że spadek ten będzie w dalszym ciągu postępował.
Nietoperz zasiedla liczne tereny chronione, czego przykładem jest Park Narodowy Bukit Tigapuluh. Nie prowadzi się natomiast działań mających zmierzać konkretnie do ochrony tego gatunku. IUCN dostrzega potrzebę dalszych badań nad gatunkiem i objęcia ochroną wycinanych nizinnych lasów, które on zamieszkuje.
W kulturze Gatunek nie ma dla człowieka znaczenia użytkowego. Nie handluje się nim.
Przypisy 4. White-Collared Fruit Bat, s. 64, w: 1. Temminck's Tailless Fruit Bat, s. 63, w: 2. Javan Tailless Fruit Bat, s. 63, w: 3. Ratanaworabhan's Tailless Fruit Bat, s. 63–64, w:
Nazwy polskie za:
Kategoria:Rudawkowate Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Fauna Malezji Kategoria:Fauna Brunei Kategoria:Fauna Indonezji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1989 roku