Károly Kernstok (ur. 23 grudnia 1873 w Budapeszcie, zm. 10 czerwca 1940 tamże) – węgierski malarz, lider awangardowej grupy artystycznej Ośmiu.
Życiorys Pochodził z Budapesztu. Kształcił się początkowo w szkole sztuki użytkowej u Józsefa Feichtingera, następnie podjął naukę na Akademii Sztuk Pięknych w Monachium pod kierunkiem Simona Hollósy'ego. W 1893 r. wstąpił na paryską Académie Julian, gdzie studiował przez trzy lata. Następnie wrócił do Budapesztu, gdzie przez dalsze trzy lata uczył się w szkole mistrzowskiej kierowanej przez Gyulę Benczúra, chociaż typowy dla niej akademizm był mu już wtedy obcy.
W początkach samodzielnej kariery artystycznej tworzył w stylu realistycznym i naturalistycznym, pozostając pod wpływem Gustave'a Courbeta, Jeana-François Milleta i Constantina Meuniera. Jego obrazy, jak powstały w 1897 r. Agitator, odzwierciedlały też jego sympatie dla idei socjalistycznych. W kolejnych latach, zainspirowany twórczością szkoły artystycznej z Nagybánya, eksperymentował z impresjonistyczną techniką malarską, tworząc w plenerze i ukazując postacie ludzi oświetlanych promieniami słonecznymi, zarówno w scenach rodzajowych, jak i w kompozycjach na tematy religijne.
W 1909 r. Kernstok był jednym z twórców i głównym ideologiem awangardowej grupy Ośmiu (poza nim należeli do niej Róbert Berény, Dezső Czigány, Béla Czóbel, Ödön Márffy, Dezső Orbán, Bertalan Pór oraz Lajos TihanyiA. M. Kurtok, Kulturalne i literackie konteksty relacji chorwacko-węgierskich w XIX i XX wieku, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2019, s. 230.)I. Kossowska, Artystyczna rekonkwista. Sztuka w międzywojennej Polsce i Europie, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2017, ISBN 978-83-231-3915-7, s. 193-197.. Stworzył manifest programowy grupy, zatytułowany Sztuka poszukująca, opublikowany drukiem w 1910 r., rok po pierwszej wspólnej wystawie Ośmiu. Artysta jest również autorem obrazu Jeźdźcy na brzegu, wystawionego podczas drugiej wystawy Ośmiu w 1911 r. i uznawanego za dzieło najlepiej obrazujące założenia artystyczne tej grupy. W artystycznym manifeście grupy Kernstok domagał się, by sztuka węgierska odeszła od motywów folklorystycznych, by zamiast tego poszukiwać esencjonalnej struktury świata. Głównym celem tworzenia miało ponownie być obrazowanie rzeczywistości i interpretowanie natury. Akty o wyraźnie zaznaczonych konturach, które miały zwiększać siłę wyrazu dzieł, stały się głównym tematem jego twórczości. mały|Jeźdźcy na brzegu (1910), Węgierska Galeria Narodowa W latach 1910-1912 zaprojektował witraże do willi Józsefa Vágó Schiffera, wznoszonej od podstaw i dekorowanej przez zespół architektów i artystów awangardowych. W 1912 r. zaprojektował natomiast witraże w ratuszu w Debreczynie.
Kernstok obracał się w kręgach radykalnej inteligencji budapeszteńskiej, przyjaźnił się z Endrem Adym i Oszkárem Jászim. Wygłaszał wykłady dla Koła Galileusza, radykalnego stowarzyszenia działającego w węgierskiej stolicy. W 1914 r. był jednym z założycieli Partii Radykalnej, został też przewodniczącym jej oddziału w Ostrzyhomiu.
Wziął udział w rewolucji astrów, był komisarzem Węgierskiej Rady Narodowej ds. sztuki. Następnie poparł powstanie Węgierskiej Republiki Rad i był jednym z liderów środowiska artystycznego, które stanęło po stronie rewolucji socjalistycznej. Prowadził również w swoim domu w Nyergesújfalu wolną szkołę artystyczną. Jego uczniami byli Gyula Derkovits, Mária Goszthony, Emil Róbert Novotny. Po klęsce rewolucji, w czasie białego terroru na Węgrzech, został aresztowany i odzyskał wolność dzięki pomocy dawnego współpracownika Ödöna Márffyego. Podobnie jak wielu innych węgierskich artystów awangardowych udał się na emigrację. Po krótkim pobycie w Wiedniu i Monachium osiadł w Berlinie, gdzie stworzył obraz Ostatnia wieczerza, arcydzieło węgierskiego ekspresjonizmu. Obraz ten stanowił jego rozrachunek z przegraną rewolucją – Kernstok ukazał Jezusa Chrystusa, zapowiadającego rychłą zdradę jednego z uczniów, jako rewolucyjnego przywódcę, a apostołów – jako rewolucjonistów stojących w obliczu nieuchronnej klęski ruchu, w który się zaangażowali.
Powrócił do kraju w 1926 r., podobnie jak wielu innych artystów, którzy opuścili Węgry po upadku rewolucji. Ponownie zamieszkał w Nyergesújfalu i odszedł od awangardowego stylu tworzenia, wycofał się też z aktywności politycznej. Został liderem Nowego Stowarzyszenia Artystów Plastyków (KUT). Jego styl stał się prosty i surowy, w ostatniej dekadzie życia tworzył w duchu bliskim klasycyzmowi, nawiązując do kanonów sztuki antycznej (greckiej i etruskiej) oraz renesansowej. Pozostawał również aktywny jako rysownik.
Przypisy
Kategoria:Węgierscy malarze Kategoria:Urodzeni w 1873 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Ludzie urodzeni w Budapeszcie Kategoria:Malarze aktu Kategoria:Projektanci witraży