Wampir (ukr. Вампір), potocznie Baba Jaga (ukr. Баба-Яга) – ukraiński wielozadaniowy ciężki bezzałogowy statek powietrzny stosowany bojowo przez Siły Zbrojne Ukrainy podczas inwazji Rosji na Ukrainę. Potoczne określenie „Baba Jaga” wywodzi się z żargonu żołnierskiego i nawiązuje do postaci Baby Jagi z mitologii słowiańskiej, co ma odzwierciedlać charakterystykę tych dronów jako trudnych do wykrycia, działających głównie nocą i wywołujących silny efekt psychologiczny u przeciwnika.

Historia thumb|left|Przygotowanie drona do startu Po rozpoczęciu agresji Rosji na Ukrainę Siły Zbrojne Ukrainy rozpoczęły poszukiwania taniego i wydajnego drona, który można by zaadaptować do użytku bojowego. Uwagę konstruktorów przyciągnęły ciężkie multikoptery przeznaczone do zastosowań rolniczych, wyróżniające się prostą konstrukcją i obsługą, dobrymi parametrami lotu oraz znaczną ładownością. Firma SkyFall w czerwcu 2022 r. rozpoczęła prace nad adaptacją tych konstrukcji do zastosowań bojowych. Pierwsze egzemplarze „Baby Jagi” weszły do służby w jednostkach ukraińskich już latem 2022 r.

W wyniku doświadczeń bojowych wyposażenie drona rozszerzono o kamerę termowizyjną, umożliwiającą jego wykorzystanie niezależnie od pory dnia. W produkcję i rozwój konstrukcji włączyli się kolejni producenci, tworząc różne modyfikacje drona.

W 2025 r. firma SkyFall zadeklarowała zdolność produkcyjną na poziomie około 100 000 egzemplarzy rocznie. Wczesne wersje Wampira kosztowały około 20 000 dolarów. Wdrożenie produkcji seryjnej pozwoliło obniżyć średnią cenę do około 8500 dolarów, a w wersji ulepszonej do około 10 000 dolarów.

Użycie bojowe Bezzałogowe statki powietrzne Wampir są wykorzystywane podczas walk z Rosjanami przede wszystkim jako platformy do przenoszenia i zrzutu ładunków wybuchowych na cele naziemne. Ze względu na stosunkowo dużą nośność stosowane są do atakowania umocnień polowych, stanowisk piechoty, pojazdów oraz zaplecza logistycznego przeciwnika. Operacje prowadzone są często w porze nocnej, co utrudnia wykrycie i zwalczanie dronów oraz zwiększa skuteczność ich użycia. Wśród skutecznie porażonych celów znalazła się m.in. wyrzutnia systemu przeciwrakietowego S-300W, 9K330 Tor czy wyrzutnie BM-21 Grad.

Istotnym elementem taktyki jest działanie na niewielkich wysokościach oraz wykorzystanie ograniczonej sygnatury termicznej, zwłaszcza w warunkach nocnych. Drony tego typu mogą wykonywać wielokrotne naloty w ramach jednej misji, przenosząc kilka ładunków i dokonując ich sekwencyjnego zrzutu. W praktyce bojowej wykorzystywane są również do nękania przeciwnika, zakłócania jego działań oraz wywierania presji psychologicznej.

Użycie tych platform umożliwia skuteczne rażenie celów punktowych, w tym stanowisk ogniowych i elementów infrastruktury polowej, a także powoduje straty w sprzęcie i personelu przeciwnika. Ich efektywność wynika z możliwości precyzyjnego dostarczenia ładunku nad cel oraz relatywnie niskiego kosztu użycia w porównaniu z klasycznymi środkami ogniowymi. Siły Zbrojne Ukrainy informowały, że w 2025 r. „Baby Jagi” należały do najbardziej efektywnych środków rażenia na poziomie taktycznym. Wskazywano, że odpowiadały one za znaczący odsetek zniszczeń sprzętu przeciwnika, w tym pojazdów oraz stanowisk ogniowych, a także należały do najczęściej zamawianych systemów bezzałogowych.

Konstrukcja thumb|Uzbrojenie podwieszone pod dronem Bezzałogowy statek powietrzny należący do klasy ciężkich platform wielowirnikowych. Wykorzystywany przez Siły Zbrojne Ukrainy do przenoszenia ładunków bojowych, w tym bomb zrzucanych na cele naziemne. Konstrukcyjnie są to duże drony wielowirnikowe, zdolne do operowania w warunkach nocnych oraz transportu relatywnie ciężkiego uzbrojenia.

Centralną część konstrukcji stanowi kadłub integrujący systemy sterowania lotem, nawigacji satelitarnej, łączności radiowej oraz źródła zasilania. Dron przenosi ładunki, najczęściej w formie podwieszeń lub zasobników umożliwiających transport i zrzut ładunków wybuchowych. Konstrukcję dronów typu „Baba Jaga” cechuje niski stopień standaryzacji – wiele egzemplarzy powstaje na bazie adaptowanych platform komercyjnych, w tym bezzałogowców wykorzystywanych pierwotnie w rolnictwie lub logistyce. W rezultacie poszczególne warianty mogą różnić się konfiguracją napędu, udźwigiem, zasięgiem oraz wyposażeniem pokładowym, przy zachowaniu wspólnych cech w postaci dużych rozmiarów, znacznej nośności oraz zdolności do działania w warunkach ograniczonej widoczności.

Drony są wyposażone w systemy łączności i transmisji danych, często oparte na rozwiązaniach takich jak Starlink, co umożliwia sterowanie na znacznych odległościach. Platformy te przystosowane są do przenoszenia ładunku użytecznego o masie rzędu 20–30 kg, obejmującego m.in. granaty ręczne, moździerzowe, miny przeciwpiechotne i przeciwpancerne oraz improwizowane ładunki wybuchowe. Wśród stosowanego uzbrojenia znajdują się również bomby odłamkowo-burzące oraz ładunki kumulacyjne o zdolności penetracji sięgającej ok. 750 mm jednorodnego pancerza stalowego (RHA). Konstrukcje te, często w układzie ośmiowirnikowym, osiągają średnicę do około 2 metrów i masę własną rzędu 20 kg, rozwijając prędkość do 60–80 km/h oraz pułap operacyjny do około 300 m. Wyposażone są w systemy nawigacji satelitarnej GPS, umożliwiające realizację zaprogramowanych tras lotu, przy jednoczesnej możliwości zdalnego sterowania przez operatora. Modularny charakter konstrukcji pozwala także na wykorzystanie tych platform do zadań logistycznych, takich jak transport zaopatrzenia lub retransmisja sygnału łączności.

Przypisy

Kategoria:Ukraińskie bezzałogowe statki powietrzne