Benedykt II Seidel OCist. (ur. 15 sierpnia 1691 w Świdnicy – zm. 16 października 1763 w Krzeszowie) – duchowny rzymskokatolicki, 44. opat cysterskiego opactwa w Krzeszowie, sprawujący ten urząd w latach 1734–1763.
Życiorys Pochodzenie i edukacja Benedykt Seidel urodził się 15 sierpnia 1691 roku w Świdnicy, będącej stolicą księstwa dziedzicznego. Był synem mieszczanina i kominiarza Heinricha Seidla oraz jego żony Heleny. Wychowywał się wraz z rodzeństwem: bratem Franzem (zm. 1714) i siostrą Urszulą (zm. 1750). 3 października 1714 roku złożył profesję zakonną w opactwie cysterskim w Krzeszowie. Po jej złożeniu rozpoczął studia teologiczne. Sakrament święceń przyjął 17 września 1717 roku. W 1732 roku został proboszczem oraz przeorem w Wierzbnej. Funkcje te sprawował do momentu wyboru na opata.
Wybór na opata 6 grudnia 1734 roku w Krzeszowie odbył się wybór nowego opata, w którym uczestniczyło 62 uprawnionych cystersów. Obradom przewodniczył ojciec immediatus Gerhard Wiesner, 12. opat Henrykowa w latach 1732–1749, przy asyście opatów z Lubiąża i Kamieńca Ząbkowickiego. Seidel został wybrany na opata, a jego kandydatura została zatwierdzona 3 stycznia 1735 roku przez opata generalnego Andochiusa Pernota z Cîteaux (1727-1748). Cesarskie potwierdzenie wyboru wystawiono w Wiedniu 1 marca 1735 roku, a do Krzeszowa dostarczono je 14 kwietnia tego samego roku.
Rządy w opactwie Krzeszów (okres rozkwitu) W latach 30. XVIII wieku opactwo cystersów w Krzeszowie osiągnęło jeden z najwyższych poziomów rozwoju artystycznego i organizacyjnego w swojej historii. W 1735 roku, za rządów opata Benedykta II Seidla, odbyło się uroczyste poświęcenie nowego kościoła opackiego, którego dokonał książę-biskup i kardynał Filip Sinzendorf (1699–1747) w obecności wyjątkowo licznie zgromadzonych wiernych. W tym samym okresie intensywnie kontynuowano prace nad wystrojem wnętrz kompleksu klasztornego. Główną rolę w dekoracji rzeźbiarskiej odgrywali Anton Dorasil oraz Johann Georg Gode, wspierani przez innych artystów, m.in. Christopha Scharfa, Alexandra Balabana, Josepha Christiana Schlesingera, Johanna Antona Siebeneichera i Christopha Kiliana. Działalność ta wpisywała się w szeroki nurt śląskiego baroku, który osiągnął w Krzeszowie wyjątkowo wysoką jakość artystyczną. Równolegle rozwijało się wyposażenie liturgiczne. Do skarbca kościelnego sprowadzano kosztowne ornaty i paramenty, które uznawane są dziś za jedne z najwybitniejszych przykładów śląskiego haftu i sztuki tekstylnej. Wykonywano również elementy złotnicze, w tym ramy dla cudownych obrazów w ołtarzu głównym. Znaczna część tych dzieł została utracona w wyniku sekularyzacji klasztoru w 1810 roku, kiedy to uległy one konfiskacie i przetopieniu. W pierwszej połowie XVIII wieku opactwo aktywnie uczestniczyło także w rozbudowie infrastruktury sakralnej poza Krzeszowem. W Wierzbnej koło Świdnicy wyposażono nowy kościół parafialny, do którego przeniesiono część wyposażenia z kościoła klasztornego. W Starych Bogaczowicach (1735–1736) wzniesiono kaplicę św. Anny o zaawansowanej, rokokowej formie architektonicznej i dekoracyjnej.
11 października 1734 roku pożar zniszczył Lubawkę, która następnie została odbudowana przy istotnym udziale opata Benedykta II. Rekonstrukcja nadała miastu nowy, reprezentacyjny charakter z zabudową murowaną i podcieniami, według projektu Antoniego Josepha Jentscha. W tym samym czasie przebudowano również kościół parafialny, nadając mu sklepienie w stylu czeskim oraz bogaty wystrój rzeźbiarski i malarski. Ważnym przedsięwzięciem z okresu rządów opata Benedykta (1735–1747) była również budowa mauzoleum Piastów Śląskich w Krzeszowie, stanowiącego istotny element zespołu klasztornego i podkreślającego jego znaczenie jako miejsca pamięci historycznej regionu. Opat Benedykt II planował również znaczącą rozbudowę założenia klasztornego w Krzeszowie. Projekt zakładał powstanie kompleksu mogącego dorównać rozmachem opactwu w Lubiążu, jednak jego realizację przerwał wybuch wojen śląskich. Kamień węgielny pod inwestycję został położony, lecz dalsze prace zostały wstrzymane.
