Izydor Mamert Stanisław Pietruski herbu Starykoń (ur. 13 maja 1784 we Lwowie, zm. w czerwcu 1848) – reprezentant Rządu Narodowego w Galicji, działacz polityczny, społeczny, komisarz cyrkularnyZdrada J., Izydor Pietruski, "Polski Słownik Biograficzny", t. XXVI, Kraków 1981, s. 179-180..
Życiorys Był synem Ignacego i Antoniny Jabłonowskiej. Jego ojciec był tajnym radcą austriackim oraz prezesem sądów szlacheckich w Lublinie i Stanisławowie i wiceprezesem trybunału apelacyjnego we Lwowie.
W maju 1809, kiedy wojsko Księstwa Warszawskiego zajęło Lwów, Izydor Pietruski zaczął pełnić funkcje w rządzie tymczasowym Galicji. Najpierw został oddelegowany do izby obrachunkowej, a następnie pracował jako sekretarz. Następnie pracował w administracji austriackiej. Jednak wielkiej kariery nie udało mu się osiągnąć. Doszedł tylko do stanowiska komisarza cyrkularnego. Cieszył się opinią znawcy ustawodawstwa. Zbudował pozycję wśród austriackiej administracji oraz wśród polskiego ziemiaństwa. W 1824 w randze komisarza miał ocenić stan folwarku Friderikenhof pod Lwowem. Wspólnie z drugim komisarzem Kajetanem Uruskim, a także profesorem Michałem Steckerem opracował plan zagospodarowania wspomnianego folwarku.
Kiedy wybuchło powstanie listopadowe Pietruski stanął na czele Komitetu Polskiego powstałego we Lwowie (grudzień 1830). Następnie wyjechał do Warszawy. Jednak w marcu 1831 Adam Jerzy Czartoryski wysłał go ponownie do Lwowa jako reprezentanta Rządu Narodowego na Galicję. 24 marca 1831 rozpoczął rozmowy z austriackim gubernatorem Galicji Augustem Longinem von Lobkowitzem. Wierzył, że Austria może pomóc Polsce. Proponował przeniesienie siedziby Rządu Narodowego, Sejmu oraz wojska do Galicji.
Kiedy korpus generała Dwernickiego został internowany na terenie Galicji, Pietruski dążył do uwolnienia oficerów i żołnierzy. Planował nawet zorganizowanie ucieczki generała. Jednak ten się na to nie zgodził. Niektórzy emisariusze powstańczy uważali go za agenta austriackiego i współpracownika gubernatora Lobkowitza. Pietruski odegrał znaczną rolę w zbiórce funduszy i zakupie broni, koni oraz wyposażenia dla oddziałów walczących w Królestwie Kongresowym, a także na Wołyniu i Podolu. Początkowo był przeciwny utworzeniu Komitetu Centralnego we Lwowie pod przewodnictwem Ksawerego Krasickiego. Później z nim współpracował. Przeciwdziałał zwolennikom wywołania powstania w Galicji.
Kiedy powstanie upadło w sejmie stanowym popierał pomysł oczynszowania chłopów. 18 września 1845 został wybrany do komisji, która miała opracować projekt reformy stosunków pańszczyźnianych w Galicji. W 1843 był członkiem komisji rewizyjnej Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego we Lwowie. Pełnił funkcję kuratora literackiego Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. W 1848 został członkiem Rady Narodowej Centralnej we Lwowie i wchodził w skład Wydziału Spraw Krajowych. Protestował przeciwko regulacjom stosunków pańszczyźnianych zredagowanych przez Austrię. Wielokrotnie występował w prasie zagranicznej w obronie polskiej sprawy.
Przypisy
Kategoria:Członkowie Rządu Centralnego Wojskowego Tymczasowego Obojga Galicji Kategoria:Polscy działacze społeczni okresu zaborów Kategoria:Austriaccy urzędnicy Kategoria:Urodzeni w 1784 Kategoria:Zmarli w 1848