Okres wojen śląskich i panowanie pruskie W 1740 roku rozpoczęły się wojny śląskie (1740–1763), w wyniku których Krzeszów wraz z większością Śląska znalazł się pod panowaniem Prus. Nowa sytuacja polityczna była szczególnie trudna dla opata Benedykta, który w 1741 roku został zmuszony do opuszczenia klasztoru i udał się na emigrację do Czech. Zabierając ze sobą cudowną ikonę Matki Bożej Łaskawej, początkowo schronił się w Pradze, w budynkach należących do benedyktynów z Broumova. Następnie przeniósł się na w koło Trutnova, będący rezydencją jezuitów. Konsekwencją jego ucieczki było splądrowanie klasztoru przez wojska pruskie. Przez około pół roku w opactwie stacjonował oddział liczący około 800 żołnierzy. Ponadto zajęto dom opatów krzeszowskich w Świdnicy oraz nałożono na klasztor wysoką kontrybucję w wysokości 60 tysięcy talarów. Opat powrócił na Śląsk po zawarciu pokoju wrocławskiego 11 czerwca 1742 roku i przez rok był przetrzymywany w więzieniu we Wrocławiu. Po jego opuszczeniu pozostawał pod stałą obserwacją agentów króla Fryderyka II. Jeszcze w 1758 roku klasztor był wykorzystywany przez wojsko – kwaterowali w nim oficerowie, a mnisi zmuszeni byli spożywać posiłki w zakrystii. W czasie wojen śląskich okolice Krzeszowa znajdowały się na ważnych szlakach przemarszu wojsk, co powodowało częste zajmowanie klasztoru i jego dóbr przez armie obu stron konfliktu. Prowadziło to do dalszego osłabienia gospodarki opactwa oraz ograniczenia jego działalności artystycznej. Część związanych z nim artystów, w tym Dorasil, przenosiła swoją działalność do innych ośrodków na Śląsku. Mimo trudnych warunków kontynuowano jednak niektóre inwestycje sakralne. Wznoszono i wyposażano kościoły parafialne w Uniemyślu, Krzeszówku i Kochanowie, choć ich dekoracja była już znacznie skromniejsza niż w okresie przedwojennym. Szczególnie dotkliwe skutki przyniosła epidemia tyfusu w 1758 roku, która objęła szerokie obszary Śląska. W dobrach klasztornych zmarło kilka tysięcy osób, w tym wielu rzemieślników i artystów związanych z Krzeszowem. W samym klasztorze zmarło dwunastu mnichów, co w połączeniu z ograniczeniem przyjęć nowicjuszy doprowadziło do poważnego kryzysu kadrowego. W tym samym czasie zmarł m.in. rzeźbiarz Anton Dorasil oraz inni artyści pracujący dla opactwa. Epidemia oraz działania wojenne doprowadziły do dalszego osłabienia życia gospodarczego regionu, a także do trwałego zahamowania rozwoju artystycznego na poziomie osiągniętym w pierwszej połowie XVIII wieku. Po zakończeniu wojny siedmioletniej w 1763 roku Śląsk pozostał w granicach Prus. W tym samym roku zmarł opat Benedykt II Seidel, którego rządy rozpoczęły się okresem rozkwitu artystycznego, a zakończyły w warunkach długotrwałego kryzysu wojennego i finansowego.
Ostatnie lata i śmierć W ostatnim okresie życia, zwłaszcza w 1763 roku, stan zdrowia Benedykta II Seidla uległ wyraźnemu pogorszeniu. Istotny wpływ miały na to długotrwałe, niemal dwudziestoletnie konflikty zbrojne związane z wojnami śląskimi, które przekraczały jego możliwości fizyczne i psychiczne. Dodatkowym obciążeniem były liczne szykany oraz trudności ze strony władz pruskich. Szczególnie dotkliwa okazała się polityka króla Fryderyka II Wielkiego oraz działania jego administracji na Śląsku. Wydarzenia z ostatnich lat życia opata zmusiły opactwo w Krzeszowie do ponoszenia znacznych wyrzeczeń. Już od wiosny 1763 roku opat zmagał się z nawracającymi stanami gorączkowymi, określanymi w źródłach jako alterationes febriles. Postępujące osłabienie organizmu, połączone z wyczerpaniem wynikającym z wieloletnich napięć i trudności, doprowadziło ostatecznie do jego śmierci.
Benedykt II Seidel zmarł 16 października 1763 roku w Krzeszowie.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Cystersi (biografie) Kategoria:Urodzeni w 1691 Kategoria:Zmarli w 1763 Kategoria:Krzeszów (województwo dolnośląskie) Kategoria:Ludzie urodzeni w Świdnicy